I SAB/Rz 2/17
WyrokWSA w Rzeszowie2017-04-11
Skład orzekający: Jarosław Szaro, Grzegorz Panek, Piotr Popek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydent Miasta Rzeszowa dopuścił się bezczynności lub przewlekłości w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości, zainicjowanym wnioskiem z grudnia 2005 r., co uzasadnia przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Prezydent Miasta Rzeszowa dopuścił się bezczynności w rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku od nieruchomości z grudnia 2005 r. Bezczynność ta trwała od zakończenia postępowań wymiarowych (najpóźniej w 2008 r.) do momentu wszczęcia postępowania na podstawie wniosku z września 2009 r. W związku z tym, na podstawie art. 149 § 2 PPSA, sąd przyznał skarżącemu sumę pieniężną w kwocie 3.000 zł tytułem wynagrodzenia za bezczynność organu.Stan faktyczny
Skarżący K. L. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Rzeszowa w sprawie nadpłaty podatku od nieruchomości, zainicjowanej wnioskiem z grudnia 2005 r. Po wieloletnich postępowaniach wymiarowych, odwołań i uchyleń decyzji, skarżący domagał się zwrotu nadpłaty. Organ podatkowy przez długi okres nie rozpatrywał wniosku o zwrot nadpłaty, co doprowadziło do skargi na bezczynność. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, oceniając działania organu pod kątem bezczynności lub przewlekłości.Rozstrzygnięcie
1) stwierdza, że Prezydent Miasta Rzeszowa dopuścił się bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku K. L. o stwierdzenie nadpłaty podatku od nieruchomości z daty [...] grudnia 2005 r., 2) przyznaje K. L. od Prezydenta Miasta Rzeszowa sumę pieniężną w kwocie 3.000 (trzy tysiące) złotych, 3) zasądza od Prezydenta Miasta Rzeszowa na rzecz skarżącego K.L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro / spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Piotr Popek Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi K. L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Rzeszowa w przedmiocie nadpłaty podatku od nieruchomości 1) stwierdza, że Prezydent Miasta Rzeszowa dopuścił się bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku K. L. o stwierdzenie nadpłaty podatku od nieruchomości z daty [...] grudnia 2005 r., 2) przyznaje K. L. od Prezydenta Miasta Rzeszowa sumę pieniężną w kwocie 3.000 (trzy tysiące) złotych, 3) zasądza od Prezydenta Miasta Rzeszowa na rzecz skarżącego K.L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
I SAB/Rz 2/17
UZASADNIENIE
W piśmie z dnia 23 stycznia 2017r. K. L. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta w przedmiocie nadpłaty podatku od nieruchomości.
Z akt sprawy oraz wyjaśnień zawartych w odpowiedzi na skargę wynika, że w latach 1999 - 2008 K. L. był podatnikiem podatku od nieruchomości położonej w obrębie [...], stanowiącej jego własność oraz od nieruchomości położonej w obrębie [...], stanowiącej współwłasność z J. L.
Prezydent Miasta ustalił za lata 2000- 2005 podatek od nieruchomości stanowiącej własność Skarżącego oraz od nieruchomości stanowiącej współwłasność Skarżącego i J L następującymi decyzjami z dnia [...].08.2005r. o nr:
[...] za 2000r. w kwocie 939zł, termin płatności: 20.09.2005r.;
[...] za 2001r. w kwocie 10.610,10zł, termin płatności: 20.09.2005r.;
[...] za 2002r. w kwocie 11.212,30zł, termin płatności: 20.09.2005r.;
[...] za 2005r. w kwocie 86,10zł, termin płatności: 20.09.2005r. - 64,60zł i 15.11.2005r.- 21,50zł;
[...] za 2003r. w kwocie 11.400,70zł, termin płatności: 20.09.2005r.;
[...] za 2004r. w kwocie 11.536,70zł, termin płatności: 20.09.2005r.;
[...] za 2005r. w kwocie 11.907,60zł, termin płatności: 20.09.2005r., - 8 930,70zł i 15.11.2005r. - 2 976,90zł.
