II SA/Rz 1000/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej -skargę oddala- Przedmiotem kontroli jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: "PWIS", "organ II instancji", "organ odwoławczy") utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: "PPIS" lub "organ I instancji") z dnia [...].06.2018 r., znak [...]o braku podstaw do stwierdzenia u M. C. (dalej: "skarżącej") choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367; dalej: "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych"). Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej dokonała skarżąca w dniu 7 listopada 2016 r. Na podstawie przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego ustalono, że skarżąca pracowała A. S.A., a następnie A S.A. w upadłości likwidacyjnej w okresach: od 01.07.1981r. do 07.12.2012r" od 09.01.2013r. do 31.08.2013r., od 07.03.2014r. do 30.11.2014r" od 02.02.2015r. do 01.10.2015r. na następujących stanowiskach pracy: - transportowy przy ręcznym formowaniu wyrobów szklanych - Wydział Formowania PZ-1 w okresie od 01.07.1981 r. do 05.07.1981 r., - bufetowa, kucharz - garmażer - Sekcja Ogólna PZ-1 w okresie od 06.07.1981r. do 12.07.1987r" w okresie od 13.07.1987r. do 02.09.1987r. przebywała na urlopie wychowawczym,  - młodszy kucharz garmażer - Sekcja Ogólna PZ-1 w okresie od 03.09.1987r. do 11.09.1988r" w okresie od 12.09.1988r. do 1 1.09.1990r., przebywała na urlopie wychowawczym, - sprzątacz-PZ-1 w okresie od 12.09.1990r. do 31.10.1994r., - zmywacz szkła, wycieracz - Zakład Obróbki PZ-1 w okresie od 01.11.1994r. do 22.08.2008r., - sortowacz wyrobów szklanych - Wydział Topienia i Formowania PM - PZ-4 w okresie od 23.08.2008r. do 30.06.2009r., - sortowacz wyrobów szklanych - Wydział Obróbki i Zdobienia PM w okresie od 01.07.2009r. do 31.07.2009 r, - sortowacz podkładacz - Wydział Topienia i Formowania PMT w okresie od 01.08.2009r. do 07.12.2012r., - sortowacz podkładacz - Wydział Topienia i Formowania MF w okresach: od 09.01.2013r.do 31.08.2013r., od 07.03.2014r. do 30.11.2014r. od 02.02.2015r. do 01.10.2015r. Praca na stanowisku transportowy przy ręcznym formowaniu wyrobów szklanych - Wdział Formowania - Zakład PZ-1 polegała na: - podkładaniu i studzeniu formy hutniczej, - prostowaniu wyrobów na ławce hutniczej, - odnoszeniu uformowanych wyrobów do odprężarki tunelowej. Jako bufetowa, kucharz garmażer, młodszy kucharz garmażer - Sekcja Ogólna PZ-1: - przyjmowała artykuły spożywcze, napoje, wyroby tytoniowe, układała na półkach w bufecie, - przyjmowała wyroby garmażeryjne, podgrzewała i wydawała, - przyjmowała wody mineralne i wydawała je pracownikom, - przyjmowała i wydawała posiłki regeneracyjne, - myła naczynia po posiłkach, talerze, termosy, - parzyła kawę zbożową, herbatę oraz gotowała napoje dla hutników, - sprzedawała artykuły spożywcze, - sprzątała pomieszczenia bufetu. Do czynności wykonywanych na stanowisku sprzątaczki należało: - przygotowanie narzędzi, środków myjących, ochron osobistych, - odkurzanie podłóg w pomieszczeniach, - ścieranie kurzu z mebli biurowych, sprzętów i urządzeń biurowych, parapetów, - mycie i dezynfekcja urządzeń sanitarnych i armatury, - mycie posadzek i ścian w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych, - mycie okien, - usuwanie zgromadzonych odpadów. Praca na stanowisku : zmywacz szkła, wycieracz Zakład Obróbki PZ-1 polegała na: - przygotowaniu ścierek oraz potrzebnych narzędzi, - pobieraniu wyrobów z transportera, - przytrzymywaniu jedną ręka wyrobu, a wycieraniu drugą, - pobieraniu wyrobów z wózka, - nakładaniu na rurki z płynem myjącym, - nakładaniu na rurki ze sprężonym powietrzem, - wycieraniu wyrobu, - oceny wzrokowej wycieranych wyrobów, - utrzymywaniu porządku na stanowisku pracy. Jako sortowacz wyrobów szklanych Wydział Topienia i Formowania PM - PZ 4 wykonywała czynności: - ocena jakościowa wyrobów na ciągu sortowniczym, - unoszenie wyrobów szklanych ku górze w celu dokonania oceny jakościowej, - ocena wizualna wyrobów względem przyjętych wymagań jakościowych, - odkładanie wyrobów ocenionych jakościowo na stół do pakowania, - składanie opakowań jednostkowych wyrobów i oklejanie metkami opakowań wyrobów, - umieszczanie wyrobów szklanych w opakowaniach jednostkowych, - układanie opakowań jednostkowych na jednostki logistyczne - palety. Jako sortowacz - podkładacz wyrobów szklanych (Wydział Produkcji Mechanicznej) wykonywała: - zbieranie wyrobów z taśmy pieca do odprężania wyrobów, - unoszenie wyrobów szklanych ku górze w celu dokonania wstępnej oceny jakościowej, - umieszczanie wyrobów szklanych w pojemnikach do transportu międzyoperacyjnego, - przenoszenie