I SA/Rz 89/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Stukan - Pytlowany po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania - postanawia – oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżący J. M. w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz o ustanowienie dla niego pełnomocnika – adwokata. W uzasadnieniu podał, że pobiera rentę 648 zł, która obciążona jest alimentami. Po ich potrąceniu pozostaje skarżącemu kwota około 260 zł netto. Jako majątek wskazał niewykończony dom o pow. 220 m², mieszkanie spółdzielcze 49 m², działkę 5 a, samochód Opel Agila. Oświadczył, iż nie posiada jakichkolwiek zasobów pieniężnych, tj. oszczędności, papierów wartościowych itp. Skarżący zaznaczył, iż zadeklarowany majątek jest przedmiotem podziału pomiędzy byłymi małżonkami. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy referendarz sądowy posiłkował się informacjami nadsyłanymi przez skarżącego w ramach prowadzonego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwaną w skrócie P.p.s.a., również w innych sprawach ze skarg J. M., w których kierował żądania przyznania prawa pomocy. Z zebranego materiału dowodowego nie wyłoniły się jednak przesłanki do udzielenia prawa pomocy w jakiejkolwiek formie - ani w zakresie całkowitym, ani też częściowym. Na postanowienie referendarza skarżący wniósł sprzeciw. Zgodnie z brzmieniem art. 260 P.p.s.a. postanowienie wydane przez referendarza sądowego traci swój byt wskutek wniesienia przez stronę sprzeciwu, który nie został przez sąd odrzucony. W takim przypadku sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu przechodzi w gestię sądu, który rozpoznaje ją na posiedzeniu niejawnym i obowiązany jest samodzielnie poczynić ustalenia oraz ocenić je z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 246 P.p.s.a. Badając na posiedzeniu niejawnym, czy wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty jest na ustawowych przesłankach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W postępowaniu, którego dotyczy skarga wniosek o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, iż badając wniosek skarżącego, Sąd posiłkował się dodatkowymi oświadczeniami i dokumentami przedkładanymi na wezwania w innych sprawach ze skarg J.M. składanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, tj. I SA/Rz 487/07, I SA/Rz 546/07, I SA/Rz 921/07, I SA/Rz 164/08, przyjmując, że dane te umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. Rozpoznając wniosek nieodzowne jest wskazanie, że zwolnienie w takim zakresie o jaki wnioskuje skarżący w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma zastosowanie w sytuacji gdy osoba ubiegająca się o takie prawo wykaże, że nie jest wstanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), tj. nie posiada koniecznych środków finansowych ani obiektywnych możliwości na ich zdobycie. Skoro ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnoszącym o przyznanie takiej preferencji, na co wskazuje użyte w ww. przepisie określenie; "gdy osoba ta wykaże", to powinien on być stroną aktywną w zakresie wskazywania dowodów, iż faktycznie pozostaje w sytuacji, w której nie jest w stanie wyłożyć środków na prowadzenie postępowania przed sądem. W ocenie Sądu skarżący, pomimo swej aktywności, nie wykazał, że jest osobą na tyle ubogą, iż jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają mu wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, do których na dzień rozpoznania wniosku zaliczyć można jedynie wpis od skargi w wysokości 100 zł, tj. w najniższej jaką przewidziano w wydanym na podstawie przepisu art. 233 P.p.s.a. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). W związku z wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy, skarżący był wielokrotnie wzywany do wyjaśnienia swojej sytuacji materialnej i bytowej, a mianowicie o wyjaśnienie źródeł i wysokości czerpania środków na codzienne utrzymanie (poza kwotą 260 zł), w tym informacji o wszelkiego typu pomocy i jej wielkości jaką skarżący otrzymuje od instytucji i osób trzecich z uwagi, że wykazuje dochody uniemożliwiające samodzielną egzystencję nawet na minimalnym poziomie, wyjaśnienia kwestii podziału majątku dorobkowego byłych małżonków. Skarżący oświadczał, że pozostaje na utrzymaniu konkubiny, nie ponosi opłat za mieszkanie, śpi u matki, konkubiny lub w jednym z pomieszczeń niewykończonego domu, które wymaga ogrzewania piecykiem elektrycznym, dlatego w okresie zimowym z uwagi na koszty energii korzysta z niego sporadycznie, nie czyni żadnych nakładów na posiadany majątek, nie posiada jakichkolwiek zobowiązań kredytowych. Każdorazowo podkreślał swoją trudną sytuację, uchylając się jednocześnie od skonkretyzowania wielkości otrzymywanej pomocy. W piśmie procesowym z dnia 31 marca 2008r. skarżący wyjaśnił, iż jego konkubina udziela mu pomocy finansowej od 2005r. i nie da się jej wyliczyć, "a żądania sądu (podania konkretów, w tym sum pieniężnych) są niezrozumiałe". Z załączonych przez skarżącego kserokopii rachunków za energię elektryczną dostarczaną do obiektów położonych przy ulicy [...]