II SA/Rz 1/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Maria Piórkowska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 22 lutego 2011 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego -skargę oddala- II SA/Rz 1/11 U z a s a d n i e n i e Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. P. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2010 r., nr [...] przyznającej odwołującemu się zasiłek okresowy z pomocy społecznej w kwocie 238,50 zł na okres od 1 października 2010 r. do 31 grudnia 2010 r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) oraz art. 4, art. 8, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit. b, art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 38 ust. 3 pkt 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., zwanej dalej Ups). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że regulacje zawarte w art. 38 Ups normują maksymalną i minimalną wysokość zasiłku okresowego. Wysokość świadczenia ustalonego przez organ I instancji mieści się w granicach wyznaczonych przez przepisy prawa. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 Ups zasiłek okresowy ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kwota zasiłku nie może być niższa niż 50% różnicy oraz nie może być mniejsza niż 20 zł. Analiza akt sprawy wskazuje, że Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] poprawnie określił wysokość świadczenia. Podkreślenia wymaga, w ocenie organu, że decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego charakteryzuje się względną uznaniowością, gdyż wymiar świadczenia narzucono tylko poprzez wskazanie górnej i dolnej granicy kwotowej. Wysokość zasiłku ustalana w granicach tych ram wynika z sytuacji rodzinnej i zdrowotnej uprawnionego, jego postawy oraz możliwości samodzielnego wyjścia z kryzysu. R. P. znajduje się niewątpliwie w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej głównie bezrobociem. Zasługuje zatem na przyznanie zasiłku okresowego. Na ograniczony rozmiar pomocy wpłynęła m.in. niewielka pula środków pieniężnych, jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej. Udzielając świadczenia z oparciu o kryteria uznaniowe organ musi bowiem uwzględniać ogólną liczbę potrzebujących, pomiędzy których środki publiczne będą rozdzielane. Z decyzją nie zgodził się R. P., składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze stwierdził, że zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa z uwagi na zbyt niski wymiar przyznanego świadczenia. Nie ma on aktualnie żadnych środków pieniężnych. W roku 2006 zmarł jego brat, a w 2008 – matka. Jego prośby o przyjęcie do pracy są bezskuteczne, pomimo zarejestrowania się w urzędzie pracy. Nie posiada gospodarstwa, z którego mógłby się utrzymywać. Ma 51 lat. Uważa, że wójt nieprawidłowo gospodaruje środkami budżetowymi Gminy [...]. Takie działanie organów narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, jest sprzeczne z konstytucyjnym nakazem prowadzenia polityki społecznej państwa zmierzającej do pełnego produktywnego zatrudnienia oraz tamuje jego prawo do zabezpieczenia społecznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30 sierpnia 2002 r., Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W ocenie Sądu skarga nie jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej (Ups). Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 Ups); pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 Ups). W myśl art. 3 ust. 3 Ups "Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy", zaś ust. 4 cyt. przepisu stanowi, że "Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". Zgodnie z art. 7 Ups pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom, w szczególności z powodu: ubóstwa (pkt 1) i bezrobocia (pkt 4). W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 14 Ups). Pomoc społeczna polega w szczególności na: 1) przyznawaniu i wypłacaniu przewidzianych ustawą świadczeń (art. 15 pkt 1 Ups); świadczeniami z pomocy społecznej są m.in. świadczenia pieniężne, wśród nich zasiłek okresowy (art. 36 pkt 1 lit. b Ups). Decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 Ups). Podstawę prawną orzekania w przedmiocie zasiłku okresowego stanowi art. 38 Ups, który określa, co następuje: "1. Zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. 2. Zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. 3. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. 4. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. 5. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. 6. Rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego, o których mowa w ust. 2 i 3". Z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący jest kawalerem, osobą bezrobotną, o dobrym stanie zdrowia, mieszka we własnym domu jednorodzinnym, deklaruje iż prowadzi samotnie gospodarstwo domowe, w tym samym budynku mieszka inna osoba, obca wobec skarżącego, wedle jego oświadczenia prowadzi ona odrębne gospodarstwo domowe. R. P. nie posiada żadnego źródła utrzymania, nie posiada bliskiej rodziny. Nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Niewątpliwie sytuacja finansowa i życiowa skarżącego jest trudna. Z tych względów decyzja o przyznaniu skarżącemu świadczenia w postaci zasiłku okresowego na okres trzech miesięcy co do reguły miała oparcie w przepisach prawa. Treść samego odwołania, jak i skargi, a także stanowisko skarżącego podczas rozprawy przed Sądem wskazuje, że kwestionuje on wysokość przyznanego zasiłku. Sąd wskazuje, że w kwestii wysokości zasiłku granice uznania wyznaczała treść art. 38 ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 Ups. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ustalone w trybie art. 8 ust. 1 pkt 1 Ups wynosiło 477 zł (por. § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz. U. Nr 127 poz. 1055). Przyznana kwota 238,50 zł stanowi dokładnie 50% kwoty 477 zł, jako, że skarżący został uznany za osobę samotną nie posiadającą dochodu. Akta nie wskazują, aby Rada Gminy [...] podejmowała uchwałę, o jakiej mowa w art. 38 ust. 6 Ups poprzez podwyższenie progów ustawowych w aspekcie kształtowania kwoty zasiłku okresowego. Organ I instancji przyznając taką kwotę zasiłku nie naruszył zatem przepisów prawa, określających granice kwot zasiłku okresowego, jaki może zostać przyznany. Zasiłek okresowy nie jest świadczeniem, które można traktować jako stałe swoje źródło dochodu, skarżący jest zdolny do podjęcia pracy, skoro jest zarejestrowany jako bezrobotny w urzędzie pracy. Powinien zatem podjąć wszelkie kroki zmierzające do uzyskania zatrudnienia, nawet okresowego. Przerzucanie na organy gminy obowiązku zapewnienia skarżącemu zatrudnienia nie stanowi, w ocenie Sądu, argumentu za przyjęciem wadliwości skarżonych decyzji. Nadto kontrola uznaniowych decyzji administracyjnych wydawanych z zakresu pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2010 r., I OSK 116/10, LEX nr 594935). Te ustalenia w ocenie Sądu, prowadzą do tego, aby zaskarżoną decyzję uznać za zgodną z prawem. Z tych względów skargę oddalono na zasadzie art. 151 Ppsa.