I SA/Rz 886/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ WSA Jarosław Szaro Protokolant sekr. sąd. Anna Kotowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego A.N. kwotę 100 (słownie 100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi A. N. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], w sprawie podatku od nieruchomości za 2017 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], Prezydent Miasta ustalił A. N. i I. N. (dalej: podatnicy) wysokość podatku od nieruchomości na 2017 r. w kwocie 9 zł. W uzasadnieniu wskazał, że podstawą ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków oraz informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożonej przez A. N. i I. N. Jednocześnie organ zaznaczył, że został poinformowany o zmianie geodezyjnej z dnia 9.11.2017 r. nr [...], że na podstawie aktu notarialnego z dnia 26.10.2017 r. Rep. A nr [...], I. i A. N. nabyli lokal mieszkalny nr [...] przy ul. L. [...] w R. wraz ze związanym z tym lokalem udziałem w nieruchomości wspólnej, i powierzchni części wspólnych wynoszącej 1047,75 m2. W tym stanie rzeczy obowiązek podatkowy wobec podatników związany z nabyciem ww. nieruchomości wraz z udziałem w częściach wspólnych powstał od 1.11.2017 r. W odwołaniu od tej decyzji A. N. wniósł o jej uchylenie i wymierzenie podatku od nieruchomości w prawidłowej wysokości. Podniósł, że zwracał się do R. Spółdzielni Mieszkaniowej oraz Prezydenta Miasta R. o wyjaśnienie z czego wynika różnica wysokości podatku od nieruchomości za ww. lokal mieszkalny jaki został ustalony spółdzielni, w porównaniu do wysokości zobowiązania jakie zostało mu ustalone w decyzji organ I instancji. Zarzucił, że w tym zakresie nie uzyskał informacji. SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. - utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, dotyczące opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Zwróciło uwagę, że podstawą do wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Wymieniło również regulacje ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w zakresie ustalenia charakteru gruntu oraz ich powierzchni. Nadto przytoczyło przepisy dotyczące zobowiązań solidarnych obowiązujących na gruncie kodeksu cywilnego. W końcowej części uzasadnienia Kolegium wskazało, że stan faktyczny został ustalony w oparciu o złożone informacje na podatek od nieruchomości oraz dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu stwierdziło, że są one nieuzasadnione. A. N. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję SKO z dnia [...] czerwca 2018 r., wnosząc o jej uchylenie oraz zwrot kosztów sądowych według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że decyzja organu I instancji związana była z przekształceniem własności mieszkania ze spółdzielczego prawa własnościowego do lokalu mieszkalnego w pełną własność. Poniósł, że zarówno R. Spółdzielnia Mieszkaniowa, jak i Prezydent Miasta R. nie udzielili mu satysfakcjonującej odpowiedzi odnośnie wysokości podatku od nieruchomości po nabyciu przez niego własności przedmiotowego mieszkania. W związku z powyższym wniósł do Kolegium odwołanie, które przez 7 miesięcy nie zostało rozpatrzone i nie podano przyczyn tego stanu rzeczy. Skarżący zwrócił uwagę, że SKO w uzasadnieniu decyzji w ogóle nie odniosło się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, w szczególności do kwestii różnicowania wysokości podatku od nieruchomości w zależności od tego, kto jest właścicielem mieszkania. Podniósł, że trudno odnieść się do rozstrzygnięcia, które nie posiada praktycznie żadnego merytorycznego uzasadnienia, opartego na przepisach prawa. Wskazał, że poprawioną deklarację podatkową złożył na żądanie organu podatkowego pod groźbą wymierzenia grzywny z k.k.s., gdyż organ odrzucił jego pierwotną deklarację podatkową, w której deklarował podatek jedynie od powierzchni mieszkania. Podniósł, że organ przed wydaniem decyzji nie wyznaczył stronom postępowania, w trybie art. 200 O.p., siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, co jest rażącym naruszeniem prawa w postępowaniu podatkowym. Nadto skarżący zarzucił, że SKO antydatowało decyzję, data wydania decyzji jest [...].06.2018 r., a data nadania na poczcie 17.07.2018 r. zatem pismo miałoby przeleżeć w kancelarii SKO 19 dni, co jest nieprawidłowe, bo instrukcje kancelaryjne w polskich urzędach nakazują natychmiastowe ekspediowanie pisma do adresata, gdy skład orzekający SKO opatrzy go swoim podpisem. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd administracyjny, że doszło do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Powyższe kryteria zostały określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: P.p.s.a.). Eliminacja zaskarżonego aktu następuje także w sytuacji, gdy akt ten dotknięty jest wadą nieważności, podstawą orzekania jest wówczas art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należało uznać, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Sąd uznał za konieczne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu II instancji, jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.; dalej: O.p.) przez wydanie decyzji bez wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie zasadności opodatkowania lokalu mieszkalnego należącego do skarżącego i jego żony, co w konsekwencji naruszyło również zasadę przekonywania określoną w art. 124 O.p. Z treści art. 210 § 4 O.p. wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne zawiera zaś wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślenia wymaga, że z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi organ kierował się wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym, wynikającym