II SA/Rz 105/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi K. K., Ł. K., A. M. i L. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 1 października 2024 r. nr SKO.4171/74/2024 w przedmiocie zawieszenia postępowania – skargę oddala – Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: Kolegium, SKO lub Organ odwoławczy) z 1 października 2024 r. nr SKO.4171/74/2024, w przedmiocie zawieszenia postępowania. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że wnioskiem z 2 grudnia 2015 r. M. B. zwrócił się do Burmistrza [...] (dalej: Burmistrz lub Organ I instancji) o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie podniesienia terenu w miejscowości [...], gmina [...] na działkach nr [...] (stanowiącej własność A. i L. M.), nr [...] (stanowiącej własność K. i Ł. K. – dalej: Skarżący), wskutek czego nastąpiło zablokowanie naturalnego spływu wód deszczowych z działki o nr [...] (stanowiącej własność M. B.) do rowu przydrożnego, biegnącego wzdłuż drogi publicznej na działce nr [...]. Skarżący w trakcie trwania postępowania administracyjnego prezentowali odmienne stanowiska. W sprawie wydano szereg rozstrzygnięć, które stanowiły przedmiot kontroli Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie: 1. wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/ Rz 114/17 Sąd oddalił skargę na decyzję SKO z dnia 16 listopada 2016 r. nr SKO.4171/105/2016. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2556/17 oddalił skargę kasacyjną; 2. wyrokiem z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1000/21 Sąd uchylił decyzję SKO z dnia 21 kwietnia 2021 r. nr SKO.4171/4/2020 oraz decyzję Burmistrza z dnia 4 grudnia 2019 r. nr RGR.6331.20.2015. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wniósł M. B. Powyższa sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II OSK 852/22. Równolegle w analogicznej sprawie toczyło się postępowanie z wniosku Skarżących (A. i L. M. oraz K. i Ł. K.) z 14 września 2015 r. do Burmistrza o nakazanie M. B. przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie. W postępowaniu tym Organ I instancji decyzją z 4 grudnia 2019 r. nr [...] odmówił zobowiązania właścicieli działki nr [...] do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie, czy też wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Decyzją z dnia 9 lutego 2024 r. nr [...], SKO uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę Organowi I instancji, wskazując na konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii innego biegłego, celem ustalenia ewentualnych zmiany stanu wody na gruncie i wskazania konkretnych wniosków z poczynionych ustaleń, przy uwzględnieniu postanowień wyroku WSA w Rzeszowie z 18 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1000/21 wydanego w sprawie związanej z prowadzonym postępowaniem. W wyniku ponownego rozpoznania, Burmistrz decyzją z 12 stycznia 2024 r. nr [...] nakazał M. B., właścicielowi działki nr ewid. [...] położonej [...] , gm. [...], przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie poprzez całkowite zasypanie wykopu ziemią na całej jego długości, głębokości i szerokości. W wyniku odwołania od powyższej decyzji SKO w Rzeszowie postanowieniem z 26 lipca 2024 r. nr [...], zawiesiło z urzędu postępowanie odwoławcze przed SKO od decyzji Burmistrza z dnia 12 stycznia 2024 r. nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium, opisanym na wstępie postanowieniem z 1 października 2024 r. działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu szeroko opisało stan faktyczny sprawy, powołując się na wydane w toku postępowania orzeczenia WSA w Rzeszowie. Kolegium podniosło, że WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1000/21 przesądził, że pomiędzy sprawą administracyjną zakończoną ostateczną decyzją Burmistrza z dnia 15 grudnia 2014 r., nr [...], a sprawą administracyjną zakończoną decyzjami: Burmistrza z dnia 4 grudnia 2019 r. nr [...] i SKO z dnia 21 kwietnia 2021 r. nr SKO. [...] zachodzi tożsamość przedmiotowa (zakres sprawy), podmiotowa (strony postępowania) oraz obowiązuje niezmieniony stan prawny (art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469 ze zm. – dalej: u.P.w.). Wyrok ten jednak na skutek wniesienia skargi kasacyjnej nie jest prawomocny. Kolegium działające w niniejszej sprawie w całości podtrzymało stanowisko Kolegium działającego w poprzednim składzie (postanowienie z dnia 26 lipca 2024 r. nr [...]), zgodnie z którym brak prawomocnego wyroku WSA w Rzeszowie tym zakresie uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżący wnieśli o uchylenie w całości postanowienia SKO z dnia 1 października 2024 r., nr [...] oraz postanowienia z dnia 26 lipca 2024 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania odwoławczego przed SKO, prowadzonego pod nr [...], nadto o zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania. W ocenie Skarżących, zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 105 § 1 w zw. w zw. z art. 7, art. 77, art. 107 K.p.a., art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 101 § K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy ww. postanowienia o zawieszeniu postępowania. Skarżący zarzucili organowi błędną interpretację orzeczeń sądów administracyjnych i niewłaściwe powiązanie niniejszej sprawy z postępowaniem zakończonym nieprawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z 18 listopada 2021 r. (sygn. akt II SA/Rz 1000/21). W ich ocenie zawieszenie postępowania z uwagi na brak prawomocności tego wyroku jest bezzasadne, ponieważ sprawy te dotyczą odmiennych stanów faktycznych i przedmiotów – sprawa z wniosku M. B. dotyczyła rzekomego podniesienia terenu na działkach Skarżących, zaś obecna dotyczy wykopu dokonanego przez M. B., kilka lat później, w innym miejscu, blisko granicy z działkami Skarżących, co powoduje szkody po ich stronie. Nadto Skarżący podkreślili brak związku przyczynowo-skutkowego między obiema sprawami, a także fakt, że przez wiele lat postępowania były prowadzone niezależnie i nie było przesłanek do ich zawieszania. W ich opinii działanie SKO służy jedynie przewlekaniu sprawy, która toczy się już od 9 lat. Wyrok WSA z 18 listopada 2021 r. – zdaniem Skarżących – nie odnosi się bezpośrednio do sprawy nr [...], lecz dotyczy innych spraw: nr [...]. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone uprzednio stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, jedynie wtedy gdy dotknięte są wadami w postaci: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd nie stwierdził aby zaskarżone postanowienie naruszało prawo. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie SKO w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego, wydane na podstawie art. 97 §1 pkt 4 K.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w sytuacji, gdy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przedmiotowej sprawie organ działał w ramach wytycznych skierowanych do niego w w/w/ wyrokach WSA w Rzeszowie. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W ocenie Skarżących pomiędzy przedmiotem postępowania w sprawie złożonego przez nich wniosku z 14 września 2015 r. a toczącym się odrębnym postępowaniem z wniosku M. B. z 2 grudnia 2015r. (będącym z kolei w związku z uprzednio zakończonym postępowaniem w sprawie z wniosku M. B. z 27 maja 2013r.) nie istnieje taki związek, który by powodował, że orzeczenie wydane w sprawie z wniosku M. B. z 2 grudnia 2015r. stanowiłoby zagadnienie wstępne w sprawie, toczącej się z wniosku Skarżących. W ocenie Skarżących oba toczące się postępowania – mimo iż oba dotyczą zmiany stanu wody na gruncie, na działkach sąsiadujących – to jednak za przedmiot postępowania mają zupełnie inne czynności, powodujące naruszenie stosunków wodnych na gruncie. Podkreślają, że sprawa z wniosku M. B. dotyczyła rzekomego podniesienia terenu na działkach Skarżących, zaś sprawa z wniosku Skarżących dotyczy wykopu dokonanego przez M. B., kilka lat później, w innym miejscu, blisko granicy z działkami Skarżących, co powoduje szkody po ich stronie. Sąd w składzie orzekającym po zapoznaniu się z aktami sprawy uznał, że argumentacja Skarżących nie może prowadzić do podważenia legalności zaskarżonego postanowienia. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że sprawy z przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruntach sąsiadujących mogą pozostawać ze sobą w związku niezależnie od tego, że każda ze stron konfliktu sąsiedzkiego wskazuje na inne zdarzenie naruszające stan wody na gruncie, obciążając winą za owo naruszenie stronę przeciwną. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, że skoro w stanie faktycznym sprawy ujawniono dwa zdarzenia, mające znaczenie w kontekście naruszenia stosunków wodnych, to istotna jest łączna oceny tychże okoliczności (tak WSA w Rzeszowie w wyroku z 7 lutego 2023r. sygn. akt II SA/Rz 975/22 oraz wyroku z 1 kwietnia 2025r. II SA/Rz 1648/24). Sam zatem fakt, że oba postępowania w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych prowadzone z wniosków Skarżących oraz M. B. były dotychczas prowadzone rozłącznie, nie stanowi okoliczności, która mogłaby przesądzić o tym, że postępowania te nie pozostają ze sobą w związku, a orzeczenie w jednej ze spraw nie ma wpływu na sposób załatwienia drugiej ze spraw. Nie przesądza o tym również fakt, że oba postępowania dotyczą zupełnie innych czynności wykonawczych przeprowadzonych na gruncie, których skutkiem miałyby być naruszenia stosunków wodnych. Sam charakter bowiem postępowania o naruszenie stosunków wodnych na gruncie, jeśli dotyczy gruntów sąsiadujących, wskazuje na to, że postępowania takie mogą być ze sobą w związku. Pojawiający się w tego rodzaju sprawach zarzut wzajemności naruszeń stosunków wodnych na sąsiadujących gruntach, co do zasady, wymaga łącznego rozpatrzenia zarzutów obu stron. Co jednak najistotniejsze, na potrzebę zbadania choćby częściowej tożsamości obu spraw – prowadzonych z wniosku M. B. z 2 grudnia 2015 r. oraz wniosku Skarżących z 14 września 2015 r. wskazał WSA w Rzeszowie w wytycznych zawartych w wyroku z 13 czerwca 2017 r. w sprawie II SA/Rz 114/17 – do którego, w treści zaskarżonego postanowienia, szeroko odniósł się organ odwoławczy. W wytycznych tych, sąd wyraźnie podkreślił, że zagadnienie tożsamości obu spraw pozostaje otwarte, a obowiązkiem organu I instancji jest poczynienie w tym zakresie koniecznych i wyczerpujących ustaleń faktycznych oraz rozważań prawnych. Konieczne jest bowiem wyjaśnienie relacji przedmiotu postępowania wszczętego na skutek wniosków Skarżących z 14 września 2015 r. do przedmiotu postępowania zakończonego decyzją będącą przedmiotem kontroli w sprawie II SA/Rz 114/17. Za niezbędne sąd uznał również wyjaśnienie relacji pomiędzy "sprawami" zainicjowanymi wnioskami z 27 maja 2013 r. (uprzedni wniosek M. B. w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych) oraz z 2 grudnia 2015 r. (obecnie procedowany wniosek M. B.) a także pomiędzy sprawami z wniosku z 2 grudnia 2015 r. i z wniosków Skarżących z 14 września 2015 r. w sprawie o naruszenie stosunków wodnych. Za fundamentalne dla rozstrzygnięcia sprawy sąd uznał rozważenie czy sprawa wszczęta wnioskiem z 2 grudnia 2015 r. nie wykazuje cech choćby częściowej tożsamości ze sprawą z wniosków z 14 września 2015 r. Stanowisko to zostało także podtrzymane przez WSA w Rzeszowie w wyroku z 21 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 596/17. Wyrokiem z 18 listopada 2021 r. II SA/Rz 1000/21 WSA w Rzeszowie stwierdził nieważność decyzji SKO z 21 kwietnia 2021 roku nr SKO.4171/4/2020 oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] z dnia 4 grudnia 2019 r. nr RGR.6331.20.2015 w przedmiocie uregulowania spływu wód opadowych, przesądzając, że pomiędzy sprawami z wniosków M. B. z 15 grudnia 2014 r. oraz 2 grudnia 2015r. zachodzi tożsamość przedmiotowa, podmiotowa oraz obowiązuje niezmieniony stan prawny. Wyrok ten jest jednak nieprawomocny. Biorąc pod uwagę wyżej naprowadzone wytyczne ma to fundamentalne znaczenie dla czynienia dalszych ustaleń w sprawie. Przechodząc zatem do oceny zarzutów skargi należy podkreślić, że wyżej sformułowane wytyczne sądu, w sposób uzasadniony, stanowiły dla organu odwoławczego podstawę do uznania, że postępowania w sprawie ze stosunków wodnych, toczące się dotychczas odrębnie, wymagają co najmniej równoczesnego ich prowadzenia, w celu zrealizowania w/w wytycznych. Zawieszenie zatem postępowania w przedmiotowej sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy pozostającej w związku z przedmiotem toczącego się postępowania - w ramach związania wytycznymi WSA w Rzeszowie - było zasadne i nie narusza prawa. Tym samym Sąd nie uwzględnił zawartych w treści skargi zarzutów, dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik w sprawie. Wbrew twierdzeniom skargi, postępowania prowadzone w przedmiocie naruszenia stanu wody na gruntach Skarżących i M. B. - mimo iż toczyły się na skutek odrębnych wniosków, a także pod innymi sygnaturami, nie są postępowaniami odnoszącymi się do zupełnie innych spraw. Potrzeba realizacji wyżej wymienionych wytycznych WSA w Rzeszowie, uzasadniała zawieszenie przedmiotowego postępowania w sprawie. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.