II SA/Rz 1033/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk SO (del.) Anna Bembenek /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi T. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej T. H. kwotę 257 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [..].07.2010r. znak: GOPS[...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. odmówił T.H. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad matką F.S, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu decyzji z powołaniem się na art. 17 ust.5 pkt 2 lit a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.) wskazano, że świadczenie wnioskodawczyni nie przysługuje, ponieważ osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Po rozpatrzeniu odwołania T.H. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [..] sierpnia 2010 r. SK0.[...] działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy ustalił, że T.H. złożyła w dniu [..] czerwca 2010 r. dwa wnioski o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jeden z nich dotyczył przyznania świadczenia w związku z opieką nad ojcem W.S. , drugi natomiast dotyczył przyznania świadczenia w związku z opieką nad matką F.S. Decyzją ostateczną z dnia [..] sierpnia 2010 r. znak; SKO.[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję Wójta Gminy C. w sprawie odmowy T.H. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem W.S. i przyznało T.H. wnioskowane świadczenie. T.H. sprawuje opiekę zarówno nad ojcem W.S. jak i nad matką F.S., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie Kolegium skoro T.H. nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia z racji opieki nad ojcem, to brak jest podstaw do przyznania jej kolejnego świadczenia w związku z opieką nad matką. Z art. 17 ust.1 pkt 2 w/w ustawy wynika bowiem, że świadczenie przysługuje osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Zasadnicze znaczenie dla sprawy w kontekście tego przepisu ma więc kwestia nie podejmowania zatrudnienia bądź rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby opiekuna. W rozpoznawanej sprawie osoba składająca wniosek (opiekun) jest już beneficjentem świadczenia. Zachodzi zatem tożsamość sprawy dotycząca wnioskodawcy oraz stanu faktycznego i prawnego, co skutkuje brakiem podstaw do ponownego rozpatrzenia wniosku. Skoro na etapie postępowania odwoławczego wystąpiły okoliczności czyniące postępowanie bezprzedmiotowym, organ odwoławczy był zobligowany na podstawie art. 138 par.1 pkt 2 orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła T.H. W skardze zarzucono , że decyzje organu I i II instancji naruszają przepisy prawa procesowego a to art. 7 i art. 105 k.p.a. oraz przepisy prawa materialnego w tym art. 17 ust.1 pkt 2 i art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U .z 2006 r. , nr 139, poz. 992 z późn. zm.). W ocenie skarżącej brak jest podstaw do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego ze względu na tożsamość spraw, ponieważ nie występuje tożsamość osób wymagających opieki. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego skarżąca podniosłą natomiast, iż organ odwoławczy z treści art. 17 ust.1 pkt 2 w/w ustawy wyciąga błędny wniosek, iż nie można przyznać świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej z tytułu opieki nad matką i ojcem , chociaż taką faktyczną opiekę skarżąca musi sprawować nad każdym z rodziców. Pomoc świadczona ojcu nie jest tożsama z pomocą świadczoną matce. Obowiązek alimentacyjny ciąży na skarżącej nie tylko wobec ojca ale także wobec matki. Interpretacja przepisu art. 17 ust.1 pkt 2 w/w ustawy dokonana przez organ odwoławczy prowadzi do skutków, których nie można zaakceptować w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r. , sygn. akt P 27/07, OTK-A 2008, nr 6 , poz. 106. Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymując dotychczasową argumentację wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje : Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 1997r. oraz art. 1 par.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest w aspekcie zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art.1 par.2 cytowanej ustawy). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, że w postępowaniu sądowo- administracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy oraz trafność wykładni tych przepisów. W oparciu o przepis art. 145 par.1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga jest uzasadniona o ile zarzuca naruszenie przez organ II instancji przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt administracyjnych przekazanych Sądowi wynika bezsporny stan faktyczny tej sprawy. Skarżąca wystąpiła do organu pierwszej instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego związku z opieką nad matką i ojcem. Rodzice skarżącej legitymują się orzeczeniami o niepełnosprawności, o których mowa w art. 17 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.) a skarżąca sprawuje nad nimi opiekę zrezygnowawszy z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Na mocy decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [..] sierpnia 2010 r. znak ; SKO[...] T.H. nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem W.S. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję organu I instancji o odmowie przyznania T.H. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką i umorzyło postępowanie pierwszej instancji uznając je za bezprzedmiotowe. W ocenie organu odwoławczego bezprzedmiotowość postępowania wynika z "tożsamości sprawy dotyczącej wnioskodawcy oraz stanu faktycznego i prawnego". Powyższa ocena jest wadliwa . Trafnie skarżąca zarzuca, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 k.p.a. i art. 105 k.p.a., a stwierdzone naruszenia mają istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 138 par.1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając ta decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. Ponieważ przytoczony przepis nie wymienia przesłanek umorzenia postępowania, na podstawie art. 140 k.p.a. znajduje zastosowanie art. 105 k.p.a. , zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Umorzenie postępowania administracyjnego stanowi orzeczenie formalne, kończące postępowanie, bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Art. 105 k.p.a. przewiduje tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego i nie może być interpretowany rozszerzająco, ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją. Inną kwestią jest bezzasadność żądania strony. Bezzasadność żądania strony zachodzi bowiem wtedy, gdy brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku strony. Ewentualny brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku nie czyni prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony. W sytuacji, gdy jedna osoba zgłasza dwa wnioski o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem i matką, obowiązkiem organu jest merytoryczne rozpoznanie obu wniosków także w takiej sytuacji, gdy jeden z nich został wcześniej pozytywnie rozpoznany. Nie można bowiem w takich okolicznościach przyjąć bezprzedmiotowości postępowania lecz ewentualną bezzasadność żądania, w przypadku nie spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek wskazanych w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych . Odnosząc się do sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia prawa materialnego a to art. 17 ust.1 pkt 2 w/w przez błędną wykładnię tego przepisu stwierdzić należy, iż nie jest on uzasadniony. Trafnie organ wywodzi, iż zasadniczą przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia jest niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez opiekuna. Skoro opiekun już raz zrezygnował z zatrudnienia lub nie podjął zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad jednym rodziców, co spowodowało uzyskanie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, to nie może skutecznie ubiegać się o kolejne świadczenie pielęgnacyjne z powołaniem się na te same okoliczności. W art. 17 ust.5 pkt 4 w/w ustawy ustawodawca wprost wykluczył możliwość ubiegania się o przyznanie kolejnego świadczenia pielęgnacyjnego, gdy osoba w rodzinie ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie. Analogicznej regulacji nie wprowadzono przy dokonywaniu nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, której skutkiem było poszerzenie kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego o te osoby, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Powyższe nie oznacza jednak, iż tym osobom przysługiwać może tyle świadczeń pielęgnacyjnych, nad iloma osobami sprawują opiekę. Mając na uwadze cel ustawy, którym nie jest zróżnicowanie sytuacji osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w zależności od tego, czy są rodzicami czy innymi osobami, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, przy ocenie przesłanek warunkujących możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny należy odpowiednio stosować art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 par.1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.