wprost z brzmienia art. 210 § 1 pkt 6 O.p., ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie bowiem toku rozumowania organu podatkowego, który poprzedza wydanie decyzji albo postanowienia, nie tylko pełni funkcję perswazyjną, wyłuszczając powody podjętego rozstrzygnięcia, tak aby strona mogła się przekonać o jego słuszności (art. 121 O.p.), ale także wpływa na kontrolę merytoryczną aktu w postępowaniu odwoławczym lub też sądowoadministracyjnym. Stanowisko Sądu odpowiada prezentowanemu w orzecznictwie, zgodnie z którym uzasadnienie decyzji ma stanowić uzewnętrznienie motywów jakimi kierował się organ, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm. Uzasadnienie ma stanowić właśnie odpowiedź na pytanie: "dlaczego?", a nie tylko stwierdzenie "że". Ono ma nie tylko przekonać adresata decyzji o słuszności rozstrzygnięcia, ale właśnie umożliwić pogłębioną kontrolę i ocenę rozumowania (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1065/17). Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu podatkowym zasady przekonywania (art. 124 O.p.). Zasada ta nie jest zrealizowana zarówno wówczas, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, jak też, gdy nie ustali i nie odniesie się do wszystkich faktów istotnych dla danej sprawy. W przypadku decyzji odwoławczej naruszenie art. 124 w zw. z art. 210 § 4 O.p. zaistnieje także wtedy, gdy organ nie dokona oceny w kontekście okoliczności i argumentów wskazanych w odwołaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II GSK 346/15 podkreślił, że organ odwoławczy, orzekający na niekorzyść strony, zobowiązany jest do sporządzenia uzasadnienia w sposób wyjątkowo staranny, tak aby strona miała pełną wiedzę co do przesłanek zastosowania określonych w rozstrzygnięciu przepisów. Uzasadnienie, które pomija zasadnicze przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji w ten sposób, że nie podaje ich wykładni i nie wyjaśnia powiązania tych norm z pozostałymi powołanymi w decyzji oraz nie rozprawia się z zasadniczymi dla wyniku sprawy argumentami strony jest uzasadnieniem wadliwym, naruszającym zarówno art. 210 § 4, jak i art. 124 O.p. Jak przyjmuje się w doktrynie, uzasadnienie decyzji w przewidzianym w art. 210 § 4 O.p. kształcie stanowi jedną z podstawowych gwarancji procesowych, której zadośćuczynienie przez organ umożliwia przeprowadzenie pełnej kontroli rozstrzygnięcia (zob. Z. Kmieciak, Postępowanie administracyjne w świetle standardów europejskich, Dom Wydawniczy ABC, 1997, str. 187 - 188). W analizowanym przypadku brak odniesienia się przez SKO w uzasadnieniu decyzji do zarzutu nie wyjaśnienia prawidłowości naliczenia podatku od nieruchomości, narusza przepis art. 210 § 4 w związku z art. 235 O.p. oraz art. 121 § 1 i art. 124 O.p. w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Nie można bowiem wykluczyć, że niedostatecznie staranne sporządzenie uzasadnienia decyzji jest rezultatem niedostatecznie starannego przeprowadzenia procesu stosowania prawa, w tym przeanalizowania kompletności materiału dowodowego i prawidłowości rozstrzygania. Ani z rozstrzygnięcia I instancji, ani z decyzji organu odwoławczego nie wynika na jakiej podstawie organ przyjął do obliczenia podatku powierzchnię lokalu 53,13 m² w sytuacji, gdy mieszkanie skarżącego ma powierzchnię 40,46 m². Można się domyślać, że wskazana w poprawionej informacji podatkowej dodatkowa powierzchnia 12,67 m² stanowi udział podatnika w nieruchomości wspólnej, ale brak stosownego obliczenia w decyzjach organów. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sytuacji, gdy skarżący kwestionuje sposób złożenia tej poprawionej informacji twierdząc, że uczynił to na żądanie organu, pod groźbą grzywny, a z akt postępowania wynika, że podatnik nie wiedział jak wypełnić informację. W kontekście poczynionych uwag, stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie doszło ani do ponownego rozpoznania sprawy, do czego organ odwoławczy jest zobowiązany w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego przewidzianej w art. 127 O.p., ani do rozpatrzenia zarzutów zawartych w odwołaniu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 200 § 1 O.p. wskazać należy, że nie w każdej sytuacji przepis ten znajduje zastosowanie. W myśl art. 200 § 2 pkt 3 O.p., przepisu art. 200 § 1 O.p. nie stosuje się w przypadku przewidzianym w art. 165 § 7 O.p., jeżeli decyzja ma zostać wydana wyłącznie na podstawie danych zawartych w złożonym zeznaniu, złożonej informacji lub deklaracji. Zgodnie z art. 165 § 7 pkt 2 O.p. organ podatkowy nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania w przypadku złożenia informacji przez podatników podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego. Ponieważ w przedmiotowej sprawie skarżący złożył w Urzędzie Miasta informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, w związku z powyższym, w rozpatrywanej sprawie, wbrew ocenie skarżącego, nie ma zastosowania art. 200 § 1 O.p., tj. organ nie ma obowiązku zawiadamiać strony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi trzeba wskazać, że zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania, nawet uzasadniony, nie ma wpływu na ocenę zgodności z prawem podjętego rozstrzygnięcia. Bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania może być przedmiotem odrębnego zaskarżenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, obowiązkiem Kolegium będzie ponowne wydanie decyzji w II instancji, po wyeliminowaniu opisanych wyżej uchybień proceduralnych, w której zawrze prawidłowe i adekwatne do sprawy uzasadnienie faktyczne i prawne. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.