II SA/Rz 1034/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 7 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...]. SA/Rz 1034/04 Uzasadnienie Przedmiotem skargi K. P. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dn. [...].09.2004r. Nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki zwartej w decyzji administracyjnej. Postępowanie w tej sprawie prowadził w I instancji Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie na wniosek K. P. z dn.20.04.2004r., domagającego się umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej w T. przy ul. K. Decyzją z dn. [...].07.2004r. Nr [...] Dyrektor MOPR działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] odmówił K. P. skierowania do Domu Pomocy Społecznej w T. przy ul. K. W podstawie prawnej tej decyzji powołano art.104 ustawy z dn.14.06.1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.), art.54 ust.1, art.59 ust.1 ustawy z dn.12.03.2004r. o pomocy społecznej – w podstawie prawnej tej decyzji nie wskazano nazwy przywoływanej ustawy (Dz.U. Nr 64, poz.593 ze zm.) oraz § 2, § 17 ust.1 i 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy o Polityki Społecznej z dn.15.09.2000r. w sprawie domów społecznych (Dz.U. Nr 82, poz.929). Od powyższej decyzji odwołał się P. K. Jeszcze przed przekazaniem akt sprawy wraz z odwołaniem organ I instancji postanowieniem z dn. [...].08.2004r. Nr [...] sprostował z urzędu oczywistą omyłkę, która jego zdaniem polegała na braku powołania w podstawie prawnej decyzji przepisu dotyczącego upoważnienia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie do wydawania decyzji administracyjnych. W podstawie prawnej tego postanowienia powołano art.113 § 1 k.p.a. oraz zarządzenie Nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dn.2.08.2004r. w sprawie upoważnienia zastępców Dyrektora MOPR do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej. Sprostowanie prowadziło się do tego, że organ I instancji uznał, iż w wydanej przez siebie decyzji w wierszu 5 po nawiasie winno być "zarządzenie Nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia 14 czerwca 2004 roku w sprawie upoważnienia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości miasta [...]". W lakonicznym uzasadnieniu podano, iż w związku z zaistniałą omyłką nie powołania w podstawie prawnej upoważnienia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie do podpisywania decyzji istnieje konieczność sprostowania oczywistego błędu. W terminie otwartym do wniesienia zażalenia P. K. skierował pismo adresowane do SKO, będące w istocie środkiem zaskarżenia wydanego postanowienia przez organ I instancji. Żalący się wywodzi, że każda pomyłka organu winna działać na jego korzyść, twierdzi że organ I instancji manipuluje datami wydawanych rozstrzygnięć, kwestionuje ponadto użycie terminu "wiersz" a nie "werset". Opisanym na wstępie postanowieniem SKO utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Kolegium w podstawie prawnej swego rozstrzygnięcia przywołało treść art.138 § 1 "ust.1" i art.144 k.p.a. W uzasadnieniu natomiast przywołano treść art.113 § 1 k.p.a. i uznano, że Dyrektor MOPR opierając się na cyt. przepisie sprostował z urzędu swą decyzję, a zaistniała omyłka nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia, albowiem w dacie wydawania decyzji istniało upoważnienie do wydawania decyzji. Organ odwoławczy stwierdził wprawdzie, że postanowienie I instancji nie zawiera prawidłowego uzasadnienia, ale uznał, że własnym działaniem brak ten usunięto. Odrębną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Dyrektora MOPR odmawiającą skierowania P. K. do Domu Pomocy Społecznej przy ul. K. w T. Sprawa ta jest przedmiotem odrębnej skargi sądowoadministracyjnej P. K. Skargę na postanowienie SKO z dn. [...].09.2004r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie P. K. (skargę adresowano do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie). Główne zarzuty skargi koncentrują się wokół decyzji o odmowie skierowania do DPS. Skarżący zarzucił organom obu instancji naruszenie art.35 k.p.a. przy wydawaniu decyzji, błędne podanie jego nazwiska w uzasadnieniu decyzji, brak jednoznacznego powodu odmowy skierowania do domu pomocy społecznej, brak wyjaśnienia pojęcia charakteru tej placówki, jako przeznaczonej dla osób somatycznie przewlekle chorych oraz udokumentowania iż DPS przy ul. K. jest przeznaczony dla tego typu osób, a także brak upoważnienia Dyrektora MOPR do wydawania decyzji administracyjnych. W tej ostatniej kwestii skarżący wywodzi, że na jego żądanie uzupełniono brak w decyzji odnośnie upoważnienia do wydawania decyzji "naruszając przepisy prawa, którą decyzję otrzymałem i stanowiła moc prawną". P. K. powołując się na zaświadczenie lekarskie, kwalifikację pielęgniarską i wywiad pielęgniarski dowodzi, że spełnia przesłanki umieszczenia go w DPS przy ul. K. w T. Dodatkowo kwestionuje prawdziwość i kompletność pouczenia o trybie sądowego zaskarżenia decyzji organu odwoławczego, naruszenie art.10 § 1 k.p.a. przez organ I instancji, brak odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania. Skarżący nie określił kierunku weryfikacji zaskarżonego postanowienia, dodatkowo wskazując na okoliczności, które wskazują na jego trudną i skomplikowaną sytuację życiową. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, akcentując, iż podstawą odmowy umieszczenia P. K. w DPS przy ul. K. w T. był jego stan zdrowia i rodzaj schorzeń, które nie pozwoliły na skierowania go tam ze względu na to, iż jest on przeznaczony dla osób z innymi schorzeniami. Kolegium uznaje, że skarżący nie spełnia przesłanek z art.54 ust.1 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał ponadto, że na przebywanie w hospicjum wskazał sam skarżący w oświadczeniu z dn.5.05.2004r. W ocenie organu decyzja i postępowanie poprzedzające jej wydanie nie zawierają takich wad, które kwalifikować miałyby wydane orzeczenia do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z obowiązującym prawem (por. art.1 § 2 ustawy z dn.25.07.2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 Ppsa), stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 Ppsa). Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie dotknięte są takimi wadami, które nakazują stwierdzić ich nieważność. Zgodnie z art.110 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Związanie to polega na tym, że od chwili wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji organ traci w istocie kompetencję do ukształtowania treści doręczonej lub ogłoszonej decyzji. Możliwość zmiany kształtu wydanej decyzji, a więc dopuszczalność jej tzw. rektyfikacji sprowadza się do dwóch konstrukcji procesowych: uzupełnienia decyzji (art.111 k.p.a.) i jej sprostowania (art.113 k.p.a.). W myśl art.113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Sprostowanie może także dotyczyć zamieszczonego w decyzji pouczenia o trybie jej zaskarżenia (art.11 in fine k.p.a.). W literaturze przedmiotu wskazuje się, że w myśl art.113 § 1 k.p.a. prostuje się w decyzji błędy pisarskie, w czym mieści się niewłaściwe użycie wyrazu, mylna pisownia, opuszczenie wyrazu, błędy rachunkowe, czyli omyłki w działaniach arytmetycznych, oraz omyłki inne, które są oczywiste – chodzi o omyłki podobne w swej naturze do błędów pisarskich i rachunkowych, które są natychmiast poznawalne, wynikające niedwuznacznie z treści samej decyzji lub z akt sprawy (por. J.Borkowski, w: B.Adamiak, J.Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1997, s.176.). Zdaniem Sądu uzupełnianie podstawy prawnej decyzji poprzez wskazania upoważnienia danej osoby lub podmiotu do wydania decyzji, nie mieści się w pojęciu sprostowania oczywistej omyłki. Brak wskazania w decyzji klauzuli wskazującej na upoważnienie pracownika do działania w imieniu organu nie jest opuszczeniem wyrazu, nie wynika także z kontekstu decyzji, może natomiast wynikać z samych akt sprawy, bądź zostać uzupełnione np. w trakcie postępowania odwoławczego. W orzecznictwie sądowym wskazano, że niedopuszczalne jest obejmowanie instytucją sprostowania omyłek popełnionych przez organ administracji publicznej w określeniu okoliczności mogących rzutować na ocenę legalności decyzji kończącej konkretne postępowanie (wyrok NSA z dn.20.02.2001r., IV SA 2745/98, ONSA Nr 2/2202, poz.77). Dokonanie sprostowania przez Dyrektora MOPR w postanowieniu z dn. [...].08.2004r. polegające w istocie na uzupełnieniu podstawy prawnej decyzji ocenić należy jako działanie z rażącym naruszeniem art.113 § 1 k.p.a., SKO utrzymując w mocy takie postanowienie także samo dopuściło się rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.. Bez znaczenia dla sposobu oceny legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji natomiast pozostaje zarzut posłużenia się terminem technicznym "wiersz" zamiast "werset". W ocenie Sądu użycie terminu "wiersz" prawa nie naruszało. Inne zarzuty nie dotyczą kwestii sprostowania i nie mogły być w przedmiotowej sprawie oceniane. Błędnie organ odwoławczy przywołał jednostkę redakcyjną ustawy, a to kodeksu postępowania administracyjnego – artykuły tego kodeksu dzielą się na paragrafy i punkty, nie zaś na ustępy. Nietrafny jest natomiast zarzut błędnego pouczenia skarżącego o trybie sądowej kontroli przedmiotowego postanowienia. Od 1.01.2004r. sprawy sądowoadministracyjne rozpoznają sądy administracyjne, którymi są orzekający w I instancji właściwy miejscowo wojewódzki sąd administracyjny oraz rozpoznający środki zaskarżenia od orzeczeń tego sądu – naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie. Na kanwie powyższej sprawy można sformułować tezę ogólniejszą: Dopuszcza się rażącego naruszenia art.113§ 1 k.p.a. organ, który posługując się konstrukcją sprostowania oczywistej omyłki uzupełnia w istocie podstawę prawną decyzji poprzez wskazanie aktu upoważniającego pracownika organu do jej wydania. Z tej przyczyny, działając na podstawie art.145 § 1 pkt 2 Ppsa postanowić należało jak w sentencji wyroku.