Od decyzji dotyczących następujących lat: 2001, 2002, 2003, 2004, Skarżący złożył odwołania a w dniu 22.09.2005r. dokonał wpłaty w kwocie 14.296,58zł tytułem płatności za podatek od nieruchomości 2000 - 2005.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...].11.2005r. nr SKO [...] uchyliło decyzje Prezydenta Miasta i przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Pismem z dnia 7.09.2005r. Skarżący zwrócił się z prośbą “o poinformowanie o wysokości zaliczek płaconych na poczet należności podatkowych".
Prezydent Miasta pismem z dnia 7.11.2005r. udzielił informacji o wysokości wszystkich wpłat dokonanych w latach 1998 - 2005 oraz o wysokości naliczonego podatku.
W dniu 29.12.2005r. do organu podatkowego wpłynęło kolejne pismo Skarżącego z dnia 15.12.2005r. w sprawie “zwrotu wpłaconych należności zgodnie z decyzjami PM wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wpłaty do dnia zwrotu".
Prezydent Miasta nie dokonał zwrotu wpłaconego podatku z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za lata 2001 - 2003, zgodnie z decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
W dniu [...].07.2006r. Prezydent Miasta ponownie ustalił zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2001-2003 decyzjami:
7. [...] w kwocie 10 610,80zł,
8. [...] w kwocie 11 212,30zł,
9. [...] w kwocie 11 400,70zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...].01.2007r. nr [...] utrzymało w mocy ww. decyzje Prezydenta Miasta.
Wyrokiem z dnia 12.07.2007r., sygn. akt I SA/Rz 367/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone decyzje SKO z dnia [...].01.2007r. nr [...].
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...].09.2007r. nr [...] uchyliło decyzje Prezydenta Miasta w podatku od nieruchomości za lata 2001-2003.
W dniu [...].01.2008r. Prezydent Miasta ustalił zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2001-2003 decyzjami o nr :
10. [...] w kwocie 2 138,40zł,
11. [...] w kwocie 5 840,20zł,
12. [...] w kwocie 5 904,10zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...].05.2008r. nr [...] umorzyło postępowanie podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2001-2002.
SKO decyzją z dnia [...].05.2008r. nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003r.
Ostatecznie Prezydent Miasta umorzył postępowanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2003r. decyzją z dnia [...].07.2008r. nr [...].
Odnośnie zobowiązania podatkowego za rok 2004 Prezydent Miasta wydał 3 decyzje w sprawie podatku od nieruchomości z dnia [...].09.2004 r. o nr [...] na kwotę 84,90 zł, druga z dnia [...].08.2005 r nr [...] na kwotę 11 536,70 zł i trzecia z dnia [...].07.2006 nr [...] na kwotę 11536,70 zł. Od pierwszej decyzji podatnik nie odwołał się, druga został uchylona decyzja SKO z dnia [...].11.2005 r, zaś trzecia, po zaskarżeniu jej przez podatnika została utrzymana decyzja SKO z dnia [...].01.2007 r. nr [...].
W końcu podatek od nieruchomości za rok 2005 został ustalony podatnikowi dwiema decyzjami Prezydenta Miasta z dnia [...].08.2005 r o nr. [...] na kwotę 86,10 zł i [...] na kwotę 11907, 60 zł. Od decyzji tych podatnik nie wniósł odwołań.
W dniu 7.07.2008r. podatnik złożył zażalenie na bezczynność Prezydenta Miasta w sprawie zwlekania z rozliczeniem wpłat i naliczeniem odsetek, pomimo wezwań do zwrotu nienależnych nadpłat na rzecz podatku od nieruchomości. Skarżący wskazał, że w dniach 15.12.2005r. oraz 23.11.2005r. składał stosowne wnioski o “rozksięgowanie wpłaty".