pojemników na stanowisko opękania - zatapiania wyrobów, - umieszczanie wyrobów we wrzecionach opękarko- zatapiarki. Zatrudniona przez B. w okresie od 22.08.2011r. do 30.11.2011 r. wykonywała takie same czynności jak przed i po tym okresie będąc zatrudniona w A S.A. W stosunku do skarżącej wydano orzeczenia lekarskie o braku postaw do stwierdzenia choroby zawodowej: Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy nr [...] z dnia [...].02.2018r. i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nr [...] z dnia 04.06.2018r. W oparciu o te orzeczenia organ I instancji odmówił stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżącą podniosła, że rodzaj pracy bezspornie przyczynił się do wystąpienia choroby - zespołu cieśni nadgarstka. PWIS utrzymując decyzję organu I instancji w mocy wyjaśnił, że aby orzec istnienie choroby zawodowej muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: stwierdzenie, że osoba była w środowisku pracy narażona na działanie czynników mogących potencjalnie wywołać chorobę zawodową, rozpoznaniu choroby w sensie medycznym, związek przyczynowy między narażeniem na działanie czynników szkodliwych w środowisku pracy, a chorobą strony. Powołani w sprawie biegli nie stwierdzili występowania u skarżącej choroby zawodowej, mimo rozpoznania jej w sensie medycznym. Stwierdzili, że aby uznać schorzenie za chorobę zawodową należy stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że narażenie zawodowe wywołało tą chorobę. Tej pewności biegli nie mieli. Wskazali, że za powstaniem choroby są odpowiedzialne głównie przyczyny pozazawodowe o czym świadczy fakt wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka początkowo w lewej kończynie, podczas gdy skarżąca jest osobą praworęczną. Stwierdzili, że czynniki ryzyka pozazawodowe jak: płeć żeńska, niedoczynność tarczycy, hypercholesterolemia, zmiany zwyrodnieniowe rąk i kręgosłupa głównie odcinka szyjnego, otyłość mogły odegrać istotną rolę w rozwoju choroby. Zwrócili przy tym uwagę na fakt nawrotu i utrzymywania się dolegliwości pomimo braku aktywności zawodowej. W skardze do Sądu skarżąca zarzuciła naruszenie: - art 77 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, art 235 ¹ K.p. poprzez przyjęcie, że nie zostały spełnione przewidziane w nim przesłanki, oraz naruszenie rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu skargi podniosła, że zespół cieśni nadgarstka został wymieniony w rozporządzeniu chorób zawodowych jako jednostka chorobowa. Przebieg pracy zawodowej wskazuje na to, że całej jej życie zawodowe to praca fizyczna, wykonywana głównie rękami, w związku z powyższym nie powinien budzić wątpliwości związek przyczynowy pomiędzy pracą w warunkach narażenia zawodowego oraz powstałym schorzeniem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podobnie jak w decyzji podkreślił, że pojęcie choroby zawodowej to pojęcie prawne a nie medyczne i aby stwierdzić jej istnienie muszą zostać spełnione wszystkie przesłanki ustawowe, podczas gdy w niniejszej sprawie nie został dowiedziony związek przyczynowy pomiędzy choroba o narażeniem zawodowym Organ podkreślił rolę innych pozazawodowych czynników, które współprzyczyniły się do jej powstania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zarzuty skargi nie znalazły potwierdzenia w toku kontroli sądowoadministracyjnej. W pierwszej kolejności wypada podnieść, iż istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.). Zakres tej kontroli natomiast wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Stosownie to tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydawanej przez organy inspekcji sanitarnej. W myśl art. 235 1 k.p. chorobą zawodową jest choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Natomiast według § 4 ust. 1 rozporządzenia, postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej wszczyna z urzędu właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, po uzyskaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić nie tylko w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym ale także po zakończeniu pracy w takim narażeniu. Z art. 2352 k.p. wynika, iż stwierdzenie choroby zawodowej może nastąpić wyłącznie w przypadku wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Obowiązujące regulacje zobowiązują organy inspekcji sanitarnej aby wydając orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej wykazały jednocześnie trzy pozytywne przesłanki. Po pierwsze, rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych. Po drugie, choroba ta powinna zostać stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową. I po trzecie, wyniki