II SA/Rz 1010/05

Dnia 26 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2009 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia - postanawia - umorzyć postępowanie. Przedmiotem skargi A. Z. jest postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (PWIS) z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia. W sprawie tej pracownicy Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej (PSSE) w P. dokonali w dn. [...] czerwca 2005 r. kontroli sprawdzającej u A. Z. - producenta i sprzedawcy lodów w J. przy ul. P. 41 stwierdzając, iż przedsiębiorca nie wykonał obowiązku nałożonego ostateczną decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) w J. z [...] października 2004 r. Nr [...] w postaci braku przedstawienia wyniku badań laboratoryjnych produktu końcowego (lodów). Na zarzuty odnośnie treści protokołu z kontroli organ udzielił odpowiedzi pismem z 8 lipca 2005 r. Akta zawierają upomnienie z [...] sierpnia 2005 r. wystawione przez PPIS w P. kierowane do A. Z. zawierające wezwanie do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PPIS w J. z [...] października 2004 r. W aktach zalega pismo A. Z. datowane na 17 sierpnia 2005 r., z którego wynika, że strona kwestionuje zasadność doręczonego jej upomnienie, potwierdzając jego doręczenie w dn. 16 sierpnia 2005 r. i wywodząc o bezprzedmiotowości egzekucji. A. Z. wskazuje, że zaskarżył do sądu administracyjnego decyzję, będącą źródłem obowiązku. Postanowieniem z [...] września 2005 r. Nr [...] PPIS w P. nałożył na A. Z. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 500 zł z tytułu niewykonania obowiązków wynikających z tytułu wykonawczego z dn. 13 września 2005 r. W podstawie prawnej tego postanowienia powołano się na art. 119 i 122 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 110 z 2002 r., poz. 968 ze zm. zwana dalej Upea), wskazano także iż należy uiścić opłatę za wydanie postanowienia w kwocie 68 zł. Postanowienie zawiera pouczenie o prawie do składania zarzutów oraz zażalenia, a także wezwanie do wykonania obowiązku w terminie do 31 października 2005 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. Z. wywodzący, iż tytuł wykonawczy i postanowienie o nałożeniu grzywny są bezprawne, albowiem obowiązek miał zostać wykonany, a ponowne żądanie dokumentów pozbawione podstawy prawnej. Żalący się wskazał ponadto, iż wykonane uprzednio badania sanitarne w 2002 r. i 2003 r. nie wykazały naruszeń i mają mieć walor obowiązujący. W konkluzji wniesiono o unieważnienie postanowienia organu I instancji. Rozpoznając powyższe zażalenie PWIS postanowieniem z [...] września 2005 r. Nr [...], sprostowanym następnie postanowieniem z [...] listopada 2005 r., utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy. W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 138 § 1 pkt 1 zw. z art. 144 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) oraz art. 119 § 1 i § 2 Upea. Organ II instancji uznał, że w wyniku kontroli wykonanej w dn. 30 czerwca 2005 r. stwierdzono niewykonanie obowiązku nałożonego decyzją z [...] października 2004 r. Nr [...] wydaną przez PPIS w J. Stwierdzono wykonanie jedynie jednego z obowiązków nałożonych w/w decyzją, tj. przedsiębiorca okazał umowę na wywóz nieczystości stałych, nie wykonano natomiast innego obowiązku tj. przedłożenia aktualnych wyników laboratoryjnych produktu końcowego (lodów). Organ przytoczył treść § 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie wewnętrznej kontroli jakości zdrowotnej żywności i przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji, wywodząc iż czynności podejmowane w ramach wewnętrznej kontroli oraz podejmowane działania korygujące są dokumentowane przez zakład, zatem prowadzenie postępowania egzekucyjnego uznano za uzasadnione, a wydane postanowienie za zgodne z prawem. Skargę na powyższe postanowienie, jak również na decyzje wydane w kwestii opłat za czynności związane z nadzorem sanitarnym, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Rzeszowie A. Z. zarzucając naruszenie art. 36 ust.1 uPIS. Skarżący wywodzi, iż błędnie organy inspekcji sanitarnej zastosowały normy odnoszące się do kontroli sanitarnej w stosunku do kontroli sprawdzających. Zarzucił ponadto naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji organu I i II instancji, naruszenie art. 7 k.p.a. oraz "gnębienie" przez organ odwoławczy w postaci doręczanie w jednym dniu kilku pism procesowych. Skarżący wywodzi, iż zaskarżone postanowienie nie posiada uzasadnienia faktycznego i prawnego, nadto bezzasadnie wymierzono grzywnę w celu przymuszenia, gdyż brak było do tego stosownych przesłanek. W petitum skarżący domaga się uchylenia postanowień obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Sprawy dotyczące skarg na decyzje PWIS odnośnie do opłat za wykonane czynności w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego zostały zakończone prawomocnymi wyrokami WSA w Rzeszowie z 5.07.2007 r. II SA/Rz 1007/05 oraz II SA/Rz 1008/05. W toku tych postępowań ujawniono postanowienie PWIS w P. z [...] stycznia 2005 r. w przedmiocie wyłączenia PPIS w J. od udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym obiektu produkcji i sprzedaży lodów A. Z. w J. przy ul. P. 41 i wyznaczające do prowadzenia tego postępowania PPIS w P. W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie. Udzielając odpowiedzi wskazano, że strona od wielu lat unika wykonania ciążących na niej obowiązków, zasłaniając się sezonowością prowadzonej działalności w postaci wytwarzania