Postanowieniem z dnia [...].08.2008r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało ponaglenie na bezczynność Prezydenta Miasta za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że z pisma Prezydenta Miasta z dnia 25 sierpnia 2008r. oraz dokumentów zgromadzonych w aktach spraw wymiarowych za lata 2001-2003 wynika, że w obecnym stanie wnioskodawca nie wszczął postępowań podatkowych przewidzianych w regulacjach Ordynacji podatkowej, które powinny były zakończyć się wydaniem rozstrzygnięć. W szczególności kolejne pisma podatnika nie mogły być potraktowane jako wnioski o stwierdzenie nadpłaty z uwagi na to, że były to zwykłe pisma procesowe składane w toku toczących się postępowań wymiarowych. Z opisu pism przez Prezydenta Miasta zawartych w piśmie z dnia 25 sierpnia 2008r. wynika jednoznacznie, że podatnik zwracał się w nich o wszczęcie konkretnych postępowań, których terminowość mogłaby zostać obecnie zbadana.
W dniu 22.09.2008r. podatnik złożył kolejne zażalenie na bezczynność Prezydenta Miasta [....].
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało ponaglenie za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że w dniach sporządzania oraz składania wniosków z dnia 15.12.2005r. oraz 23.11.2005r. toczyły się postępowania w sprawie podatku od nieruchomości, co uniemożliwiło wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Treść tych wniosków wskazuje, że są to pisma procesowe składane w toku postępowań wymiarowych i nie mogą one być zakwalifikowane jako wnioski o stwierdzenie nadpłaty.
W dniu 2.09.2009r. Skarżący złożył wniosek, sprecyzowany pismem z dnia 13.10.2009r., dotyczący naliczenia nadpłaty lub niedopłaty z tytułu wpłat na poczet podatku od nieruchomości za lata 1999 - 2008 wraz z należnymi odsetkami.
Prezydent Miasta, decyzją z dnia [...].12.2009 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty na poczet podatku od nieruchomości za lata 1999-2003 oraz oprocentował nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie 14.296,58zł, istniejącą w okresie od 25.11.2005 r. do 15.09.2006 r. w łącznej wysokości 1.170zł.
Powyższa decyzja została zaskarżona przez podatnika, który w złożonym odwołaniu podnosił, że umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty za lata 1999 - 2003 jest nieprawidłowe, gdyż złożenie przez niego pisma w dniu 15.12.2005 r. przerwało bieg terminu do zwrotu nadpłaty, stąd nie może być mowy o przedawnieniu tego uprawnienia.
Decyzją z dnia [...].04.2010 r., nr [...], SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...].12. 2009r. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 9.11.2010r. sygn. akt ISA/Rz 579/10 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, gdyż w ww. decyzjach brak było rozstrzygnięcia w kwestii nadpłaty za lata 2004 - 2008.
W dniu [...].04.2011 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta wydał decyzję o nr [...], w której:
1) umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1999-2003,
2) odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za okres od 01.01.2004 r. do 24.11.2005 r. oraz od 16.09.2006 r. do 31.12.2008 r.,
3) stwierdził nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie 14 296,58zł w okresie od 25.11.2005 r. do 15.09.2006 r.,
4) oprocentował nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie 14 296,58zł istniejącą w okresie od 25.11.2005 r. do 15.09.2006 r. w łącznej wysokości 1 170zł.
SKO, po rozpatrzeniu odwołania podatnika, decyzją z dnia [...].01.2012r. (nr [...]) uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdyż uznało, że decyzja powinna zawierać oddzielne rozstrzygnięcia co do nadpłaty zaistniałej w każdym roku podatkowym.
Decyzją z dnia [...].09.2012r. nr [...], Prezydent Miasta postanowił:
1) umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za okres od 01.01.1999 r. do 31.12.1999 r.
2) umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za okres od 01.01.2000 r. do 31.12.2000 r.
3) umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za okres od 01.01.2001 r. do 31.12.2001 r
4) umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za okres od 01.01.2002 r. do 31.12.2002 r.
5) umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok okres od 01.01.2003 r. do 31.12.2003 r.
6) odmówić stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za okres od 01.01.2004 r. do 31.12.2004 r.
7) odmówić stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za okres od 01.01.2005 r. do 21.09.2005 r.