oceny warunków pracy mają pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba spowodowana została narażeniem zawodowym. W rezultacie, brak jednego z tych elementów będzie oznaczał konieczność wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, prowadzone postępowanie dotyczyło stwierdzenia choroby zawodowej, wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W sprawie będącej przedmiotem orzekania obie uprawnione jednostki medyczne, tj. zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia, po przeprowadzeniu badań u skarżącej nie znalazły podstaw do rozpoznania u niej choroby zawodowej. W razie ustalenia przez właściwego lekarza medycyny pracy - biegłego, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. W tym przypadku powołani w sprawie biegli nie stwierdzili występowania u odwołującej się choroby zawodowej wymienionej w poz. 20/1 w wykazie chorób zawodowych, mimo rozpoznania jej w sensie medycznym. Powołując się na definicję choroby zawodowej wykazali, że aby uznać schorzenie za chorobę zawodową należy stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że narażenie zawodowe wywołało tą chorobę. Tej pewności biegli w tej sprawie nie mieli. Wskazali, że za powstaniem choroby u Pani C. są odpowiedzialne głównie przyczyny pozazawodowe. Za tymi przyczynami przemawia fakt wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka początkowo w lewej kończynie, a jak ustalono w wywiadzie lekarskim Pani C. jest osobą praworęczną. Ponadto biegli stwierdzili, że choroby / czynniki ryzyka pozazawodowe mogły odegrać istotną rolę w rozwoju choroby m. innymi: płeć żeńska, niedoczynność tarczycy, hypercholesterolemia, zmiany zwyrodnieniowe rąk i kręgosłupa głównie odcinka szyjnego, otyłość. Biegli zwrócili również uwagę na fakt nawrotu i utrzymywania się dolegliwości pomimo braku aktywności zawodowej. Poddając te orzeczenia lekarskie, wydane przez uprawnione jednostki medyczne, ocenie pod względem formalnym należy przypomnieć, że stanowią one obligatoryjny dowód w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej i mają walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 K.p.a. Taka opinia, oprócz konkluzji powinna zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości. Zaleca się przy tym, aby użyte w niej sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla stron, organów i sądu, nie posiadających wiadomości specjalnych zastrzeżonych dla biegłych. Wymogi te spełniają wskazane wyżej opinie wydane w niniejszej sprawie przez obie jednostki orzecznicze. Trafnie zatem Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, uznał, że są one zgodne w rozpoznaniu, logiczne, wyczerpujące i zrozumiałe. Brak jest zatem podstaw, by orzeczenia te zakwestionować. Również Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek przyczyn, z powodu których można by zakwestionować te opinie. Skarżąca w treści swej skargi podważa wydane w swej sprawie decyzje administracyjne twierdząc, że nie przeprowadzono w stopniu zadowalającym postępowania wyjaśniającego jak również nie wyjaśniono podstawy faktycznej przyjętego rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek przyczyn, z powodu których można by zakwestionować opinie jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia. Znajdujące się w aktach sprawy orzeczenia mają charakter opinii biegłego. Wyłącznie na jej podstawie organ sanitarny może dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Wymaga w tym miejscu wyraźnego zaznaczenia, że Organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie ma prawa aby samodzielnie oceniać dokumentację lekarską a tym samym aby odmiennie rozpoznawać schorzenia. W istocie, organy tej inspekcji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych a zatem nie są uprawnione do tego aby prowadzić przeciwdowód wobec treści orzeczenia. Organ nie posiadając wiedzy specjalistycznej nie może autorytatywnie stwierdzać, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od tego co wynika z treści orzeczenia lekarskiego. Ponieważ orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zostało wydane we właściwej formie, zawiera logiczne i przekonujące uzasadnienie a ponadto zostało sporządzone przez uprawnionego lekarza zatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, to Sąd nie mógł w jakikolwiek sposób podważyć wydanych w względem skarżącej rozstrzygnięć administracyjnych. Z powyższych przyczyn, Sąd obowiązany był uznać, że Organy zgodnie z obowiązującym prawem rozstrzygnęły sprawę administracyjną. Ponieważ żaden z zarzutów skargi nie okazał się zasadny, to należało ją oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.