II SA/Rz 100/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata T. R. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/. Przedmiotem skargi M.S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej SKO lub Kolegium z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] Wójt Gminy [...] odmówił M.S. uchylenia decyzji znak: [...] z [...] października 2008 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej nr 1145 z działkami sąsiednimi nr 1147/1,1146,1144 położonych w W. wobec braku po stronie M.S. statusu strony postępowania. W odwołaniu od powyższej decyzji M.i M.S. wnieśli o jej uchylenie nie zgadzając się na nieprzyznanie M.S. statusu strony postępowania. Zaskarżoną w niniejszej sprawie, wymienioną na wstępie decyzją Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wyjaśniło, że rolą organu wszczynającego i prowadzącego postępowanie administracyjne jest prawidłowe ustalenie kręgu stron. Zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniu rozgraniczeniowym stronami są tylko i wyłącznie właściciele nieruchomości objętych rozgraniczeniem. Jak wynika z księgi wieczystej KW [...] właścicielem działki nr 1147/1 jest M.S. W księdze tej nie jest ujawniony M.S. jako właściciel bądź współwłaściciel. A zatem Wójt Gminy [...] odmawiając uchylenia decyzji znak: [...] z [...] października 2008 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej nr 1145 z działkami sąsiednimi nr 1147/1, 1146, 1144 położonych w W. działał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i tym samym decyzja o odmowie jej uchylenia jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Księga wieczysta stanowi bowiem dokument własnościowy nieruchomości, w którym ujawnieni zostają właściciele nieruchomości, ich udziały w prawie własności a także wszelki roszczenia i obciążenia. Wypis z księgi wieczystej jest dokumentem urzędowym, w związku z powyższym dla ustalenia prawa własności do nieruchomości ma on kluczowe znaczenie. W skardze na wskazaną wyżej decyzję złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M.S. wniosła o jej zmianę i uchylenie decyzji o rozgraniczeniu i ponowne rozpoznanie sprawy o rozgraniczenie z jej udziałem. Wyjaśniła, że w podaniu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy [...] wydaną w przedmiocie rozgraniczenia wskazała, że jej mąż nie brał udziału w tym postępowaniu jako strona. Decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego, bowiem M.S. nabył własność rozgraniczanej działki nr 1147/1 w roku 1978 wraz z żoną M.S. w drodze umowy przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego. Działka ta weszła w skład majątku małżeńskiego, co wynika z treści umowy i z faktu, że wówczas byli małżeństwem. Podniosła, że Wójt Gminy [...] wbrew brzmieniu art. 33 kodeksu rodzinnego stwierdził, że majątek nabyty w drodze umowy przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego z dnia 27 grudnia 1978 r. jest majątkiem osobistym skarżącej, podczas gdy z treści tej umowy wynika, że J.B. przekazała przedmiotową nieruchomość córce M.S. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej. Kwestia była też przedmiotem orzecznictwa SN, który w uchwale z dnia 25 listopada 2005 r., III CZP 59/05 stwierdził, że gospodarstwo rolne, przekazane na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz o innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) następcy pozostającemu w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, należy do majątku wspólnego. Zwróciła się o przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość wchodzi do majątku małżeńskiego M.i M.S., dlatego też M.S., jako współwłaściciel winien brać udział w postępowaniu o rozgraniczenie - nie można odmówić mu czynnego brania udziału w tym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647). Zakres kontroli Sądu wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) z którego wynika, że sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd może uwzględnić skargę gdy rozstrzygnięcie organu dotknięte jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania jeżeli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą podstawy stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 § 1 K.p.a. Ustalenia stanu faktycznego nie budzą wątpliwości i nadają się do wyrokowania. Toczące się postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy działkami 1145 i 1147/1 położonymi w W. zostało zakończone decyzją z dnia [...] października 2008 r. Postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się z udziałem M.S., która widnieje jako właścicielka działki nr 1147/1. W dniu [...] września 2011 roku mąż M.S., M.S. złożył wniosek o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego, ponieważ nie brał w nim udziału. Wskazał, że dowiedział się o tym postępowaniu [...].08.2011 roku. Wydane zostało postanowienie o wznowieniu. Do wniosku o wznowienie dołączona została umowa przekazania gospodarstwa rolnego w jego skład wchodziła działka nr 1147/1 z 1978 roku oraz akt małżeństwa z 1975 roku. Z aktu przekazania wynika, że gospodarstwo zostało przekazane na zasadzie wspólności ustawowej. Po wznowieniu postępowania organ wydał decyzję odmowną, utrzymaną w mocy przez organ odwoławczy. W uzasadnieniu stwierdzono, że M.S. nie jest ujawniony w księdze wieczystej więc nie ma podstaw do przyznania mu przymiotu strony. Początkowo rolnikowi pozbawionemu możliwości dalszego prowadzenia gospodarstwa rolnego dążącemu do zapewnienia sobie środków utrzymania pozostawało wyzbycie się własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 28.06.1962 roku. W ustawie z 27.10.1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym rolników – w której umożliwiono jego przekazanie następcy w art. 43 ust. 1 przewidziano możliwość jego przekazania obojgu małżonkom jeżeli pozostają w związku małżeńskim. Regulacja ta była ciągle zmieniana, lecz cechą wszystkich uregulowań, jest to, że przekazanie gospodarstwa rolnego mogło nastąpić zarówno na rzecz jednego jak i obojga małżonków pozostających w ustroju majątkowej wspólności ustawowej. Dla rozstrzygnięcia tego zagadnienia należy sięgnąć do wskazania miejsca umowy przekazania w systemie umów prawa cywilnego. Oceny tej należy dokonać na podstawie ustawy z dnia 27.10.1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym uwzględniając treść art. 119 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stanowiący, że skutki umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy ustala się wg dotychczasowych przepisów. Przynależność nabytego gospodarstwa rolnego do majątku wspólnego lub majątku osobistego ustala się wg obecnie obowiązujących kryteriów. Ustawa z dnia 17.06.2004 r. nowelizująca z dniem 20 stycznia 2005 r. przepisy działu III tytuł I Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w ust. 2 art. 5 statuuje zasadę, że jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy stosunki majątkowe małżonków podlegały wspólności ustawowej, składniki majątków istniejące w tym dniu zalicza się do majątku wspólnego, albo majątków osobistych, stosownie do przepisu ustawy. Przepis ten odsyła do art. 31 i 33 Kro. Wg art. 31 § 1 Kro majątek wspólny obejmuje przedmioty nabyte w okresie pozostawania małżonków we wspólności majątkowej bez względu na to czy nabywcami byli oboje, czy jeden z nich. Nie należą do majątku wspólnego przedmioty, które każdy z małżonków nabył przed powstaniem wspólności (art. 33 pkt 1 Kro) albo nabył je wprawdzie w czasie wspólności lecz ze źródeł szczególnych. Majątek osobisty małżonka jest szczegółowo wymieniony. Tak więc nabyte w okresie wspólności w wyniku przekazania gospodarstwo rolne podlega zaliczeniu do majątku wspólnego małżonków. "Gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz o innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32 poz. 140) następcy pozostającemu w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, należy do majątku wspólnego" (uchwała Sądu Najwyższego siedmiu sędziów z dnia 25 listopada 2005 r. III CZP 59/05). Z tych względów M.S. miał przymiot strony i winien brać udział w postępowaniu rozgraniczeniowym, a w konsekwencji jego wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. jest zasadny. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika z urzędu przyznano mu ze Skarbu Państwa koszty postępowania.