8) stwierdzić nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie 14 296,58zł istniejącą w okresie od 22.09.2005 r. do 31.12.2005 r.,
9) oprocentować nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie 14 296,58zł istniejącą w okresie od 22.09.2005 r. do 31.12.2005 r., w łącznej wysokości 475zł,
10) stwierdzić nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie 14 115,20zł, istniejącą w okresie od 01.01.2006 r. do 16.08.2006 r. oraz w kwocie 181,38zł istniejącą w okresie od 01.01.2006 r. 15.09.2006 r.
11) oprocentować nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie 14 115,20zł, istniejącą w okresie od 01.01.2006 r. do 16.08.2006 r. oraz w kwocie 181,38zł istniejącą w okresie od 01.01.2006r. 15.09.2006 r., w łącznej wysokości 1001,00zł,
12) odmówić stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za okres od 16.09.2006 r.
13) odmówić stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za okres od 01.01.2007 r. do 31.12.2007 r.
14) odmówić stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za okres od 01.01.2008 r. do 31.12.2008 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].12.2013r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...].09.2012r. nr [...].
Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8.05.2014r. sygn. akt I SA/Rz 164/14 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2013r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24.11.2016r. sygn. akt II FSK 2920/14 oddalił skargę kasacyjną.
K. L. w skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta . w przedmiocie nadpłaty podatku od nieruchomości zarzucił, że w dniu 25 grudnia 2005r.złożył wniosek o zwrot nadpłaty podatków wpłaconych na rzecz Prezydenta Miasta ., gdyż wpłacał należności z tytułu podatku od nieruchomości. Każdorazowo wpłata powinna być przypisywana do należności wynikającej z prawomocnej decyzji wymiarowej oraz zakończona postanowieniem o zaksięgowaniu. Prezydent Miasta . z rażącym naruszeniem prawa takich postanowień nie wydawał. Z tego powodu nastąpiło skumulowanie wpłat i należności.
Skarżący zarzucił, że na dzień wniesienia skargi Prezydent Miasta . nie dokonał zwrotu nadpłaty podatku i nie można stwierdzić, kiedy sprawa zostanie zakończona. Obecnie, po wyroku NSA sprawa trafiła do ponownego rozpoznania i nie została merytorycznie rozpatrzona.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta . wniósł o jej oddalenie.
Organ podatkowy przedstawił przebieg postępowania a następnie wyjaśnił, że z uzyskanej informacji telefonicznej, przeprowadzonej w dniu 24.02.2017r. z pracownikiem SKO . wynika, że akta sprawy znajdują się obecnie w Kolegium, które będzie ponownie rozpatrywało odwołanie podatnika po prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie.
Mając na względzie powyższe Prezydent Miasta . podniósł, że nie pozostawał w bezczynności ani nie prowadził w sposób przewlekły postępowania. Prezydent Miasta . wydawał opisane wyżej orzeczenia w kwestii wymiaru podatku jak i nadpłaty, od których podatnik składał przysługujące mu środki zaskarżenia. Z prawa do wniesienia skargi kasacyjnej skorzystało również Samorządowe Kolegium Odwoławcze .
Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:
Skarga jest częściowo uzasadniona.
Podatnik złożył w sądzie skargę określając ją jako “ pozew o odszkodowanie za przewlekłość postępowania".
Treść tej skargi musiała zostać przez sąd odczytana przez pryzmat istoty tego pisma procesowego z uwzględnieniem obowiązujących regulacji procesowych w zakresie postępowania przed sądami administracyjnymi, ale także częściowo w ordynacji podatkowej . W związku z tym, iż pismo to zostało sformułowane przez osobę nie będąca prawnikiem, nie znającą obowiązujących unormowań musiało być przez sąd administracyjny rozpatrywane w trybie art. 3 § 2 pkt 8 ppsa i art. 149 § 2 ppsa.
Skarżący jakkolwiek wniósł o odszkodowanie za “ przewlekłe" prowadzenie postępowania, to jednak w uzasadnieniu skargi ( bardzo lakonicznym ) nie dokonał szczegółowego rozróżnienia tej instytucji podanej od instytucji bezczynności organu.
