II SA/Rz 1018/12

z dnia 8 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2013 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] z dnia [..] października 2012 r. nr [..] w przedmiocie odmowy wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów - p o s t a n a w i a - zwolnić M.P. od kosztów sądowych w 1/2 (słownie: jednej drugiej) części. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł M.P. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 21 grudnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W ustawowym terminie M.P. wniosła sprzeciw, w następstwie którego postanowieniem z 16 stycznia 2013 r. Sąd zwolnił ją od kosztów sądowych w ½ części. Wskutek zażalenia skarżącej postanowieniem z 13 lutego 2013 r. I OZ 84/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, polecając podjęcie czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, w tym struktury i wysokości ponoszonych wydatków. W wykonaniu powyższych wskazań zarządzeniami z 22 lutego oraz 20 marca 2013 r. wezwano M. P. do złożenia dodatkowych wyjaśnień odnośnie jej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Ze złożonych w sprawie wyjaśnień wynika, że wnioskodawczyni mieszka wspólnie z mężem i trójką dzieci w wieku 17, 16 i 2 lat, zajmując piętro domu w N. Z kolei parter jest zamieszkały przez jej matkę J.G., utrzymującą się z renty rolniczej w kwocie 826,96 zł miesięcznie. Prowadzi ona odrębne gospodarstwo domowe, pokrywając jednak całość wydatków na media (prąd, gaz i telefon). Rodzina posiada nieruchomość rolną o pow. 5,15 ha, na której skarżąca wspólnie z mężem prowadzą gospodarstwo rolne. Nikt z członków rodziny nie pracuje poza gospodarstwem rolnym stale ani dorywczo. Na gruntach rolnych uprawiają warzywa na własne potrzeby, nie osiągając z tego tytułu żadnych dochodów, a także materiał siewny. Ich źródłem utrzymania jest roczna dopłata unijna do użytków rolnych w kwocie 5.523 zł (transza z 13.02.2013 r. w kwocie 1367,52 zł) oraz zasiłki rodzinne na dzieci w kwotach 156, 106 i 157 zł (łącznie 419 zł). Rodzina nie posiada żadnych oszczędności, mąż pozostaje na utrzymaniu wnioskodawczyni. Pobiera jednak zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Rodzina wydatkuje na żywność średnio miesięcznie 600 zł, środki czystości 70 zł, ubrania 100 zł i na koszty związane ze szkołą dzieci także 100 zł. Według oświadczenia wnioskodawczyni, rodzina nie ubiegała się o przyznanie pomocy społecznej uznając zasiłki za zbyt niskie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do wniosku (k. 17) M.P. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, w rozumieniu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej zwana "P.p.s.a."), przez zwolnienie od kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w takim zakresie następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Ze złożonych przez skarżącą wyjaśnień wynika, że sytuacja majątkowa jej oraz pozostałych członków rodziny uprawnia do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Brak jednak podstaw do uznania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych (opłat sądowych i wydatków), aby zwolnić ją od nich w całości. Rodzina posiada niewielkie, choć stałe źródła dochodów, w tym wykazany dopiero w piśmie z 27 marca 2013 r. zasiłek chorobowy pobierany przez R.P. Nie pokrywa wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem domu, ponieważ wymienione w piśmie z 2 marca 2013 r. media opłaca jej matka – J.G. Zatem, jak wynika ze złożonych oświadczeń, rodzina wydatkuje zasadniczo na żywność, którą w części pozyskuje z własnego gospodarstwa rolnego, oraz na środki czystości, ubrania i szkołę dzieci. Ponadto, nikt z członków rodziny nie podejmuje zatrudnienia poza gospodarstwem rolnym, chociażby dorywczo, aby poprawić byt materialny rodziny, a strona koresponduje z Sądem z wykorzystaniem kosztownej formy przesyłek poleconych za potwierdzeniem odbioru, obciążając budżet domowy w sposób niecelowy. Nakazuje to uznać, że wnioskodawczyni dysponuje środkami, które nie są w całości wydatkowane na podstawowe utrzymanie rodziny, skoro wymieniona forma korespondowania nie rodzi dla rodziny uszczerbku dla jej koniecznego utrzymania. Stosownie do art. 245 § 3 i 4 P.p.s.a. prawo pomocy związane ze zwolnieniem od kosztów sądowych może obejmować zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Z kolei częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W okolicznościach sprawy Sąd uznał, że przyznane wnioskodawczyni prawo pomocy powinno polegać na zwolnieniu jej od opłat i wydatków, czyli od kosztów sądowych, w ½ części. Strona obowiązana będzie więc do uiszczania opłat sądowych i wydatków tylko w połowie ich należnej wysokości. Zatem w przypadku wpisu od skargi będzie to kwota 50 zł. Ponadto wymaga zwrócenia uwagi, że stosownie do art. 200 P.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi stronie skarżącej służy od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Mając na względzie powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.