I SA/Rz 954/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie opisane w sentencji, J. S. /dalej: skarżący, wnioskodawca/ wniósł o zwolnienie od tej opłaty, zaś wezwany do złożenie wniosku w tym przedmiocie na urzędowym formularzu PPF zawnioskował o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podał, że pobiera emeryturę w kwocie 1360,73 zł i według oświadczenia jest to jedyny dochód jego dwuosobowej rodziny. Kwotę tę rozdysponowuje na zakup lekarstw (302 zł), opłaty, tzw. "życie", ubiór, środki czystości, niespodziewane awarie, opał na okres zimowy. Skarżący oświadczył, że spłaca raty kredytu bankowego w kwocie 679 zł miesięcznie. Jako majątek zadeklarował dom o pow. 123 m², którego remont nie został dokończony, nieruchomości rolne o pow. 1,69 ha nadające się tylko do zalesienia oraz samochód osobowy marki Fiat 126p (rok produkcji 1979). Wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, w tym do udokumentowania wysokości pobieranego świadczenia emerytalnego, udokumentowania odmowy przyznania świadczenia emerytalnego żonie H. S., przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonywane w ramach tych rachunków w ciągu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, przedłożenie potwierdzonych informacji o zaciągniętych zobowiązaniach (kwota, wysokość rat miesięcznych - w tym również o kredycie odnawialnym w rachunku bankowym), udokumentowania za pomocą kopii faktur, rachunków lub dowodów wpłat wydatków z tytułu opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, do przedłożenia odpisu zeznania podatkowego (zaświadczenia z US) za 2008r. obojga małżonków, przedłożenia zaświadczenia z Ewidencji Działalności Gospodarczej prowadzonej przez gminę właściwą dla miejsca zamieszkania o wpisie do EDG skarżącego, jego żony H. w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej; w sytuacji, gdy skarżący ani żona nie prowadzą działalności gospodarczej do przedłożenia zaświadczenia lub decyzji o wykreśleniu z EDG, udzielenia informacji o ewentualnych dodatkach, zapomogach, pomocy w utrzymaniu od osób trzecich (rodzaj i wielkość pomocy) itp. i przedłożenia dokumentów wskazujących na trudną sytuację materialną (np. decyzje MOPS), zdrowotną itp. jeśli takowe są w posiadaniu strony, skarżący nadesłał jedynie kserokopię odmownej decyzji z dnia 17.09.2007 r. w sprawie emerytury żony. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),dalej zwana w skrócie P.p.s.a., obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika: adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskującego zawartych w przepisach przesłanek do jej przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie całkowitym – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie –strona winna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej taki wniosek. Dlatego m.in. zwrócono się do wnioskodawcy o wyjaśnienia, które pozwoliłyby na poznanie jego sytuacji i podjęcie rozstrzygnięcia. Takie wnikliwe badanie znajduje swoje usprawiedliwione podstawy, bowiem środki pochodzące na pokrywanie kosztów pomocy prawnej przyznawanej w ramach instytucji prawa pomocy są środkami publicznymi, a zatem ich rozdysponowanie podlega pewnych ścisłym regułom. Rozpoznający wniosek referendarz sądowy zwrócił się do skarżącego wezwaniem o podanie informacji o sytuacji materialnej i życiowej oraz o przedłożenie dokumentów wymienionych powyżej. Skarżący w odpowiedzi (pismo z dnia 22 lutego 2010 r.) nie wskazał na konkrety, odpowiedź ta jest jedynie subiektywnym wyrazem niezadowolenia z podjętej próby wyjaśnienia sytuacji materialnej wnioskodawcy. W tym miejscu należy dodać, że referendarz uznał oświadczenie złożone na formularzu za niewystarczające, ponieważ skarżący wielokrotnie w postępowaniu przed sądem administracyjnym wnioskował o prawo pomocy (np. sygn.: I SA/Rz 428/09, I SA/Rz 807/09, II SA/Rz 787/07, II SA/Rz 189/08, II SA/Rz 105/09) i w składanych wnioskach oraz wyjaśnieniach, mających niejednokrotnie charakter szczątkowy i niepełny, istnieją nieścisłości, np. rozbieżności pomiędzy treścią wniosku złożonego do sprawy o sygn. II SA/Rz 419/06, a wnioskiem do sprawy o sygn. II SA/Rz 293/08. Nadto do sprawy o sygn. II SA/Rz 293/08 uczestniczka postępowania nadesłała pismo, w którym przedstawiła sytuację finansową skarżącego zgoła odmiennie; żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą- "A." s.c. H. S. J. S., syn skarżącego L. S. z rodziną zamieszkuje z rodzicami we wspólnym gospodarstwie i prowadzi firmę "S." (również odnotowano wpływ skargi od takiego podmiotu). Z przedstawionych powodów zwrócenie się o wyjaśnienia było zatem konieczne. Skoro jednak skarżący nie przedstawił dokumentów, w oparciu o które można by ustalić jakimi faktycznie środkami finansowymi dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania , to tym samym uniemożliwia ustalenie czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ewentualnie czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem w jego utrzymaniu. Podkreślenia wymaga, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z referendarzem sądowym /sądem/ w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśnień zmierzających do ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o prawo pomocy (M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Bez wątpienia, ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, wszelkie wątpliwości dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów należy rozstrzygać na jej niekorzyść (zob. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2006 r. , sygn. III SA/Wa 3456/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co również ważne, w sprawach o przyznanie prawa pomocy, weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy zawartych w formularzu (również dodatkowym oświadczeniu) dokonywać należy z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, informacji znanych sądowi z urzędu, a także wniosków wyprowadzonych z analizy materiału zebranego w aktach. Trudno dać wiarę, że skarżący jest w stanie utrzymać rodzinę z kwoty pozostałej mu po spłacie kredytu /kredytów, pożyczek/, której dokonuje, jak podał w jednym z wniosków- regularnie, nie chcąc narazić się na utratę wiarygodności. Zatem z dużym prawdopodobieństwem dochody gospodarstwa domowego skarżącego są wyższe od deklarowanych. Przypuszczenie to można oprzeć również na tym, iż skarżący uzyskał od instytucji będącej bankiem kredyt, którego udzielenie jest możliwe po spełnieniu m.in. określonych kryteriów dochodowych. W sprawie, pomimo wyraźnej treści i precyzyjnego wezwania referendarza sądowego, skarżący nie wyjaśnił i nie udokumentował swojej sytuacji finansowej. Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. będący podstawą zastosowania prawa pomocy, obliguje do przyznania tegoż prawa pomocy w przypadku spełnienia przesłanek do jego uzyskania, wyraźnie przy tym wskazując (określenie: "gdy osoba ta wykaże"), że to na wnoszącym o jego przyznanie spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji do tego uprawniającej - w tym wypadku - że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Brak danych w tym zakresie, które pochodzą od strony, wiążą się z negatywnymi skutkami dla tej strony. W konkluzji należało wnioskowi odmówić, ponieważ brak jest przesłanek do udzielenia zwolnienia w zakresie o jaki ubiega się skarżący. Mając na względzie przytoczone okoliczności, na postawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.