Nie można z tego pisma więc w sposób jednoznaczny wysnuć woli skarżącego do zarzucania organowi tylko przewlekłości, a nie bezczynności. Uzasadnianie wniosku wskazuje bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie rozróżniając tych dwóch pojęć domaga się po prostu zakończenia jego sprawy w przedmiocie nadpłaty, wskazując na indolencje organu w tym zakresie, który pomimo upływu czasu nie załatwił jego sprawy zainicjowanej wnioskiem złożonym 25 grudnia 2005 roku.
Nie mogło też być odczytane w sposób dosłowny żądanie zasądzenia odszkodowania, gdyż instytucja taka nie jest znana ustawie procesowej sądowoadministracyjnej. Mając na uwadze istotę wniosku i żądanie strony sąd uznał, że w tym zakresie musi orzekać w ramach instytucji przyznania sumy pieniężnej przewidzianej w art. 149 § 2 ppsa.
Odnośnie natomiast oceny wadliwości procedowania organu przez prymat przesłanki “ przewlekłości postępowania “ lub bezczynności organu" sąd uznał, że jest on władny po przeprowadzeniu postępowania i zapoznaniu się z przedstawionymi dokumentami ( uzyskanymi z Samorządowego kolegium Odwoławczego , wobec nieprzedstawienia ich przez Prezydenta Miasta [...]) określić na podstawie przepisów ppsa, czy w przypadku wadliwości w działaniu organów ma ona postać bezczynności czy też przewlekłości w postępowaniu.
W przypadku niezbyt precyzyjnego określenia przedmiotu skargi opartej na uprawnieniu przewidzianym w art. 3 §2 pkt 8 ppsa ( strona nie precyzuje w sposób konkretny, która postać wadliwości działania zarzuca organom ) Sąd jest władny określić, po przeprowadzeniu postępowania ,czy wadliwość ta ma charakter bezczynności czy przewlekłości. Jest to zgodne z zasadą szybkości postępowania statuowanej w art. 7 ppsa.
Sąd więc był zobowiązany w trakcie czynionych ustaleń przede wszystkim stwierdzić czy doszło do naruszeń w zakresie szybkości procedowania ze strony Prezydenta Miasta przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie określić jakiego rodzaju uchybienie nastąpiło.
Aby dokonać prawidłowej oceny stwierdzonego uchybienia należy przy tym jeszcze zdefiniować pojęcia bezczynności i przewlekłości postępowania.
Bezczynność organu polega na niepodejmowaniu żadnych czynności związanych ze złożonym wnioskiem przez stronę lub innego uczestnika postępowania lub nie podejmowaniu ich w postępowaniu wszczętym z urzędu przez co nie dochodzi do określenia obowiązków obywatela ( podatnika ).
Przewlekłość polegać natomiast będzie ( w pewnym uproszczeniu ) na podejmowaniu działań, które jednak w swej istocie nie prowadzą do możliwie najszybszego zakończenia postepowania w warunkach wypełnienia wszystkich norm regulujących postępowanie ( gromadzenie i ocenę dowodów ). W przypadku przewlekłości organ co prawda podejmuje więc czynności lecz odbywa się to w zbyt dużych odstępach czasowych , podejmuje je w sposób nieudolny czy też podejmuje czynności niepotrzebne dla rozstrzygnięcia postepowania.
Oceniając zatem postępowanie organu w zakresie wskazanym przez skargę sąd musiał więc odpowiedzieć na pytanie czy organ działał w sposób nieefektywny, a jeżeli tak to w jakiej postaci miało to miejsce.
W pierwszej kolejności należy określić charakter prawny wniosku, na który powołuje się Pan K. L. w skardze, bowiem określenie tego charakteru pozwoli na ustalenie czy Prezydent Miasta był zobowiązany w związku z jego złożeniem do podjęcia określonego postępowania czy też nie – tak jak to utrzymywały organy.
