II SA/Rz 1063/15

WyrokWSA w Rzeszowie2016-04-05

Skład orzekający: Paweł Zaborniak, Ewa Partyka, Marcin Kamiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy samowolnie wybudowana droga wewnętrzna, stanowiąca utwardzony nasyp z płyt drogowych na działce obciążonej służebnością drogi koniecznej, może być zakwalifikowana jako budowa obiektu budowlanego wymagającego pozwolenia na budowę, a w konsekwencji, czy nakaz rozbiórki takiej drogi może być skierowany do aktualnego właściciela nieruchomości władnącej, który sam dokonał części prac?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że samowolnie wybudowana droga wewnętrzna, stanowiąca utwardzony nasyp z płyt drogowych, jest obiektem budowlanym (budowlą) w rozumieniu Prawa budowlanego i ustawy o drogach publicznych, wymagającym pozwolenia na budowę. Ponieważ inwestycja była realizowana bez wymaganego pozwolenia, organy były zobowiązane do nakazania rozbiórki. Nakaz ten może być skierowany do aktualnego właściciela nieruchomości władnącej, który sam dokonał części prac i jest dysponentem obiektu, nawet jeśli pierwotnymi sprawcami samowoli byli jego poprzednicy prawni, gdyż tylko on jest w stanie wykonać nakaz rozbiórki.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanej drogi wewnętrznej na działce nr 2870, która stanowiła szlak służebności drogowej ustanowionej na rzecz działki nr 2863. Inwestor, K.M., który nabył działkę nr 2863 w 2008 r., ułożył płyty drogowe na istniejącym nasypie ziemnym. Organy nadzoru budowlanego uznały te prace za budowę drogi wymagającą pozwolenia na budowę i, wobec braku legalizacji, wydały nakaz rozbiórki. K.M. kwestionował kwalifikację robót jako budowy, zarzucał błędne ustalenie faktyczne co do sprawców budowy oraz niewłaściwe skierowanie decyzji rozbiórkowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki drogi -skargę oddala- Uzasadnienie: Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ([...]) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2014 r. ([...]) w przedmiocie nakazu rozbiórki przez inwestora w osobie: K.M. (zam. [...]) samowolnie wybudowanej drogi przez działkę nr 2870 położoną w [...]. Z akt sprawy organu pierwszej instancji wynika, że w dniu 18 października 2012 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego przeprowadzili kontrolę na działce nr 2870 położonej w J., będącej współwłasnością J. i Z.S. W toku kontroli stwierdzono, że na powyższej działce na odcinku o długości 21,5 m znajdują się ułożono równolegle płyty drogowe o szerokości 3 metrów. Z ustaleń organu wynika, że powyższe płyty zostały ułożone na szlaku służebności drogi koniecznej ustanowionej postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. Sądu Rejonowego w [...] na nieruchomości nr 2870 na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości nr 2863 położonej w [...], stanowiącej w momencie orzekania tego Sądu własność A.D. I K.C. Organ ustalił, że w 2008 roku B.S. (zam. [...]) zlecił zepchnięcie ziemi z działki nr 2863 na działkę nr 2870, a następnie dokonał wbicia drewnianych kołków zabezpieczających boki utworzonego nasypu ziemnego oraz wysypania kamieni na wykonany nasyp w celu utwardzenia przejazdu do działki nr 2863. W dalszej kolejności organ ustalił, że w czerwcu 2008 roku działka nr 2863 została zakupiona przez K.M., który w 2009 roku ułożył płyty drogowe na utwardzonym dojeździe przez działkę 2870 do działki nr 2863. Powyższe płyty zostały ułożone na "podsypce piaskowej", a szczeliny zostały zasypane piaskiem i uszczelnione zaprawą. W ocenie organu orzekającego wskazane wyżej roboty budowlane należy zakwalifikować jako budowę drogi, albowiem zostały zrealizowane przesłanki definicyjne określone w art. 4 pkt 17 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (cyt. dalej jako "u.d.p."), gdyż wykonano trwałe połączenie drogowe pomiędzy działką nr 2863 a działką nr 2525 (działką należącą do Skarbu Państwa) przez działkę 2870. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie budowa drogi wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Ponieważ K.M. jako inwestor nie uzyskał wymaganego prawem pozwolenia na budowę, dlatego organ wszczął na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej cyt. jako "p.b.") postępowanie legalizacyjne i postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z budową drogi na przedmiotowej działce oraz nałożył na inwestora w osobie K.M. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30 sierpnia 2014 r. dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 p.b. Ze względu na bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu organ pierwszej instancji na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 p.b. decyzją z dnia [...]października 2014 r. nakazał inwestorowi w osobie K.M. rozbiórkę samowolnie wybudowanej drogi przez działkę nr 2870 położoną w [...]. W odwołaniu z dnia 4 listopada 2014 r. inwestor w osobie: K.M. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie: I. przepisów prawa procesowego poprzez: 1) wydanie decyzji przez organ pomimo złożenia przez skarżącego wniosku o wyłączenie organu; 2) błędne ustalenia faktyczne w zakresie: obecności zaprawy betonowej pomiędzy płytami drogowym; długości ułożonych płyt; stanu wykonania robót budowlanych w momencie zakupu nieruchomości przez skarżącego (zdaniem skarżącego służebność drogowa w momencie zakupu przez niego działki była już wykonana, a skarżący położył jedynie płyty na utwardzonej już drodze); podmiotów, które zlecały i wykonywały roboty budowlane w zakresie przedmiotowej działki ; II. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 p.b. oraz art. 4 pkt 17 u.d.p. polegające na uznaniu, że wykonanie w terenie służebności drogi koniecznej w zakresie przejazdu i przechodu stanowi budowę drogi wymagającą pozwolenia na budowę. Skarżący podniósł w szczególności, że samo ułożenie na gruncie płyt betonowych nie może być kwalifikowane jako roboty budowlane w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, a trakt drożny znajdujący się na szlaku służebności drogi koniecznej nie jest drogą w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, lecz "ograniczonym prawem rzeczowym" na nieruchomości. Tym samym zdaniem skarżącego brak jest podstaw do wydawania względem jego osoby decyzji nakazującej rozbiórkę samowoli budowlanej. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podtrzymując w całości jego ustalenia faktyczne oraz ich ocenę prawną. Organ wskazał dodatkowo, że przeprowadzone w postępowaniu odwoławczym oględziny oraz rozprawa administracyjna wykazały, że na działce nr 2870 zlokalizowany jest utwardzony nasyp zabezpieczony drewnianymi słupkami, na którego powierzchni ułożone są betonowe płyty o długości 2,98 m w liczbie 24, pomiędzy którymi widoczne są fragmenty zaprawy. Organ podał, że z protokołu rozprawy administracyjnej wynika, że B.S. na prośbę poprzednich właścicieli działki nr 2863 (t.j. [...]) miał nadzorować wykonanie przejazdu jako drogi koniecznej przez działkę nr 2870 i w dniu 1 maja 2008 r. rozpoczął prace ziemne, spychając grunt z działki nr 2863 na działkę 2870. Następnie na zlecenie B.S. na zepchniętą ziemię w celu utwardzenia nasypu zostały wysypane kamienie łupane, wbite słupki drewniane oraz włożone deski. Jesienią 2007 roku na działce nr 2863 również na zlecenie B.S. zostały ułożone kręgi betonowe w liczbie 4 sztuk. K.M. – jako nabywca (od czerwca 2008 roku) działki nr 2870 – wykonał na spornym szlaku służebności drogowej czynności w postaci ułożenia płyt betonowych. W ocenie organu odwoławczego czynności wykonane przez B.S. na zlecenie poprzednich właścicieli działki nr 2863 oraz przez K.M. wyczerpują znamiona budowy obiektu budowlanego w postaci budowy drogi, która zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Organ odwołując się do definicji z art. 4 pkt 2 u.d.p. oraz art. 3 pkt 6 p.b. uznał, że roboty wykonane przez inwestorów stanowiły budowę drogi wewnętrznej i jako takie nie mogą być kwalifikowane jako remont lub przebudowa drogi, gdyż nie zostały spełnione warunki określone w art. 3 pkt 7a i pkt 8 p.b. Zdaniem organu odwoławczego wobec realizacji przesłanek z art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 1 p.b. (niespełnienia warunków legalizacji samowoli budowlanej) organy nadzoru budowlanego były zobowiązane do orzeczenia nakazu rozbiórki. W skardze z dnia 10 sierpnia 2015 r. skarżący w osobie K.M. zaskarżył w całości decyzję organu odwoławczego, zarzucając następujące naruszenia prawa: 1. naruszenie art. 28 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 1-4 p.b. poprzez błędne uznanie, że położenie płyt drogowych na utworzonej uprzednio drodze stanowi budowę tejże drogi, wymagające uzyskania pozwolenia na budowę, podczas gdy w rzeczywistości powyższe prace stanowiły prace "mające na celu utrzymanie drogi dojazdowej w dobrym stanie oraz zmierzające do jej zabezpieczenia przez zużyciem bądź zniszczeniem", a sama droga istniała już w okresie zanim skarżący kupił działkę nr 2863; 2. naruszenie art. 30 § 4 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że zbycie rzeczy lub prawa majątkowego przez sprzedaż lub dziedziczenie powoduje "przejście samowoli budowlanej" na nowych właścicieli lub spadkobierców w sytuacji, gdy przepis powyższy określa wyłącznie skutki w sferze proceduralnej; 3. naruszenie obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie osób, które doprowadziły do wybudowania drogi, która została poddana przez skarżącego jedynie "bieżącej konserwacji". Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Pismem z dnia 16 marca 2016 r. skarżący poinformował Sąd, że byłe właścicielki działki nr 2863 w osobach: J.K. i A.B. były rzeczywistymi "inwestorami" budowy drogi na działce nr 2870, co potwierdza pełnomocnictwo z dnia 8 sierpnia 2006 r., na mocy którego B.S. został upoważniony do "załatwienia wszelkich spraw związanych" z drogą konieczną "do dojazdu do domu". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje: Skarga jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, albowiem podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa okazały się chybione, a ponadto Sąd działając – w granicach kryterium legalności oraz z urzędu – nie stwierdził, aby organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy prawa materialnego lub procesowego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy, to jest na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy zawarte w treści zaskarżonej decyzji. W konsekwencji Sąd nie znalazł podstaw do ingerencji w moc obowiązującą zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W pierwszej kolejności należy rozważyć zagadnienie charakteru robót wykonanych przez skarżącego oraz jego poprzedników prawnych. W świetle prawidłowo ustalonego w sprawie stanu faktycznego należy stwierdzić, że roboty wykonane przez B.S. na zlecenie byłych właścicieli działki nr 2870 oraz przez skarżącego wyczerpują znamiona robót budowlanych polegających na budowie drogi wewnętrznej. Powyższa kalifikacja wynika z jednej strony z art. 3 pkt 3, 3a i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (budowa drogi jako obiektu liniowego będącego budowlą), z drugiej zaś – z art. 4 pkt 2 i 17 w zw. z art. 8 ust. 1 u.d.p. Zgodnie z art. 4 pkt 2 u.d.p. drogę stanowi budowla z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami i instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczona do ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym. Z kolei budowa drogi w rozumieniu art. 4 pkt 17 u.d.p. to wykonywanie połączenia drogowego między określonymi miejscami lub miejscowościami, a także jego odbudowa i rozbudowa. Powyższe ogólne definicje znajdują odpowiednie zastosowanie do tzw. dróg wewnętrznych, a więc takich dróg (dróg rowerowych, parkingów, placów przeznaczonych do ruchu pojazdów), które nie są zaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i nie są zlokalizowane w pasie drogowym tych dróg. Niewątpliwie charakter drogi wewnętrznej ma szlak drożny posadowiony na działce nr 2870 i znajdujący się w granicach ustanowionej przez sąd służebności drogi koniecznej na rzecz każdoczesnych właścicieli działki nr 2863. Jakkolwiek przepisy ustaw p.b. i u.d.p. nie definiują expressis verbis warunków technicznych, jakie muszą zostać spełnione, aby określone roboty i ich rezultat w postaci budowli kwalifikować jako budowę drogi wewnętrznej, to jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że położenie płyt drogowych na gruncie stanowi wykonanie robót budowlanych (por. odpowiednie fragmenty uzasadnienia wyroku NSA z dnia 21 września 2010 r., II OSK 1422/09), natomiast drogą w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane jest także "wytyczona trasa wyposażona w urządzenia techniczne, dostosowana do ruchu środków transportu, ewentualnie poruszania się ludzi i zwierząt". Przyjmuje się zatem, że wytyczona na działce "trasa wysypana żużlem i gruzem, posiadająca przepusty i odwodnienia, dostosowane do ruchu samochodowego, stanowi drogę zaliczaną do obiektów budowlanych, których realizacja winna być poprzedzona uzyskaniem pozwolenia na budowę" (wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2005 r., OSK 1400/04). Z ustaleń organów wynika, że inwestycja skarżącego oraz jego poprzedników prawnych stanowi "utwardzony nasyp zabezpieczony drewnianymi słupkami, na którego powierzchni ułożone są betonowe płyty o długości 2,98 m w liczbie 24, pomiędzy którymi widoczne są fragmenty zaprawy". W ocenie Sądu tak wykonana inwestycja nie stanowi jedynie nie wymagającego pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 2 pkt 5 p.b.) utwardzenia powierzchni gruntu na działkach budowlanych, lecz może i powinna być kwalifikowana jako budowa odrębnego obiektu liniowego