II SA/Rz 1009/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Krystyna Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego -skargę oddala- Zaskarżoną decyzją z dnia [...].08.2006 r. /[...]/ Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania M. L. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...].07.2006 r. /[...]/ w sprawie odmowy przyznania M. L. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem Cz. P., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, że wydaną przez Wójta Gminy decyzją z dnia [...].07.2006 r. /[...]/ odmówiono M. L. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem Cz. P., gdyż przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm./ pozwalają na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jedynie matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu, ale nie opiekunowi prawnemu. Tymczasem M. L. jest opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego brata Cz. P.. W odwołaniu od tej decyzji M. L. wnosiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem całodobowej opieki nad bratem Cz. P.. Wskazała, że jest jego opiekunem prawnym, ale i faktycznym. Chory brat jest całkowicie ubezwłasnowolniony z I grupą inwalidztwa. Brat otrzymuje rentę rodzinną wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym i te świadczenia przeznaczone są na jego potrzeby. Odwołująca się podała również, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej – wraz z córką utrzymują się z alimentów /300 zł/ i zasiłku rodzinnego /43 zł/ - i z powodu opieki nad bratem, a także leżącą mamą nie może podjąć żadnej pracy. Analizując sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów odwołania M. L. i wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...].08.2006 r. /[...]/ utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał w szczególności, że zmiana ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 1.09.2005 r. zawęziła krąg osób mogących ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, wyłączając spośród nich opiekuna prawnego. Przyjmując zaś, że odwołująca się ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne jako opiekun faktyczny, wyjaśniono, że nie spełnia ona koniecznej przesłanki do przyznania przedmiotowego świadczenia – nie wystąpiła do sądu rodzinnego z wnioskiem o przysposobienie brata. M. L. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem całodobowej opieki nad chorym bratem. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że nie wystąpiła do sądu rodzinnego z wnioskiem o przysposobienie brata /34 lata/, gdyż nie wie, czy mogłaby go przysposobić. Ponowiła wcześniejsze argumenty odnoszące się do stanu zdrowia brata i sprawowanej nad nim opieki, co powoduje, że nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i również odwołało się do argumentów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim należy wyjaśnić skarżącej, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, który stanowi, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu – niezależnie od zarzutów i wniosków skargi – jest legalność zaskarżonego aktu, w tym przypadku decyzji administracyjnej. W związku z powyższym uwzględnienie skargi – a po myśli art. 145 § 1 pkt 1 – 3 powyższej ustawy polega ono na uchyleniu decyzji, stwierdzeniu jej nieważności albo niezgodności z prawem – może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że decyzja jest dotknięta naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności z przyczyn określonych w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 tej ustawy, skarga podlegała oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadzała się do tego, czy skarżąca M. L. – sprawując opiekę nad bratem Cz. P. – może skorzystać ze świadczenia opiekuńczego w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, a o przyznanie którego wystąpiła w dniu 6.06.2006 r. Art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./, w brzmieniu nadanym nowelą /Dz.U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732/ i jednocześnie obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zmiana tego przepisu, wynikająca ze wspomnianej wyżej noweli ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 1.09.2005 r., wyłączyła z kręgu osób mogących ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne opiekuna prawnego dziecka. Z kolei pojęcie "opiekuna faktycznego dziecka", zamieszczone w powyższym przepisie, zdefiniowane zostało w tzw. słowniczku wyrażeń ustawowych /art. 3 pkt 14 cyt. ustawy/ - jest nim osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka i posługiwanie się nim jest obligatoryjne dla organów administracji orzekających w sprawie świadczeń rodzinnych. Znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie Sądu Rejonowego Sądu Rodzinnego z dnia 18.07.2001 r. sygn. akt [...] stwierdza, że skarżąca M. L. jest opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego Cz. P.. Nie jest też kwestionowane, że skarżąca faktycznie opiekuje się bratem Cz. P., który jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji od urodzenia /kserokopia orzeczenia orzecznika ZUS, z dnia 10.07.2000r. – k. 3 akt II instancji, co w świetle art. 3 pkt 21 lit. b cyt. ustawy oznacza znaczny stopień niepełnosprawności. Nie oznacza to jednak, że skarżąca może zostać opiekunem faktycznym w rozumieniu przepisów tej ustawy. Materiał aktowy niniejszej sprawy wykazuje bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że Cz. P. jest osobą pełnoletnią, a skarżąca nie wystąpiła do sądu rodzinnego z wnioskiem o jego przysposobienie. Trzeba przy tym wskazać, że przysposobić można jedynie osobę małoletnią /art. 114 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego/. Niewątpliwe zatem jest, że nie może zostać opiekunem faktycznym osoba sprawująca z pewnych względów nadzór lub opiekę nad osobą pełnoletnią. W tej sytuacji należało dojść do wniosku, że odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego nie narusza prawa. Tym samym, niezasadny okazał się wniosek skargi dotyczący uchylenia zaskarżonej decyzji. Z przyczyn wyjaśnionych na wstępie Sąd nie mógł rozważać, ani tym bardziej uwzględnić okoliczności podniesionych przez skarżącą wskazujących na jej trudną sytuację finansową – utrzymuje się, jak podaje z alimentów przyznanych na córkę i zasiłku rodzinnego, pobierana przez brata renta i dodatek pielęgnacyjny przeznaczane są na jego tylko potrzeby – bowiem nie dotyczą one zgodności z prawem decyzji. Nie mógł też Sąd uwzględnić żądania skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż takie rozstrzygnięcie /in merito/ nie mieści się w jego kompetencjach. Z powyższych względów i na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji wyroku. 16.08.07 mk