II SA/Rz 1017/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania kopii decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości -skargę oddala- Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Wydanie zaskarżonego postanowienia poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: W piśmie z dnia 29 kwietnia 2019 r. MC (dalej: "skarżący") zwrócił się do Wójta Gminy [...] o udostępnienie uwierzytelnionej kopii decyzji zatwierdzającej podział działki nr 1542 w [...], dokonanego w dniu 30 grudnia 2000 r. Podał, że jest właścicielem działki nr 1545, która graniczy z działką nr 1542/2, a w uzyskaniu uwierzytelnionej kopii decyzji ma "ważny interes prawny". Pismem z dnia 14 maja 2019 r. Wójt poinformował skarżącego, że prawo żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy przysługuje, stosownie do art. 73 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn zm.) – dalej: "K.p.a.", wyłącznie stronom postępowania. W piśmie z dnia 21 maja 2019 r. skarżący podtrzymał swoje żądanie podnosząc, że odmowa wydania uwierzytelnionych odpisów winna przyjąć formę postanowienia. Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania o wydanie kopii decyzji zatwierdzającej podział działki nr 1542 położnej w [...]. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że skarżący nie był stroną postępowania o podział działki nr 1542, gdyż nieruchomość ta nie stanowiła jego własności lub współwłasności. Tym samym skarżący nie mógł skutecznie domagać się wydania uwierzytelnionej kopii decyzji zatwierdzającej podział tej działki. Z tych przyczyn organ w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a. orzekł o odmowie wszczęcia postępowania, MC w zażaleniu, na ww. postanowienie podał, że legitymuje się ważnym interesem prawnym w uzyskaniu kopii decyzji, gdyż przysługuje mu prawo własności do działki sąsiadującej z działką ulegającą podziałowi i dlatego należało uwzględnić jego żądanie. Ponadto telefonicznie informował pracownika organu I instancji, że operat z podziału działki nr 1542 sporządzono z rażącym naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji i wyjaśniło, że skarżący legitymuje się jedynie interesem faktycznym, a nie interesem prawnym w postępowaniu o zatwierdzenie podziału działki sąsiedniej względem jego nieruchomości. Tym samym nie spełnia warunku koniecznego do uznania go za stronę tego postepowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że właściciele sąsiednich nieruchomości nie są stronami postępowania o podział działki przylegającej bezpośrednio do ich nieruchomości. W rozpatrywanej sprawie żądanie pochodzi od podmiot, któremu nie przysługiwał status strony, dlatego zasadnie organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, MC wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Powtórzył dotychczasową argumentację i podniósł, że gdyby właścicielom działek sąsiednich względem działki ulegającej podziałowi nie przysługiwał status strony, to nie otrzymywaliby od geodetów wezwań do uczestnictwa w czynnościach geodezyjnych na gruncie. Podał też, że kopia decyzji o zatwierdzeniu podziału działki jest niezbędna do zainicjowania sprawy o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Tym samym legitymuje się interesem prawnym do uzyskania wnioskowanego dokumentu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Poddawszy ocenie legalności zaskarżone postanowienie w granicach wyżej przedstawionych Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Okolicznością bezsporną jest, że skarżący nie jest właścicielem działki nr 1542. We wniosku z dnia 29 kwietnia 2019 r. podał, że jest właścicielem działki nr 1545, która graniczy z działką 1542/2. Wszystkie działki położone są w miejscowości [...] gmina [...]. Stosownie do art. 61a K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. wszczęcia postępowania administracyjnego) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przepisie tym ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne od siebie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, umożliwiając tym samym oddzielenie pierwszego etapu postępowania administracyjnego, tj. jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozstrzygania o żądaniu strony. Odmowa wszczęcia postępowania następuje zatem z przyczyn o charakterze formalnym (procesowym), które uniemożliwiają merytoryczne rozpatrzenie wniosku. W sytuacji zatem, gdy spełnione zostaną przesłanki o jakich mowa w art. 61a § 1 K.p.a., organ administracji nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, ograniczając się do formalnej odmowy wszczęcia postępowania. Z art. 61 § 1 K.p.a. wynika, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Pojęcie strony postępowania zdefiniowane zostało w art. 28 K.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Posiadanie interesu prawnego, którego pochodną jest legitymacja procesowa, może być rozumiane wyłącznie, jako obiektywna, rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny. Musi także wynikać z prawa materialnego, tzn. z konkretnej normy prawnej. O tym, czy podmiot ma interes prawny, nie może decydować jedynie sama wola podmiotu zainteresowanego prowadzeniem danego postępowania i rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. Od interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, w którym dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącego stanowić podstawę skutecznego żądania podjęcia stosownych czynności przez organ administracji publicznej (por. wyroki NSA z 26.01.2018 r. II OSK 897/16; z 17.11.2017 r. I OSK 982/17; z 8.11.2017 r. II OSK 662/16 - dostępne na str. cbosa). Mieć zatem interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić obowiązującą normę porządku prawnego, na podstawie której można skutecznie żądać czynności organu. Właściciele nieruchomości przylegającej bezpośrednio do innej nieruchomości, w odniesieniu do której na wniosek jej właściciela wszczęte zostało postępowanie administracyjne o podział, nie są stronami tego postępowania. Podział nieruchomości gruntowej jest bowiem wykonywaniem prawa własności, nieoddziałującym na sytuację prawną właścicieli nieruchomości sąsiednich, gdyż polega na wydzieleniu działek granicami przebiegającymi wewnątrz nieruchomości, a więc czynność taka nie ma wpływu na granice zewnętrzne dzielonego gruntu, które pozostają niezmienione (por. np. wyrok NSA z 7.02.2018 r. sygn. akt I OSK 1862/17; wyrok WSA z 9.10.2019 r. sygn. akt II SA/ Łd 495/19 dostępne na str. cbosa). W związku z powyższym, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. Skarga Sąd rozpoznał w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.