II SA/Rz 1056/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Małgorzata Niedobylska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2012 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] kwotę 440 zł /słownie: czterysta czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 1056/11 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia Aj Zarząd Regionu z siedzibą w Ł., zwanego dalej Stowarzyszeniem, od decyzji Wójta Gminy C z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...] stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pn. "Wydobywanie i eksploatacja kruszywa – piasku żółtego kopanego w miejscowości D. (obręb leśny) – złoże L.G. położone na działkach ewid. nr 1329 i 1333, umorzyło postępowanie odwoławcze. W podstawie prawnej decyzji Kolegium powołało art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28, art. 31 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a. w zw. z art. 44 ust. 1, art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 79 ust. 1, art. 84, art. 85, ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, ze zm.)- zwanej dalej ustawą. Z uzasadnienia i akt administracyjnych wynika, że po złożeniu przez A Sp. jawna B.J., B.U. wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, Wójt Gminy C. wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w R. o wydanie opinii w sprawie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Po uzyskaniu tej opinii Wójt Gminy C. postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. postanowił nie nakładać obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. W dniu [...] maja 2011 r. Wójt Gminy C. wydał decyzję nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pn.: "Wydobywanie i eksploatacja kruszywa – piasku żółtego kopanego w miejscowości D. (obręb leśny) – złoże L.G. położone na działkach ewid. nr 1329 i 1333". W uzasadnieniu organ wskazał, że kompleksowa analiza całości materiału dowodowego, w tym oceny dotyczącej wpływu planowanego przedsięwzięcia na wody powierzchniowe i podziemne, pozwala wskazać, że realizacja inwestycji przy zastosowaniu się do zapisów wskazanych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia oraz postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w R. nie wpłynie na ilość oraz jakość wód stanowiących ujęcie wody w D. w postaci 6 studni wierconych dla Miasta Ł. Od decyzji tej odwołanie złożyło Stowarzyszenie A Zarząd Regionu z siedzibą w Ł.. W odwołaniu zarzucono naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez brak wezwania do udziału w postępowaniu właścicieli działek na które oddziaływać będzie przedsięwzięcie oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak oznaczenia w decyzji stron postępowania. Zdaniem odwołującego organ I instancji nie ustalił kręgu osób, którym przysługiwał przymiot strony, są to właściciele działek, na które będzie oddziaływać inwestycja. Tym samym wątpliwe jest zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 49 k.p.a. Nawet przy zastosowaniu w.w. przepisu strony powinny być powiadamiane o decyzjach przez obwieszczenie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, co nie miało miejsca przedmiotowej sprawie. Ponadto zarzucono naruszenie art. 79 ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy poprzez brak zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu, naruszenie art. 75 ust. 4 ustawy poprzez wydanie decyzji bez porozumienia z Wójtem Gminy R. mimo, że przedsięwzięcie dotyczy gmin C. i R. Naruszenie art. 107 § 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 2 oraz art. 85 ust. 3 ustawy polegało na braku umieszczenia w uzasadnieniu decyzji wymaganych tymi przepisami informacji oraz braku podania do publicznej wiadomości informacji o jej wydaniu i możliwości zapoznania się z jej treścią oraz z uzgodnieniami. Jednocześnie odwołujący zaskarżył postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w R. z dnia [...] marca 2011 r. oraz postanowienie Wójta Gminy C. z dnia [...] marca 2011 r. zarzucając przyjęcie błędnych założeń i danych oraz brak przedstawienia okoliczności, które zdecydowały o zwolnieniu wnioskodawcy od konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Decyzja organu I instancji nie zawiera uwarunkowań takich jak skala przedsięwzięcia, powiązania z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na którym będzie oddziaływać przedsięwzięcie, emisja i występowanie innych uciążliwości, ryzyka wystąpienia poważnej awarii, wpływ na obszary leśne, obszary objęte ochroną w tym strefy ochronne ujęć wody, obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin, zwierząt lub ich siedlisk, obszary o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne, zasięg oddziaływanie. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że w pierwszej kolejności rzeczą organu odwoławczego było rozstrzygnięcie czy podmiotowi składającemu odwołanie przysługuje status strony postępowania Powołując na art. 28 k.p.a. organ wskazał, że stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub faktycznego dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny oznacza istnienie normy prawnej, przewidującej w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania decyzji lub podjęcia czynności prze organ, interes musi mieć też realny charakter. Jeśli chodzi o organizację społeczną, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem może ona zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu w charakterze strony jedynie w takich sprawach, w których przepisy prawa dopuszczają jej udział. Art. 44 ustawy stanowi, że organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu uczestniczą w nim, o ile wymaga ono udziału społeczeństwa Organ przywołał szereg orzeczeń sądów administracyjnych, z których wynika że m. in., że odstąpienie od wymogu sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko oznacza, że udział społeczeństwa w takim postępowaniu nie jest wymagany , a tym samym brak jest podstaw do uczestniczenia w takim postępowaniu organizacji społecznej na prawach strony . Niedopuszczenie do udziału na prawach strony uniemożliwia skuteczne wniesienie odwołania. Stowarzyszenie A Zarząd Regionu z siedzibą w Ł. złożyło skargę na powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy poprzez uznanie, że nie posiada statusu strony i przyjęcie, że Stowarzyszenie nie może złożyć odwołania i uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony. Powołując się na art. 44 ustawy wskazano, że Stowarzyszenie jest organizacją ekologiczną, co wynika z jej celów statutowych, złożyło od decyzji organu I instancji odwołanie w terminie, a postępowanie organu I instancji wymagało udziału społeczeństwa. Zarzuciło także naruszenie art. 59 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 13, art. 63 ust. 1 ustawy w zw. z § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko poprzez błędne uznanie, że dla przedmiotowej inwestycji nie występuje obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Wskazano, że oprócz inwestycji górniczej na działkach nr 1329 i 1333 planowana jest również inwestycja górnicza na działkach 1320 i 1328. Zdaniem Stowarzyszenia prowadzenie równolegle przez Wójta Gminy C. postępowań w sprawach realizowanych na tych działkach inwestycji miało na celu uniknięcie obowiązku opracowania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Obie inwestycje dotyczą eksploatacji kruszywa (piasku) metodą odkrywkową (ta samą technologią) przez podmioty tego samego właściciela. Zachodzi powiązanie technologiczne, własnościowe. Uwzględniając definicję "przedsięwzięcia" (art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy), skarżący wskazał, że obszar górniczy jest większy niż 25 ha (obie kopalnie). Powyższe wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Strona skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie art. 61 § 4, art. 109 § 1, art. 28, art. 39, art. 49 k.p.a. przez pominięcie przez organ odwoławczy faktu, że organ I instancji nie ustalił stron postępowania oraz naruszenie art. 85 ust. 3 ustawy poprzez niewłaściwe podanie do publicznej wiadomości informacji o wydaniu decyzji. została Ponadto wniosek inwestora o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie zawiera stosownej mapy. Zarzucono także naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, nieuwzględnienie słusznego interesu skarżących oraz brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie umarzająca postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem Stowarzyszenia A Zarząd Regionu z siedzibą w Ł. od decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia pn. "Wydobywanie i eksploatacja kruszywa – piasku żółtego kopanego w miejscowości D. (obręb leśny) – złoże L.G. położone na działkach ewid. nr 1329 i 1333. Podkreślenia wymaga, że postępowanie przed organem odwoławczym składa się z kilku faz. Pierwszą z nich jest faza wstępna, w której następuje badanie wniesionego środka odwoławczego pod względem formalnym. Na tym etapie organ odwoławczy jest obowiązany ocenić czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie. Zagadnienie dopuszczalności odwołania należy rozpatrywać w kontekście wymagań stawianych odwołaniu przez przepisy k.p.a. oraz przez przepisy szczególne (M. Jaśkowska, A Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Zakamycze 2000 r., s. 723). Choć odwołanie jest niesformalizowanym co do treści środkiem zaskarżenia, powinno jednak spełniać formę pisma procesowego, określoną w art. 63 k.p.a. Z tego też względu ocenie organu odwoławczego podlega również to czy odwołanie zostało podpisane przez osobę je wnoszącą. W przypadku stron nie będących osobami fizycznymi, które zgodnie z art. 30 § 3 P.p.s.a. działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli, badanie wstępne odejmuje także okoliczność, czy osoba podpisująca odwołanie została prawidłowo umocowana do tej czynności. W rozpoznawanej sprawie odwołanie od decyzji Wójta Gminy C. złożyło Stowarzyszenie A Zarząd Regionu z siedzibą w Ł., a podpisał je Prezes Zarządu Regionu Z.K. Badanie środka odwoławczego pod kątem dopuszczalności nie zostało w ogóle przez organ przeprowadzone, co niewątpliwie doprowadziło do naruszenia przepisów art. 63 k.p.a. i art. 30 § 3 k.p.a. w zw. z art. 129 k.p.a. w toczącym się postępowaniu odwoławczym. Sąd nadmienia jedynie, że takie badanie nie zostało także przeprowadzone w sprawie z odwołania Stowarzyszenia A Zarząd Regionu z siedzibą w Ł. od decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...], dotyczącej wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach podobnej inwestycji spółki A w D. na pobliskich działkach, tj. wydobywania piasku wydmowego ze złoża D. 3 na działkach ewid. nr 1320 i 1328. W tamtej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało co prawda o przedłożenie umocowania podpisującego do działania w imieniu "Stowarzyszenia A.", aktualnego odpisu z KRS oraz Statut Stowarzyszenia, jednakże pomimo nie przedstawienia wymaganych dokumentów rozpoznało odwołanie. Uchybienie to było przyczyną uchylenia decyzji zapadłej w postępowaniu odwoławczym w tamtej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 21 marca 2012 r., II SA/Rz 962/11, co wynika z jego uzasadnienia. Nawiązując do tego wyroku Sąd podziela także pogląd w nim wyrażony co do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej organizacji społecznych. Sąd w wyroku II SA/Rz 962/11 .przyjął, że nawet w tych przypadkach, gdy zgodnie z art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) organizacji nie przysługiwała legitymacja do złożenia odwołania, z uwagi na to, że w tym postępowaniu udział organizacji ekologicznej nie był wymagany, udział takiej organizacji na zasadach ogólnych nie jest wykluczony. WSA w Rzeszowie w omawianym wyroku podniósł, że przywołana wyżej ustawa ani nie reguluje kwestii udziału organizacji ekologicznych w postępowaniach, w których udział społeczeństwa nie jest wymagany, ani też nie wyłącza udziału takich organizacji w postępowaniu (tu Sąd powołał wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 272/10 z glosą aprobującą B. Draniewicza oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 maja 2010r. sygn. akt SA/Wr 89/10). W konsekwencji zatem przyjąć należy, że organizacje ekologiczne w postępowaniach, w których udział społeczeństwa nie jest wymagany, będą mogły uczestniczyć w nich na ogólnych zasadach, a zatem po spełnieniu wymogów wynikających z art. 31 § 1 k.p.a., jakimi są cele statutowe organizacji zgodne z przedmiotem postępowania oraz interes społeczny. Oznacza to, że przesłanki określone przepisem art. 31 § 1 k.p.a. będą przesądzały o dopuszczeniu, bądź odmowie dopuszczenia takiej organizacji do udziału w toczącym się postępowaniu, w którym udział społeczeństwa nie jest wymagany. Reasumując Sąd uznał, że stwierdzone naruszenie art. 63 k.p.a. i art. 30 § 3 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uwzględnienie skargi, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione i uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji, Sąd odstąpił od stosowania art. 152 P.p.s.a. i określenia czy i w jakim zakresie decyzja ta może być wykonana. Ponownie rozpatrując odwołanie Stowarzyszenia A organ uwzględni uwagi Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.