Charakter prawny tego wniosku był przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 maja 2014 r. ( sygn. akt I SA/Rz 1764/14 ). Sąd w uzasadnieniu sporządzonym do tego wyroku wskazał, że wniosek złożony przez skarżącego był w swej istocie nie wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatku, lecz wnioskiem o zwrot nadpłaty podatku. Wyrok bazujący na takim stwierdzeniu stał się prawomocny na skutek oddalenia skargi kasacyjnej przez NSA wyrokiem z dnia 24.11.2016 r. ( II FSK 2920/14 ) i sąd w składzie niniejszym w pełni go akceptuje .
W realiach niniejszej sprawy wniosek wskazany przez skarżącego podlegał rozpoznaniu przez organ jako wniosek o zwrot nadpłaconego podatku. Taki jego charakter prawny wykluczał ( również zgodnie z poglądem wyrażonym w cytowanym uzasadnieniu ) przyjęcie, że zaistniały przesłanki z art. 79 § 1 ppsa przewidujące ograniczenie czasowe do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Ograniczenie uprawnienia do złożenia wniosku zawarte w tym przepisie dotyczy bowiem wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie zaś wniosku o zwrot nadpłaty. Argumentacja organu ( zarówno Prezydenta Miasta, jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego ) zasadzająca się na argumencie, że złożony wniosek nie podlegał rozpoznaniu i nie wywoływał skutków prawnych z uwagi na toczące się postępowania podatkowe nie zasługuje na aprobatę. Wniosek o zwrot nadpłaty w sytuacji, gdy zobowiązanie powstaje poprzez wydanie decyzji ustalającej nie może być uznany za bezskuteczny na podstawie tego przepisu bowiem nie odnosi się on do tej instytucji prawnej.
Organ odmawiając jego procedowania , w swej istocie naruszył prawo.
Uiszczona kwota pieniędzy była niewątpliwie wpłacona tytułem podatku i w tym trybie organy powinny rozważać jej zwrócenie podatnikowi, zwłaszcza w sytuacji gdy nie określono jeszcze zobowiązania podatkowego za poszczególne lata w podatku od nieruchomości.
Organy w przedmiocie wniosku nie podjęły żadnych czynności, jak choćby wszczęcie postępowania i zawieszenie go .
Sąd administracyjny dostrzega jako usprawiedliwioną przyczynę takiego procedowania ( w sensie skutecznego procedowania ) fakt, iż w czasie złożenia wniosku o zwrot podatku toczyły się postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego za poszczególne lata 2000- 2005 r.
Przebieg poszczególnych postepowań został powyżej przedstawiony. Trwały one w momencie złożenia wniosku, co niewątpliwie mogło doprowadzić organy do wstrzymania się z procedowaniem w przedmiocie wniosku w oczekiwaniu na ostateczne ( i prawomocne ) ustalenie wysokości zobowiązań.
Należy jednak w tym miejscu wskazać, że postępowania te zostały zakończone w roku 2005, 2007 i 2008 ( umorzono część postępowań.) Najpóźniej zatem w roku 2008 zostały zakończone postępowania dotyczące ustalenia wysokości zobowiązań podatkowych Pana K. L. , co zgodnie z regulacjami art. 77 § 1 o.p. powinno powodować podjęcie stosownych czynności w przedmiocie zwrotu podatku.
Organ żadnych czynności w tym zakresie jednak nie podjął.
Postępowanie zostało podjęte dopiero na skutek wniosku z dnia 2.09.2009 roku, kiedy to wszczęto postępowanie w przedmiocie nadpłaty i Prezydent Miasta dokonał zaliczenia poszczególnych kwot na poszczególne należności podatkowe , jak również dokonał “ oprocentowania “ nadpłaty.
Podjęto wówczas postępowanie, które doprowadziło do stosownych rozstrzygnięć. , które nie są jednak jeszcze prawomocne.
W ocenie sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że postępowanie, jakie toczyło się na skutek wniosku z dnia 2 września 2009 roku obarczone było błędami bezczynności czy też przewlekłości. Jakkolwiek toczyło się ono długo, to jednak podejmowano kolejne rozstrzygnięcia, wydawano decyzje merytoryczne, które wymagały ogromnego nakładu pracy, zaś tylko stopień skomplikowania faktycznego i prawnego sprawy spowodował, że decyzje te nie są aktualnie prawomocne.
