II SA/Rz 1060/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. T. na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły -skargę oddala- Sygn. II SA/Rz 1060/12 Uzasadnienie Przedmiotem skargi M. T. jest, wydane na podstawie art. 36a ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm./ i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm./, zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., Nr [...] w sprawie powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej w B. Powyższym zarządzeniem Wójt Gminy [...] powierzył pełnienie obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej w B. – nauczycielowi tej szkoły M. T., na okres od 1 września 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. W § 2 i 3 stwierdził, że wykonanie zarządzenia powierza się Dyrektorowi Gminnego Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego Szkół i Placówek Oświatowych i wchodzi ono w życie z dniem podpisania z mocą obowiązującą od dnia 1 września 2012 r. W dniu 30 sierpnia 2012 r. M. T. skierowała do Wójta Gminy [...] pismo (stanowiące wezwanie do usunięcia naruszenia prawa – uwaga Sądu), w którym poinformowała, że po analizie wszystkich okoliczności, w tym "znanych jej nacisków jednego z radnych", mając na uwadze dobro szkoły, młodzieży uczącej się w tej szkole oraz stanowisko rodziców i rady pedagogicznej postanowiła przyjąć pełnienie obowiązków dyrektora. Wskazała, że równocześnie podejmuje kroki prawne w celu wykazania, że "decyzja" narusza prawo. W jej ocenie Wójt podjął decyzję wbrew zapisom ustawy o systemie oświaty i wbrew oczekiwaniom środowiska związanego ze szkołą i oświatą oraz wbrew oczekiwaniom rodziców dzieci uczących się w szkole w B. Wójt Gminy [...] nie udzielił odpowiedzi na to wezwanie. W dniu 12 października 2012 r. (data przekazania skargi przez Sąd na adres właściwego organu) M. T. złożyła skargę na powyższe zarządzenie Wójta Gmin [...] i wniosła o stwierdzenie jego nieważności, jako wydanego z naruszeniem art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Skarżąca zarzuciła Wójtowi celowy brak podjęcia działań powierzenia stanowiska dyrektora szkoły w trybie art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty, mimo wniosków i opinii podmiotów społeczności szkolnej, Rady Pedagogicznej, Rady Rodziców, Stowarzyszenia "[...]" oraz dyrektorów wszystkich szkół z terenu gminy [...]. Zarzuciła nadto naruszenie słusznych interesów obywateli (obecnego dyrektora, rodziców, rady pedagogicznej) oraz podejmowanie szeregu działań niezgodnych z zapisami ustawy o systemie oświaty oraz utrudnień w powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły, "uleganie koterii, wbrew interesom społeczeństwa". W motywach skargi podała, że w dniu 31 sierpnia 2012 r. upłynęła druga kadencja pełnienia funkcji dyrektora SP w B. Wcześniej, bo w listopadzie 2011 r. zwróciła się do Wójta Gmin [...] o dokonanie oceny jej pracy. Po uwzględnieniu opinii organu nadzoru – Kuratorium Oświaty, Związków Zawodowych [...] i Związku Nauczycielstwa Polskiego, w dniu 25 stycznia 2012 r. otrzymała ocenę wyróżniającą. Następnie w dniu 27 marca 2012 r. odbył się konkurs dla dyrektorów z 4 placówek oświatowych na terenie gminy. Skarżąca wskazała, że o przewodniczenie komisji konkursowej poprosił radny, z którym od 5 lat pozostaje w złych relacjach. Zdaniem skarżącej w wyniku "działań ww. radnego" konkurs nie został rozstrzygnięty. W dalszej kolejności w kwietniu została zaproszona telefonicznie po przygotowane materiały do rozpoczęcia procedury na kolejny konkurs na dyrektora szkoły. Po jej interwencji, że ww. działania pozostają w sprzeczności z zapisem art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty, przeprowadzenie konkursu zostało odwołane. Wskazując na podejmowane dalsze decyzje, a w zasadzie ich brak, a które zmierzały do powierzenia pełnienia obowiązków skarżąca podniosła, że trzykrotnie "podsuwano jej rozwiązanie które narusza prawo". Wójt dla dobrej współpracy z radnym, powierzając jej pełnienie obowiązków dyrektora szkoły na okres jednego roku, zastosował art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Zdaniem M. T. ww. rozwiązanie jest sprzeczne z prawem. Zastosowanie trybu przewidzianego ww. przepisem (który nadto nie wymaga uzasadnienia), jest wyjątkiem od zasady, kiedy powierzenie tego stanowiska następuje na podstawie art. 36a ust. 2 lub 4 tej ustawy. Skarżąca podkreśliła, że w jej ocenie działania Wójta zmierzają do "obejścia art. 36a ust. 4 ustawy (brak uzasadnienia decyzji powierzenia pełnienia obowiązków na okres krótszy niż 5 lat)", by umożliwić przeprowadzenie kolejnego konkursu i odsunięcie obecnej dyrektorki szkoły. Działania Wójta naruszają w sposób oczywisty prawo. Zaznaczyła ponadto, że powierzono jej pełnienie obowiązków z datą 29 sierpnia 2012 r., "kiedy jeszcze była dyrektorem, a adresowano do nauczyciela". Końcowo skarżąca wskazując na osiągnięcia Szkoły Podstawowej w B. oraz nagrody, wyróżnienia jakie zdobyła pełniąc funkcję dyrektora tej szkoły wyraziła pogląd, że Wójt zamiast kierować się merytorycznymi podstawami umocowanymi w przepisach prawa, ulega naciskom jednego z radnych. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o jej odrzucenie, a w razie nieuwzględnienia wniosku - o jej oddalenie. Zdaniem organu zawarty w skardze wniosek w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia organu prowadzącego szkołę powinien zostać odrzucony, bowiem "zmierza on do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego, a właściwym w tej sprawie jest wojewoda, a nie sąd administracyjny". Za odrzuceniem skargi przemawia nadto fakt, że skarżąca zaniechała uprzedniego wezwania na piśmie organu prowadzącego szkołę do usunięcia naruszenia prawa. Uzasadniając zaś wniosek o oddalenie skargi organ podał, że przeprowadzony został konkurs na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w B., w którym jedynym kandydatem była skarżąca. Konkurs ten nie został rozstrzygnięty. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty powierzenie stanowiska dyrektora szkoły następuje przede wszystkim w drodze konkursu, dlatego organ prowadzący szkołę zdecydował o powtórzeniu procedury konkursowej, a do tego czasu postanowił powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora, którą to możliwość stwarza art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Wójt zwrócił uwagę, że żaden przepis prawa nie zakazuje ponownego powtórzenia konkursu, gdy w poprzednim nie doszło do wyłonienia kandydata. W wyżej wskazanym przepisie ustawodawca zakreślił jedynie organowi prowadzącemu szkołę okres 10 miesięcy na obsadzenie stanowiska dyrektora szkoły w drodze konkursu lub w drodze powierzenia tego stanowiska ustalonemu przez organ kandydatowi. Jednocześnie Wójt zaznaczył, że stanowiska rady pedagogicznej, rady rodziców, dyrektorów innych szkół czy też nauczycieli, mają charakter opiniotwórczy, są brane pod uwagę, jednak nie mają charakteru stanowiącego. Za niezrozumiałe i nieznajdujące poparcia Wójt uznał zarzuty skarżącej o "uleganiu miejscowej koterii". Odnosząc się zaś do zarzutu podejmowania działań niezgodnych z prawem wskazał, że skarżąca myli pojęcie "powierzenia stanowiska" (ust. 4), z pojęciem "powierzenia pełnienia obowiązków" (ust. 5). Wyjaśniono, że skarżącej powierzono w trybie art. 36a ust. 5 ustawy, jedynie "pełnienie obowiązków dyrektora" na okres 10 miesięcy, nie zaś "stanowisko dyrektora" na czas krótszy niż 5 lat. Nie zgodził się również z twierdzeniem skarżącej, że art. 36a ust. 5 ustawy można stosować tylko wtedy, gdy nie można zastosować trybu z art. 36a ust. 2 lub 4 ustawy. W art. 36a ust. 5 mowa jest o "powierzeniu obowiązków" do czasu "powierzenia stanowiska", zatem musi ono poprzedzać powierzenie tego stanowiska. Końcowo Wójt stwierdził, że skarżącej nie była składana przez organ prowadzący szkołę obietnica (propozycja) powierzenia stanowiska Dyrektora SP w B., w trybie art. 36a ust. 4 ustawy. Natomiast do czasu powierzenia stanowiska dyrektora kandydatowi wyłonionemu we właściwym trybie (ze wskazaniem na tryb konkursu), postanowił powierzyć M. T. pełnienie obowiązków dyrektora szkoły na okres 10 miesięcy, począwszy od 1 września 2012 r., mając na uwadze, że w szkole tej nie ma wicedyrektora, a skarżąca jest w niej nauczycielem oraz biorąc pod uwagę pozytywne stanowisko rady szkoły i rady pedagogicznej i własną dotychczas pozytywną opinię. W dniu 9 stycznia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęło pismo procesowe skarżącej do którego ww. załączyła pismo Wojewody [...] z dnia 24 października 2012 (znak: [...]), stanowiącego odpowiedź na pismo skarżącej w sprawie powierzenia jej pełnienia obowiązków dyrektora SP w B., wyjaśniając treść zapisów art. 36a ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Skarga M. T. została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), który stanowi, że każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem organu gminy, w sprawie z zakresu administracji publicznej, może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, zaskarżyć taki akt administracyjny do sądu administracyjnego. Skarżąca, wbrew stanowisku wyrażonemu w odpowiedzi na skargę, wyczerpała przesłankę uprzedniego bezskutecznego wezwania Wójta Gminy [...] do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia 30.08.2012 r.), również powierzenie obowiązków dyrektora szkoły należy do spraw z zakresu administracji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 30.06.2004 r., OSK 439/04). Aby skarga wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym była skuteczna skarżący musi wykazać się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale również zaistniałym już (w dniu wniesienia skargi) naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia. Trzeba też wyjaśnić, że mieć interes prawny w sprawie to znaczy wskazać przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać ochrony ze względu na zaspokojenie własnej potrzeby. Skarżone przez M. T. zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] o powierzeniu jej obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej w B. na okres od 1 września 2012 r. do 30 czerwca 2013 r., jest bez wątpienia związane z indywidualną sferą praw i obowiązków skarżącej (dotyczy wprost jej sytuacji prawnej). Powołany w podstawie prawnej tego zarządzenia art. 36a ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.), stanowi: "Do czasu powierzenia stanowiska dyrektora zgodnie z ust. 2 lub 4 organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w szkołach, w których nie ma wicedyrektora, nauczycielowi tej szkoły, jednak nie dłużej niż na okres 10 miesięcy". Trzeba również wskazać, że stosownie do art. 36a ust. 1 ustawy stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza organ prowadzący szkołę lub placówkę. Kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora (art. 36a ust. 2 ustawy). Wymogu prowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora nie stosuje się do szkół i placówek publicznych prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego (art. 36a ust. 3). Jeżeli do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat albo w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata, organ prowadzący powierza to stanowisko ustalonemu przez siebie kandydatowi, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej (art. 36a ust. 4 ustawy). Zasadą zatem jest obsadzanie stanowiska dyrektora szkoły w drodze konkursu, a obsadzenie go w innym trybie stanowi od niej wyjątek. Strony tego nie kwestionują, a taki wyjątek przewiduje cyt. wyżej art. 36a ust. 5 ustawy. W sprawie niniejszej bezsporne jest, że przeprowadzony na podstawie zarządzenia Nr [...] Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2012 r. konkurs na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej w B. nie został rozstrzygnięty, co potwierdza protokół z posiedzenia Komisji Konkursowej z dnia 27 marca 2012 r. W takiej sytuacji powierzenie skarżącej, z powołaniem się na powyższy przepis ustawy, pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej w B. na okres od 1 września 2012 r. do 30 czerwca 2013 r., w żaden sposób nie narusza normy prawnej określonej tym przepisem. Skarżąca jest nauczycielem tej szkoły, nie ma w niej wicedyrektora, okres powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły zgodny jest z przewidzianym w ustawie, tj. "nie dłużej niż 10 miesięcy". Jak wynika z odpowiedzi na skargę, powierzenie skarżącej tych obowiązków nastąpiło do czasu wyłonienia kandydata na stanowisko dyrektora w drodze konkursu, uwzględniając również "aprobujące dla skarżącej stanowisko rady szkoły i rady pedagogicznej oraz swoją własną dotychczas pozytywną jej ocenę" (czyli organu prowadzącego szkołę). Nie można podzielić zasadności zarzutów skargi, jakoby działania Wójta Gminy [...] zmierzały do "obejścia art. 36a ust. 4 ustawy" i naruszały w sposób oczywisty prawo. Skorzystanie przez Wójta Gminy [...] z dyspozycji przewidzianej przepisem art. 36a ust. 5 ustawy, w warunkach rozpoznawanej sprawy, było prawidłowe - wskazywanie przez skarżącą na obowiązek zastosowania przez organ w takiej sytuacji przepisu art. 36a ust. 4 ustawy nie jest trafne i zasadne - i w związku z tym zaskarżone zarządzenie nie narusza interesu prawnego skarżącej (w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). W rezultacie Sąd nie znajduje powodów do uwzględnienia skargi. Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270).