lodów z automatu. Obowiązek realizowany w wyniku egzekucji ma charakter prawomocny, a istota działania organów inspekcyjnych związana jest z koniecznością podjęcia takich działań, które pozwolą na uniknięcie narażenia zatrucia epidemicznego. Prowadząc postępowanie w sprawie podczas rozprawy w dn. 5 lipca 2007 r. Sąd stwierdził niekompletność akt i z tej przyczyny zarządził nakazanie ich uzupełnienia. Sąd postanowił dopuścić dowód z akt II SA/Rz 97/05, w których zalega prawomocny wyrok WSA w Rzeszowie z 22 lutego 2006 r. oddalający skargę A. Z. na decyzję PWIS z [...] listopada 2004 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję PPIS w J. z [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przedłożenia wyników badań. W wyniku ponaglenia PWIS o nadesłanie oryginalnych akt, organ ten przy piśmie z 28 maja 2009 r. nadesłał żądane akta, zawierające m.in. upomnienie z [...] sierpnia 2005 r. wraz z potwierdzeniem jego odbioru, tytuł wykonawczy nr [...] z [...] września 2005 r. wraz z potwierdzeniem jego odbioru, postanowienie PPIS w P. z [...] września 2005 r. nr [...] wraz z potwierdzeniem jego odbioru. Na rozprawie w dniu 24 września 2009 roku, pełnomocnik Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego przedłożył kserokopie decyzji własnej z dnia [...] listopada 2008 roku, którą uchylono decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. z dnia [...] października 2004 roku, nr [...]. Wskazana decyzja z dnia [...] października 2004 roku stanowiła podstawę wszczęcia administracyjnego postępowania egzekucyjnego, w którym wydano zaskarżone postanowienie z dnia [...] września 2005 roku, nr [...]. Dlatego też, wobec jej usunięcia z obrotu prawnego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 roku, nr [...] umorzył toczące się przeciw skarżącemu postępowanie egzekucyjne, wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2005 roku. Ponadto pełnomocnik organu przedłożył kserokopię decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. z dnia [...] sierpnia 2009 roku, o wykreśleniu z rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów inspekcji sanitarnej, Wytwórni Lodów w J. ul. P. 41. Wobec powyżej wskazanych okoliczności pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. Zarządzeniem z dnia 24 września 2009 roku Sąd zwrócił się do skarżącego z zapytaniem, czy wobec uchylenia aktu stanowiącego podstawę prowadzonej przeciw niemu egzekucji i umorzenia postępowania egzekucyjnego nadal popiera swoją skargę oraz czy postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia zostało wykonane; innymi słowy, czy kwota nałożonej grzywny została ściągnięta. Skarżący na ww. zarządzenie nie odpowiedział. Kolejnym zarządzeniem z dnia 4 listopada 2009 roku Sąd zwrócił się do PWIS o udzielenie odpowiedzi, czy postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia zostało wykonane. Pismem z dnia 10 listopada 2009 roku organ udzielił odpowiedzi, iż grzywna nie została ściągnięta ani w całości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Postępowanie stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.) Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. będziemy mieć do czynienia, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi zatem wówczas, gdy przedmiot sporu przestał istnieć, a więc w przypadku, gdy Sąd ze względu na jego brak nie może wydać rozstrzygnięcia merytorycznego. W takiej sytuacji Sąd zobowiązany jest jednak do zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż to zostało wszczęte wskutek skargi wniesionej na rozstrzygnięcia organów administracji publicznej. W niniejszej sprawie, w toku postępowania sądowego, wyeliminowano z obrotu prawnego akt źródłowy stanowiący podstawę wszczęcia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego i wydania w jego toku zaskarżonego postanowienia, mającego wymusić na nim wykonanie wynikającego z tego aktu obowiązku. W konsekwencji przestała istnieć podstawa prawna nie tylko do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ale także do wystawienia tytułu wykonawczego oraz nałożenia na skarżącego w drodze postanowienia grzywny w celu przymuszenia. Prawidłowym następstwem ustania bytu prawnego decyzji PPIS w J. z [...] października 2004 r. Nr [...], było więc umorzenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 roku, nr [...]. Brak decyzji będącej źródłem obowiązku, z powodu niewykonania którego wszczęto postępowanie egzekucyjne, jest równoznaczny z brakiem samego obowiązku. Nieistnienie obowiązku i umorzenie wszczętego wobec skarżącego postępowania zmierzającego do jego przymusowego wykonania oznacza, że byt prawny traci również i zaskarżone postanowienie, którym nałożono na niego grzywnę w celu przymuszenia. Wykonanie takiego postanowienia jest bowiem możliwe wyłącznie w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego, a to w niniejszej sprawie zostało umorzone. Dodać przy tym należy, że zaskarżone postanowienie nie zostało wykonane ani w całości ani w części. W ocenie Sądu wskazane okoliczności determinują wniosek, że postępowanie sądowe, którego przedmiotem jest kontrola legalności niewykonanego postanowienia nakładającego na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia, w sytuacji, gdy zarówno obowiązek główny, do realizacji którego grzywna ta miała przymuszać jak i samo postępowanie egzekucyjne – w sensie prawnym – przestały istnieć, jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu. Z tych względów Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.