II SA/Rz 1050/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie SO del. Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego - uchyla zaskarżoną decyzję - Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...] Prezydent Miasta [...] odmówił R. W. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia było niespełnienie przez wnioskodawczynię przesłanki w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, o jakiej mowa w art. 16a ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła R. W., wnosząc o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Podniosła, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. W 2010 r. zrezygnowała z pracy w związku z koniecznością podjęcia opieki nad chorym ojcem, który po powrocie ze szpitala, po operacji jej wymagał. Stan zdrowia ojca nie ulegnie poprawie. Nie może podjąć zatrudnienia po to, aby się zatrudnić i uzyskać świadczenie. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją. SKO ustaliło, że odwołująca się spełniła wszystkie kryteria do przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad ojcem za wyjątkiem koniecznej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W postępowaniu odwoławczym SKO przeprowadziło dowód z umowy o dzieło zawartej przez odwołującą się w dniu 1 stycznia 2010 r. z F.H.U. [...]. Na tej podstawie przyjęto, że odwołująca nie była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia, z której zrezygnowała w marcu 2010 r., jak mylnie podała w odwołaniu ale na podstawie umowy o dzieło, która wygasła 30 czerwca 2010 r. SKO ustaliło, że R. W. "zaprzestała zatrudnienia (umowa o dzieło) z dniem 30 czerwca 2010 r. podczas, gdy niepełnosprawność ojca datuje się od 2006 r." Zatem nie zrezygnowała ona z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad ojcem, gdyż umowa o dzieło, na podstawie której była zatrudniona wygasła z upływem czasu, na jaki została zawarta. Od powyższego orzeczenia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła R. W. Podała, że w dniu 22 marca 2010 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nad ojcem i je otrzymała bezterminowo. Po zmianie przepisów od lipca 2013 r. odebrano jej świadczenie pielęgnacyjne. W 2010 r. występując o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnowała z pracy zarobkowej. Skarżąca wyjaśniła, że będąc zatrudniona na umowę o dzieło na okres od 1 stycznia 2010 r do 30 czerwca 2010 r. w dniu 1 marca 2010 r. zrezygnowała z pracy, aby opiekować się ojcem. Ojciec od 2006 r. był zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże do 2010 r. wraz z siostrą i resztą rodziny mogli wspólnie zapewnić mu opiekę. Sytuacja zmieniła się w lutym 2010 r. Ojciec przeszedł wówczas operację usunięcia krwiaka mózgu, jego stan się pogorszył. Skarżąca podjęła decyzję, że zrezygnowała z pracy, aby się nim zaopiekować. Opiekę tę sprawuje do dziś. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl natomiast w myśl art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), zwanej dalej: "ustawą". Przepis ten został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) i zaczął obowiązywać w porządku prawnym od dnia 1 stycznia 2013 r. Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy, którego przyznanie obwarowane zostało spełnieniem szeregu przesłanek określonych w powołanym przepisie. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do niespełnienia przez skarżącą – zdaniem organów odmawiających przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego – przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wynikającej z art. 16a ust. 1 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. SKO przyjęło, że R. W. nie wypełniła koniecznej ustawowej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r. z dwóch powodów: 1) rozbieżności czasowi pomiędzy uznaniem ojca skarżącej za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności (2006 r.), a jej rezygnują z pracy (czerwiec 2010 r.); 2) braku rezygnacji z zatrudnienia, które miało charakter czasowy i ustalało z upływem okresu, na jaki zostało zawarte. Zdaniem Sądu rozpoznając odwołanie SKO przeprowadziło postępowanie dowodowe z naruszeniem reguł wynikających z przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Owszem, dopuściło dowód z umowy o dzieło z dnia 1 stycznia 2010 r., weryfikując tym samym charakter umowy, na podstawie której odwołująca się była zatrudniona. Nie badało jednak podniesionych w odwołaniu twierdzeń o rezygnacji z pracy przez R. W. w marcu 2010 r. i wysłaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium nie przeprowadziło dowodu z akt spray, w której wydano decyzję o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Do odwołania R. W. dołączyła ksero karty informacyjnej ze Szpitala Powiatowego [...] z 9 marca 2010 r., której treść potwierdza, iż skarżącej przeszedł w lutym 2010 r. ciężką operację i został wypisany do domu 9 marca 2010 r. Bezkrytyczne przyjęcie przez SKO, że skarżąca pracowała do 30 czerwca 2010 r., tj. przedstawieniem dokumentu umowy o dzieło, bez przeprowadzenia dowodu z akt sprawy o świadczenie pielęgnacyjne, z karty informacyjnej, przesłuchania R. W. oznacza, że materiał dowodowy sprawy jest niepełny. Prowadzi to do oczywistego wniosku o nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego we wskazanym wyżej kierunku. Naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć więc oczywisty wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od powyższego Sąd nie podziela tezy SKO o konieczności zaistnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia przez opiekuna w dacie uzyskania przez osobę będącą pod opieką statusu osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności. Hipoteza art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje takiej przesłanki. Na gruncie regulacji art. 16a ust. 1 u.ś.r. wskazać należy, że dla spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia istotny pozostaje motyw, przyczyna i cel, dla którego zatrudnienie ustaje. Musi tym samym istnieć wyraźny i bezpośredni związek przyczynowy (ale też czasowy) między ustaniem zatrudnienia a podjęciem przez wnioskodawcę opieki nad wskazanym w tym przepisie osobę. W niniejszej sprawie odwołująca się podała, że zrezygnowała z pracy w marcu 2010 r. z uwagi na pobyt ojca w szpitalu, operację i jego ciężki stan zdrowia. Nawet, jeżeli przy ponownym rozpoznaniu sprawy okazałoby się, że zatrudnienie skarżącej na podstawie umowy o dzieło ustało z dniem 30 czerwca 2010 r. to sam fakt zatrudnienia na okres zamknięty nie może automatycznie wykluczać ustalenia, że doszło do rezygnacji z pracy w celu podjęcia opieki wg wskazanych wyżej zasad z art. 16a ust. 1 u.ś.r. SKO dokonało więc w tej sprawie błędnej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co także miało wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Sąd nie orzekał na podstawie art. 152 P.p.s.a. z uwagi na odmowny charakter zaskarżonej decyzji. W ponownym postępowaniu SKO przeprowadzi postępowanie we wskazanym wyżej kierunku, kierując się wykładnią art. 16a ust. 1 u.ś.r. przedstawioną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.