I SA/Rz 991/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi R.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania R.D., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] maja 2021 r. opisaną powyżej, określił R.D. i I.D. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi począwszy od dnia 1 marca 2020 r. w kwocie 126,40 zł miesięcznie dla nieruchomości położonej w [...] przy ulicy W. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że właścicielem nieruchomości zabudowanej położonej w [...] przy ulicy W. są I.D. i R.D. W złożonej w dniu 1 września 2020 r. deklaracji dotyczącej tej nieruchomości nie podano przyczyny zmiany danych zawartych w deklaracji oraz błędnie wyliczono miesięczną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ w tej sytuacji wszczął postępowanie administracyjne, w toku którego ustalił, że pod powyższym adresem mieszkają cztery osoby. Uwzględniając zapisy uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. w sprawie określenia metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności z której wynika, że opłata ta wynosi 32 zł od jednej osoby zamieszkującej nieruchomość przy selektywnym zbieraniu odpadów i uwzględniając kwotę zwolnienia określił kwotę opłatę w wskazanej powyżej wysokości. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R.D. W motywach wniesionego środka odwoławczego podkreślił, że jego zdaniem system gospodarowania odpadami jest niesprawiedliwy. Nie uzależnia bowiem wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami od ilości wytwarzanych odpadów. Nie wiadomo także dlaczego przyjęto stawkę 32 zł od jednej osoby zamieszkującej nieruchomość przy selektywnym zbieraniu odpadów. Wysokość tej stawki przy uwzględnieniu ilości mieszkańców [...] prowadzi do wnioski, że z tytułu pobierania tych opłat uzyskuje się ogromne zyski, przy czym nie wiadomo jakie z tego tytułu ponosi się koszty. Podał także, że dobrowolnie segreguje odpady komunalne w szczególności złom i makulaturę, które następnie odsprzedaje do właściwych punktów skupu. Nie rozumie zatem dlaczego ma być obciążany opłatą w takiej wysokości jak inne osoby nie podejmujące takich działań. Ostatecznie musi płacić za odpady których w rzeczywistości nie oddaje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2021 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 6o stawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r. poz. 250 ze zm., określanej dalej w skrócie; "u.c.p.g."), w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem sprawy, R.D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. kwestionując jej zasadność. W uzasadnieniu skargi powtórzył zarzuty jak w odwołaniu. Podkreślił, że system odpłatności za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest niesprawiedliwy ponieważ nie uwzględnia rodzaju i ilości oddawanych odpadów komunalnych. Narzuca wygórowane stawki finansowe. W jego ocenie system ten powinien być regulowany za pomocą monitoringu. Wskazał, że nie wiadomo czy opłaty za gospodarowanie są adekwatne do kosztów związanych z ich zagospodarowaniem które ponoszą przedsiębiorstwa zajmujące się ich odbiorem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm.) dalej w skrócie: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne. Ponadto w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a (niemającym tu zastosowania). Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy zbadania czy istniały podstawy faktyczne i prawne do nałożenia na stronę obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami za okres od dnia 1 marca 2020 r. Na wstępie wskazać należy, że podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia, stanowią przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W ich świetle, gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). Z kolei właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h u.c.p.g.). W związku z powyższym, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 u.c.p.g.). W przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonych w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia nastąpienia zmiany. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana (art. 6m ust. 2 u.c.p.g.). W przypadku nieruchomości zamieszkanych opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje dana osoba, zaś w przypadku nieruchomości niezamieszkanych, na których powstają odpady, opłata należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne (art. 6i ust. 1 u.c.p.g.). Art. 6o u.c.p.g. stanowi, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Definicję właściciela nieruchomości zawiera art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., zgodnie z którym pojęcie to obejmuje także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Stosownie zaś do art. 2 ust. 2a u.c.p.g., w sytuacji gdy obowiązki wskazane w ustawie mogą jednocześnie dotyczyć kilku podmiotów spośród wskazanych w ust. 1 pkt 4, obowiązany do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie władające nieruchomością. W takim przypadku podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 4, mogą w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, wskazać podmiot obowiązany do wykonania obowiązków wynikających z ustawy. Odnosząc się do powołanych przepisów stwierdzić należy, że nakładają one na właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, obowiązek składania deklaracji i uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami, a także przyznają właściwemu organowi (wójt, burmistrz lub prezydent miasta) uprawnienie do określenia, w drodze decyzji wysokości opłaty, gdy właściciel nie złoży deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo gdy dane zawarte w deklaracji budzą uzasadnione wątpliwości. Istotne przy tym jest, że strony - organ i właściciel nieruchomości nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności co do wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od niej, oraz określenia terminu zapłaty. Elementy te określa bowiem wskazana ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie. W niniejszej sprawie aktem takim jest uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], którą dokonano wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalono wysokość tej opłaty i ustalono stawkę za pojemnik. Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obciąża właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, co wynika wprost z art. 6h u.c.p.g. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., K 17/12), nakładanej w drodze ustawy. W konsekwencji, każdy kto znajdzie się w sytuacji opisanej w ustawie (zrealizuje daninowy stan faktyczny), zobowiązany jest do zapłaty opłaty na takich samych zasadach. Podmiot objęty tą daniną wstępuje w stosunki prawne "z góry" ustalone przez ustawodawcę. Dlatego nie jest możliwe modyfikowanie treści ustawy w drodze umów, czy porozumień zawieranych przez podmiot obowiązany z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podmiotem obowiązanym z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami jest właściciel nieruchomości (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 września 2017 r., III SA/Gl 607/17, dostępny podobnie jak pozostałe powołane orzeczenia sądów administracyjnych w CBOSA na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle przepisów powołanej ustawy z dnia 13 września 1996 r. obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obciąża właścicieli nieruchomości (współwłaścicieli), na których zamieszkują mieszkańcy, z mocy prawa. Ustawodawca przyjął więc założenie, że zamieszkiwanie na nieruchomości jest równoznaczne z wytwarzaniem odpadów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2016 r. II FSK 1768/16). Zatem samo zamieszkiwanie na nieruchomości rodzi obowiązek ponoszenia przedmiotowej opłaty. W sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2. w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego (art. 6q ust. 1 u.c.p.g.). W świetle powyższego decydujące znaczenie dla rozpatrywanej sprawy mają wnioski płynące z ustalonego przez organy stanu faktycznego. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący wraz z żoną jest właścicielem nieruchomości położonej w [...], która jest nieruchomością zamieszkałą przez cztery osoby. W ocenie Sądu, mając na względzie tą okoliczność, organ był uprawniony, a zarazem zobowiązany, do określenia w trybie art. 6o u.c.p.g. właścicielom nieruchomości wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Prezentowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a następnie w skardze do Sądu twierdzenia, że w gospodarstwie skarżącego śmieci są we własnym zakresie segregowanie i następnie oddawane do odpowiednich podmiotów zajmujących się ich przetwarzaniem, w ogóle nie podlegają weryfikacji w procesie ustalania opłaty. Ustawodawca przyjmuje założenie, że z zamieszkiwaniem ludzi immanentnie związane jest wytwarzanie śmieci i nie przewiduje możliwości obalenia tego założenia. Nie przewiduje także wyjątków, w odniesieniu do takich sytuacji, pozwalających na odstąpienie od wymierzenia opłaty bądź wymierzenia jej w innej wysokości uzależnionej od ilości wytwarzanych odpadów. W ocenie Sądu organy zasadnie zatem określiły wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosując stawki wynikające z uchwały Rady Miasta [...], powołanej powyżej. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.