. nr [...] w M. oraz faktur wystawianych przez M. S.A. wynika, że opłaty te równoważą, a nawet przekraczają zadeklarowane dochody, tj. ok. 260 zł, np. kwoty za energię elektryczną – 343,94 zł, 388,76 zł, 303,70 zł, 351,42 zł, kwoty do zapłaty dla M. – 95,73 zł, 99,45 zł, 99,64 zł, 102,94 zł, 103,99 zł. W takiej sytuacji skoro skarżący uchyla się od wyraźnego określenia wielkości otrzymywanej bezzwrotnej pomocy (skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych zobowiązań), która w takiej sytuacji musi również przybierać formę pieniężną, choćby na wydatki na drobne bieżące i niezbędne potrzeby, tym samym uniemożliwia Sądowi pełną ocenę swojej sytuacji finansowej. Dodać należy, iż nadal, pomimo wezwania, skarżący nie wyjaśnił kwestii podziału majątku dorobkowego. Rozstrzygnięcie o podział tego majątku (posiedzenie sądu zgodnie z załączonym przez skarżącego zawiadomieniem o rozprawie miało odbyć się 3 kwietnia 2008r. ) wpływa zasadniczo na sytuację wnioskodawcy w kontekście przesłanek o prawo pomocy. Skarżący nie przedłożył także zaświadczenia z właściwej ewidencji o posiadanych nieruchomościach. Sprawą skarżącego jako wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji gdy dokładne dane nie są znane z uwagi na uchylanie się wnioskodawcy od złożenia stosownych wyjaśnień czy dokumentów. Zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów związanych z wystąpieniem na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowana jedynie wtedy gdy strona skarżąca istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności. Skarżący nie podnosi, że osoby od których uzyskuje pomoc (konkubina i matka) nie są w stanie udzielić mu wsparcia w celu uiszczenia kosztów sądowych. Nie wykazał także, iż podejmował próby i działania zmierzające do zdobycia tychże środków, ograniczając się do powielania tych samych argumentów, które w świetle całokształtu sprawy budzą wątpliwości Sądu, np. choćby wspomniana już kwestia podziału majątku dorobkowego czy stwierdzenia użyte w piśmie z dnia 3 lipca 2007 r. zalegającego w aktach sprawy sygn. I SA/Rz 921/07 (k. 56 akt administracyjnych) cyt. :"J. M. mieszka sam, posiada dwa samochody, nie żyje w biedzie..." Koniecznym jest zauważenie, że w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego pomimo, że ten nie podlega rozpoznaniu merytorycznemu, ale jest pismem procesowym i jego treść może mieć wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie, skarżący nie powołał nowych okoliczności, które wskazywałyby na istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy, nie uzupełnił braków wcześniejszego wezwania. Załączył kserokopię zeznania podatkowego za 2004r., w którym wykazał przychód: 43.907,24 zł, koszty uzyskania przychodów: 42.862,02 zł, stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 9.195,33 zł. W ostatecznym rozliczeniu podatnik wykazał nadpłatę w wysokości 1.946,80 zł. Załączył także korektę zeznania za 2006r.; w rozliczeniu za ten okres ostatecznie wykazał również nadpłatę – 342 zł. Analiza tych dokumentów nie wpływa - zdaniem Sądu - na sytuację skarżącego w stopniu, który kwalifikowałby go jako uprawnionego do przyznania mu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, tj. częściowym czy też jak żądał całkowitym. Należy zauważyć, że nadesłanym na wezwanie zeznaniu za 2005 rok skarżący zadeklarował łącznie dochód w wysokości 12.562,88 zł, a za 2006 rok – 16.248,17 zł. Według załączników PIT/O w obu okresach rozliczeniowych skarżący korzystał z ulgi za wyszkolenie uczniów lub z tytułu zatrudnienia pracowników w celu przygotowania zawodowego; za 2005 rok- 7.745,50 zł do odliczenia od podatku, a za 2006 rok - 7.466,84 zł. Objaśnienia do zeznań podatkowych zawarł skarżący w piśmie z dnia 20 czerwca 2007r. Zatem skarżący uzyskiwał dochody na przestrzeni ostatnich lat, a także obecnie nie jest osobą pozbawioną środków do życia. Za uwzględnieniem wniosku nie może przemawiać argument, iż skarżący uzyskiwał w innych sprawach prawo pomocy. W każdej indywidualnej sprawie i każdorazowo, sąd rozpoznający sprawę rozstrzyga czy istnieją podstawy do przyznania stronie prawa pomocy i o jego zakresie. Przyjęcie zasady, iż sąd jest związany faktem przyznania prawa pomocy w innym postępowaniu sądowym, w oczywisty sposób naruszałoby przepisy art. 243- 263 P.p.s.a. Na marginesie należy dodać, iż na mocy art. 249 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W pismach wyjaśniających kierowanych do Sądu, skarżący eksponuje konflikt z organami administracyjnymi w sprawie wielkości podatku od nieruchomości z tytułu posiadanego majątku, którego konsekwencją miała być likwidacja prowadzonej działalności gospodarczej, jako przyczynę swojej złej sytuacji finansowej. Obowiązek partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego ma również służyć rozwadze przy podejmowaniu decyzji o skorzystaniu z możliwości wniesienia skargi do sądu. W niniejszej sprawie, co nie może ujść uwadze, strona skarży postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie własne zawieszające postępowanie podatkowe z odwołania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2003r. Podatnik zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie organu podatkowego o zaliczeniu nadpłaty "na poczet bieżących zobowiązań w podatku od nieruchomości za 2003 rok". Rozstrzygnięcie tej kwestii, według organu, ma istotny wpływ na rozpatrzenie odwołania od decyzji wymiarowej i było przesłanką zawieszenia. Konkludując, z powyższych przyczyn Sąd uznał, że skarżący nie udowodnił, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych i zastępstwa prawnego. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że nie będzie mógł w przyszłości ponosić ewentualnych wydatków związanych z kontynuowaniem niniejszego postępowania. Podkreślić należy, że w przypadku uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.