Trzeba jednak wskazać, że w okresie od zakończenia procedowania w przedmiocie określenia podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2005, a najpóźniej zakończyło się ono decyzja SKO z dnia [...].05.2008 r. ( rok 2002 ) do rozpoczęcia procedowania na podstawie wniosku z dnia 02.09.2009 r. organ pozostawał w bezczynności , nie procedując wniosku o zwrot nadpłaty.
Nie istniała żadna przeszkoda do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie tego wniosku. Postępowania wymiarowe zostały zakończone, nie wszczęto żadnego innego postępowania o zwrot – na podstawie innego wniosku.
W tym zakresie organy nie podejmując żadnych działań wyczerpały znamię bezczynności , o której mowa w art. 3 § 2 pkt.8 ppsa. Pomimo skutecznego wniosku o zwrot nadpłaty nie rozpoznały go , nie wydając w tym zakresie żadnego rozstrzygnięcia ( niezależnie od jego treści ).
Wniosek z roku 2005 nie był w ogóle procedowany, choć od dnia 02.09.2009 r. procedowany był inny wniosek dotyczący również przedmiotu tego pisma co uchyla bezczynność organu po tej dacie.
Musi to skutkować stwierdzeniem, że zaistniała sytuacja o której mowa w art. 149 § 1 pkt 3 ppsa. Bezczynność organu w tym okresie czasu wątpliwości budzić nie może.
Do rozstrzygnięcia pozostaje kwestia “ zasądzenia odszkodowania" wskazana w skardze.
Rozumiejąc to żądanie przez pryzmat art. 149 § 2 ppsa Sąd uznał, że wobec stwierdzenia bezczynności organu należy skarżącemu przyznać pewną sumę pieniężną. Powołany przepis nie określa kryteriów według których wysokość przyznanej kwoty pieniężnej powinna być miarkowana określając tylko górną jej granicę.
Pomimo braku takich kryteriów w przepisie statuującym taką możliwość sąd stoi na stanowisku, że ustalenie wysokości tej kwoty nie może być dowolne i arbitralne ale musi wynikać z pewnych przesłanek wykazanych przez sąd i znajdujących uzasadnienie w realiach sprawy.
Ponieważ kwota pieniężna ma być przyznana za bezczynność organu i stanowić pewnego rodzaju wynagrodzenie za bezczynność organu wysokość tej kwoty musi być powiązana z realiami sprawy . W ocenie sądu musi się więc odnosić z jednej strony do długotrwałości pozostawania organu w bezczynności, czy też czasu trwania przewlekłości postępowania a z drugiej strony musi również uwzględniać wysokość kwoty czy też rodzaju przedmiotu postępowania dotkniętego bezczynnością.
Miarkowanie wysokości tej kwoty z uwzględnieniem tych dwóch czynników pozwoli na orzeczenie jej z uwzględnieniem realiów sprawy i ewentualnej szkody czy też krzywdy jakiej doznał skarżący na skutek nieterminowego rozpatrzenia jego sprawy.
Odnosząc się do tych dwóch elementów sprawy sąd uznał ,że czasokres bezpodstawnego pozostawania w bezczynności przez organ był stosunkowo długi , gdyż przekraczał 1 rok. Z drugiej jednak strony kwota nadpłaty, o której należało rozstrzygnąć nie była bardzo duża i wynosiła kilkanaście tysięcy złotych. Mając na uwadze cała możliwa rozpiętość wartości przedmiotów w postepowaniach podatkowych kwota objęta niniejszym postępowaniem nie jest duża.
Z tych względów nie ma podstaw , w ocenie sądu, aby przyznać kwotę pieniężną w maksymalnej wysokości.
Przyznanie 3.000 złotych będzie wystarczające i adekwatne do tych okoliczności sprawy.
Nie bez znaczenia jest również fakt, że nadpłacone kwoty zostaną zaliczone na poczet podatków i oprocentowane, zaś zwłoka w działaniu organu wynikała z innej interpretacji przepisów prawa.
Z tych względów sąd na podstawie art. 146 § 1 pkt 3 , 146 § 2 i 200 ppsa orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło