I SA/Rz 97/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia SO del. Piotr Popek po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym wniosku S.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności jako byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług - postanawia – oddalić wniosek. S.K. - dalej zwany skarżącym – w sprawie ze skargi opisanej w sentencji niniejszego postanowienia wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując wniosek tym, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego nawet w części bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wyjaśnił, że jest zobowiązany do wykonywania obowiązku alimentacyjnego względem swoich dwojga dzieci w wieku 10 i 8 lat. To świadczenie alimentacyjne w wysokości 3000 zł miesięcznie realizuje matka skarżącego. Na uzasadnienie swojego wniosku skarżący podał również, że źródło jego dochodów stanowi umowa o pracę w wymiarze ¼ etatu i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 425 zł brutto miesięcznie, a oprócz 50 % udziałów w "A" sp. z o.o., nie posiada on jakiegokolwiek majątku. Z oświadczenia o stanie rodzinnym wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dziećmi. Na wezwanie skarżący wyjaśnił, że nie otrzymuje pomocy materialnej od instytucji powołanych do udzielania takiej pomocy (w postaci zasiłków, dodatków, zapomóg), nie posiada żadnego lokalu mieszkalnego ani środka transportu, mieszka z matką, która pokrywa koszty utrzymania mieszkania oraz finansuje inne wydatki skarżącego związane z wyżywieniem i zdrowiem (k. 28). Do wyjaśnień załączono kserokopie: orzeczenia sądowego dotyczącego wysokości alimentów przysługujących małoletnim dzieciom skarżącego, umowy o pracę wraz z załącznikami, zajęcia wierzytelności z wynagrodzenia za pracę (3 dokumenty). Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 10 marca 2015 r., sygn. I SA/Rz 97/15 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skuteczne wniesienie środka prawnego w postaci sprzeciwu spowodowało, że postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (taki zakres wynika z wniosku skarżącego) następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji o jakiej mowa w powołanym przepisie. Na podstawie analizy formularza PPF, a także wyjaśnień skarżącego nie można wyprowadzić jednoznacznego wniosku, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Przede wszystkim skarżący nie wywiązał się z obowiązku przedłożenia dokumentów o które był wzywany w taki sposób, by można było zwolnić skarżącego z ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów związanych z własnym udziałem w sprawie, wynikającego z art. 199 P.p.s.a. Brak dokumentów związanych z rozliczeniami podatkowymi skarżącego, operacjami bankowymi, możliwościami finansowymi matki, która rzekomo ponosi ciężar utrzymania skarżącego, w tym ponosi ciężar związany z obowiązkiem alimentacyjnym nałożonym na skarżącego, należy potraktować jako odmowę ujawnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej, uniemożliwiając ustalenie istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Brak wymienionych informacji budzi wątpliwości czy skarżący, będący osobą aktywną zawodowo, dysponujący z racji wieku potencjałem w postaci doświadczenia, faktycznie nie osiąga odpowiednich dochodów i wymaga wsparcia w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Ujawniona kwota dochodów w wysokości 302 zł netto jest kwotą poniżej tzw. minimum socjalnego i także poniżej minimum egzystencji, co oznacza, że skarżący znajduje się na granicy obszaru ubóstwa. Złożonemu przez skarżącego oświadczeniu, zgodnie z którym to matka zaspokaja w zasadzie wszystkie potrzeby skarżącego, w sytuacji braku uwiarygodnienia tego faktu, choćby poprzez udokumentowanie dochodów matki, nie sposób dać wiary. Dodać należy, że dla oceny czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego, w tym koszty sądowe, istotne znaczenie ma jej stan majątkowy oraz dochody innych domowników. W przypadku, gdy strona skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z drugą osobą, nie można przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczyć się jedynie do sytuacji majątkowej tejże strony skarżącej; należy także uwzględnić stan majątkowy wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. II GZ 442/12). Przyjęcie w art. 256 P.p.s.a. katalogu otwartego dokumentów źródłowych w celu udokumentowania istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, pozwala sądowi na wezwanie strony do przedstawienia jeszcze innych dokumentów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Takimi dowodami byłyby dokumenty dotyczące dochodów matki, skoro to ona ponosi koszty utrzymania siebie i syna, zdecydowanie przekraczające przeciętne wynagrodzenie, które za luty 2015 wynosi 3.981,75 zł (Dz.Urz. GUS z 2015 r., poz. 12). W żadnym razie nie można zgodzić się z twierdzeniem, że skarżący, który stara się o przyznanie prawa pomocy nie musi wykazywać jakie dokładnie ponosi koszty tytułem zapewnienia podstawowych potrzeb niezbędnych do egzystencji, w sytuacji osiągania bardzo niskich dochodów. Wręcz przeciwnie – obowiązkiem takiej osoby jest ujawnienie tychże źródeł. Brzmienie art. 246 § 1 P.p.s.a. nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych; użyte w tym przepisie sformułowanie: "gdy osoba ta wykaże" (i "gdy wykaże") oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek pozytywnych dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Niewątpliwie w rozpoznawanej sprawie konieczne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, uregulowanego w art. 255 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zatem dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a. Sąd może wydać rozstrzygnięcie w kwestii prawa pomocy. Niewątpliwie dyspozycja powyższego przepisu obliguje wnioskodawcę do zastosowania się do wezwania wystosowanego w reżimie art. 255 P.p.s.a. ("strona jest obowiązana złożyć na wezwanie"), zaś uchylanie się od tego obowiązku skutkuje tym, że niemożliwe jest przeprowadzenie oceny sytuacji majątkowej w taki sposób, by jednoznacznie można było stwierdzić zaistnienie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W takim przypadku, wnioskodawca, na którym ciążył obowiązek dowodzenia swoich racji, musi liczyć się z tym, że brak współdziałania z sądem w zakresie wyjaśnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji prawa pomocy, będzie skutkował negatywnym rozstrzygnięciem, co w rozpoznawanej sprawie nastąpiło. Wątpliwości budzi także rzetelność oświadczenie skarżącego dotyczącego wspólnego mieszkania z matką pod podanym adresem w K. w sytuacji, gdy z przedłożonej umowy o pracę wynika, że skarżący wykonuje swoje obowiązki wynikające ze stosunku pracy w siedzibie pracodawcy (k. 34 akt sądowych), która jak wynika m.in. z aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego znajduje się w W. Co więcej- w spółce, która jest pracodawcą skarżącego, tenże skarżący jest jej prokurentem, a zasady reprezentacji tego podmiotu nie pozwalają reprezentować go bez udziału prokurenta. Przedstawiona sytuacja wskazuje zatem, że mało prawdopodobne jest, by oświadczenie skarżącego i w tym zakresie polegało na prawdzie. Konkludując, pomimo eksponowania przez skarżącego swojej sytuacji finansowej jako trudnej, wyjaśnienia skarżącego dla Sądu pozostają niewiarygodne i dlatego mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.