I SA/Rz 951/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2010 r., w Wydziale I Finansowym na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) października 2010 r., nr: (...), w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej, w związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym - postanawia - oddalić wniosek. M. K. zwrócił się do Sądu o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) października 2010 r. Swój wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną, związaną przede wszystkim z tym, że od dwóch lat nie pracuje zawodowo, nie posiada także żadnego majątku. Skarżący podał również, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i czwórką dzieci. Cała rodzina pozostaje na utrzymaniu żony, która uzyskuje dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości 4000 zł brutto miesięcznie. Żona skarżącego, z którą pozostaje on w rozdzielności majątkowej, jest także właścicielką domu o powierzchni 145 m 2. W związku z tym, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego, w dniu 16 listopada 2010 r. został on wezwany do przedłożenia: kserokopii zeznania podatkowego jego i jego małżonki, wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, za okres ostatnich trzech miesięcy, kserokopii rachunków dokumentujących wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, zaświadczenia o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej oraz informacji o posiadanych środkach transportu. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie M. K. oświadczył, że nie składał zeznania podatkowego na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2009, nie jest też zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Podkreślił również, że z uwagi na ustrój rozdzielności majątkowej nie dysponuje informacjami dotyczącymi dochodów swojej żony. Referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. I SA/Rz 951/09, odmówił przyznania mu prawa pomocy, od którego to orzeczenia skarżący złożył sprzeciw. W jego treści podniósł, że nie jest dla niego zrozumiałe, dlaczego badana jest sytuacja jego rodziny, skoro to on wystąpił o przyznanie prawa pomocy. Wyjaśnił także, że nie pracuje zawodowo, ze względu na konieczność zajęcia się domem i dziećmi. Zaznaczył również, że sytuacja materialna całej rodziny jest trudna, gdyż koszty utrzymania domu wynoszą miesięcznie 1 327,74 zł (Internet 109,74 zł, energia elektryczna 300 zł, a w okresie zimowym 600-700 zł, gaz 500 zł, w okresie zimowym nawet do 2500 zł, podatek od nieruchomości 60 zł, ubezpieczenie domu 50 zł, drobne naprawy 80 zł, utrzymanie samochodu 200 zł). Do tego dochodzą koszty: spłaty kredytu – 450 zł, spłaty zaległości z tytułu prowadzonej kiedyś działalności - 650 zł, regulacji zobowiązań żony - 800 zł. Na podstawie wyżej wyszczególnionych pozycji skarżący stwierdził, że podstawowe wydatki całej rodziny wynoszą 3 227,74 zł, tak więc na jedzenie, lekarstwa i odzież pozostaje im 957,26 zł. Do złożonego sprzeciwu załączone zostały: kserokopia zeznania podatkowego PIT 36 małżonki skarżącego za rok 2009, z którego wynika, że w tymże roku osiągnęła ona dochód w wysokości 62 008,35 zł, trzy wyciągi z jej rachunków bankowych za okres od 1 października 2010 r. do 31 października 2010 r., z których wynika, że nie odnotowano na nich żadnych uznań ani obciążeń. Oprócz tego przedłożono również kserokopie faktur: za Internet, za okres od 15 listopada 2010 r. do 14 grudnia 2010 r. na kwotę 116,58 zł, za gaz za okres od 8 lutego 2010 r. do 8 sierpnia 2010 r. na kwotę 297,93 zł, za okres od 26 stycznia 2010 r. do 31 marca 2010 r. na kwotę 850 zł, od 31 marca 2010 r. do 31 maja 2010 r. na kwotę 286,59 zł, od 31 maja 2010 r. do 13 lipca 2010 r. na kwotę 137,09 zł, rachunków prognozowanych za okres do 20 grudnia 2010 r. na kwoty 431 zł i 414, 61 zł, wystawione za okresy dwumiesięczne, za wywóz odpadów komunalnych, opłaty z którego to tytułu wynoszą po 28 zł miesięcznie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z treści art. 246 § 1 pkt 1, w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obowiązek wykazania tych okoliczności obciąża stronę o wnioskującą o przyznanie prawa pomocy, która winna dokonać tego poprzez ich uprawdopodobnienie w odpowiedni sposób, w szczególności poprzez złożenie wiarygodnego, kompletnego i przekonującego oświadczenia oraz przedłożenie dokumentów, wyszczególnionych w wezwaniu o złożenie dodatkowego oświadczenia, na podstawie art. 255 P.p.s.a. Oceniając sytuację rodzinną i majątkową skarżącego nie sposób przyjąć, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym miejscu należy bowiem podkreślić, że rozpatrując sytuację majątkową osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy ocenie podlega nie tylko sytuacja majątkowa samego wnioskodawcy, ale także osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym sprowadza się do pozostawania danej osoby w swoistego rodzaju wspólnocie interesów, z reguły opartej na więzach pokrewieństwa, realizowanych przede wszystkim we wspólnym zaspokajaniu szeroko rozumianych potrzeb bytowych, tym samym nie sposób oceniać sytuacji jednej z nich, pod kątem spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, w oderwaniu od położenia innych osób, wspólnie z nią gospodarujących. Ustalając wzór wniosku o przyznanie prawa pomocy rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245) wydanym na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 256 pkt 1 P.p.s.a. normodawca wprowadził wymóg złożenia oświadczenia co do liczby osób pozostających wraz z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wysokości ich dochodów (pkt 6 formularza PPF), co potwierdza wyżej przytoczone stanowisko, odnośnie zakresu badania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżący, chociaż nie pracuje zawodowo i nie posiada własnego majątku, nie znajduje się w sytuacji, która wymagałaby przyznanie mu pomocy, finansowanej ze środków publicznych. Wynika to z tego, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną uzyskującą dochody przekraczające wysokość przeciętnego wynagrodzenia. Oceny takiej nie zmienia fakt pozostawania przez małżonków w rozdzielności majątkowej, albowiem nie wyłącza on obowiązku wzajemnego wspierania się, wynikającego z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Ponadto należy zaznaczyć, że rodzaj ustroju majątkowego pomiędzy małżonkami rzutuje przede wszystkim na ich relacje z osobami trzecimi i nie ma wpływu na ich stosunki wewnętrzne, zwłaszcza w sytuacji wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego, w ramach którego wykonując obowiązki domowe skarżący umożliwia małżonce zaangażowanie się w pracę zawodową, z której dochód przeznaczany jest na utrzymanie rodziny. Przedstawiając w sprzeciwie zestawienie miesięcznych wydatków, określonych jako podstawowe, a wynoszące według jego wyliczeń 3 227,74 zł skarżący zaliczył do nich między innymi: koszty spłaty kredytu w wysokości 450 zł miesięcznie, koszty spłaty zaległości z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej 650 zł i koszty regulowania zobowiązań żony w wysokości 800 zł. Odnosząc się do tych okoliczności należy jednak stwierdzić, że fakt ponoszenia ciężarów z tytułu wyżej wymienionych zobowiązań nie może przemawiać za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy, chociażby w zakresie częściowym, albowiem nie korzystają one z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami o charakterze publicznoprawnym, do których zalicza się koszty sądowe. Podobnie wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, która w ujęciu miesięcznym nie jest wygórowana, zwłaszcza w stosunku do uzyskiwanych przez rodzinę dochodów, nie uzasadnia więc przyznania skarżącemu prawa pomocy, które ze swej natury powinno mieć charakter wyjątkowy. Mając więc na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia, o oddaleniu wniosku.