przystosowanego do ruchu pojazdów, ludzi i zwierząt, stanowiąca w sensie techniczno-użytkowym pewną całość. Inwestycje poczynione przez poprzedników prawnych skarżącego oraz jego samego nie zostały ograniczone jedynie do samego utwardzenia powierzchni gruntu i położenia na nim warstwy kamienia, lecz objęły także określone działania związane z nawożeniem ziemi, jej utwardzeniem i ułożeniem w postaci nasypu, dodatkowym ułożeniem płyt drogowych i połączeniem ich zaprawą w taki sposób, że – co potwierdza sam skarżący – możliwe jest wykonywanie ruchu pojazdów samochodowych przez tego rodzaju budowlę. Tak ukształtowane parametry techniczne, użytkowe i funkcjonalne powyższej budowli pozwalają na kwalifikację jej wykonania jako budowy drogi wewnętrznej. Szeroki zakres wymienionego w art. 3 pkt 3 p.b. pojęcia dróg potwierdza również treść § 8 ust. 2 pkt 4 oraz § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r.w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Przepis ten zawiera wymóg określenia w części opisowej, jak i rysunkowej projektu układu komunikacyjnego wewnętrznego, to jest zaznaczenia dróg wewnętrznych, dojazdów, chodników, placów itp. Oznacza to, że również budowa dróg wewnętrznych, już w fazie projektowania, podlega regulacji przewidzianej w przepisach Prawa budowlanego. Nie stanowi natomiast argumentu przeciwnego dla powyższej interpretacji treść § 14-16 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które to przepisy stanowią o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać dojścia i dojazdy do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych. Powyższa regulacja nie określa dojść i dojazdów mianem "dróg", jednak nie wynika z niej, że budowa tego rodzaju obiektów jest generalnie zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Trzeba również dla porządku zwrócić uwagę, że ustanowienie w orzeczeniu sądu cywilnego służebności drogi koniecznej z wyznaczeniem szlaku drożnego przez nieruchomość obciążoną samo w sobie nie uprawnia właściciela nieruchomości władnącej do działań naruszających regulacje administracyjnoprawne, w tym do wznoszenia obiektów budowlanych (np. dróg wewnętrznych) bez wymaganych pozwoleń lub zgłoszeń. W drugiej kolejności należy wyjaśnić, że wbrew twierdzeniom skarżącego w przedmiotowej sprawie nie można było kwalifikować wykonanych robót jako przebudowy, remontu lub konserwacji drogi, albowiem tego rodzaju roboty budowalne korzystające z ewentualnego zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (np. przebudowa drogi, zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 12 p.b.) mogą odnosić się jedynie do tych obiektów budowlanych (dróg), które powstały zgodnie z prawem i jako legalnie wybudowane podlegają modyfikacji (przebudowie, remontowi, itp.). W sprawie będącej przedmiotem skargi sporna inwestycja – kwalifikowana jako droga – była od początku realizowana bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia na budowę drogi, a zatem nie można obecnie rozważać kwalifikowania działań skarżącego jako "przebudowy", "remontu" lub "bieżącej konserwacji" drogi. W trzeciej kolejności trzeba rozważyć podniesiony przez stronę skarżącą zarzut niewłaściwego określenia adresata decyzji nakazującej rozbiórkę drogi. W tym zakresie konieczne jest odwołanie się do treści art. 52 p.b. Zgodnie z treścią tego przepisu: "Inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51". Jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przepis art. 52 p.b. określa katalog potencjalnych adresatów decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowalnego oraz wyznacza kolejność wyboru tych adresatów w konkretnej sprawie administracyjnej. Stosownie do treści powyższego przepisu właściwy organ powinien w pierwszej kolejności skierować decyzję rozbiórkową do inwestora będącego w sensie prawnym sprawcą samowoli budowalnej, a jeżeli podmiot ten nie dysponuje już prawem do obiektu budowlanego, wtedy adresatem decyzji musi być aktualny właściciel lub uprawniony zarządca tego obiektu. Oznacza to, że właściciel lub zarządca obiektu budowalnego – choćby nie byli inwestorami samowoli – powinni być wskazywani jako adresaci decyzji nakazującej rozbiórkę dopiero w drugiej kolejności, jeśli pociągnięcie do odpowiedzialności administracyjnoprawnej inwestora samowolnej inwestycji nie jest już możliwe ze względu na to, że inwestor ten utracił już prawo do dysponowania obiektem. Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku z dnia 19 marca 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny (II OSK 3350/14) orzekł, że zgodnie z treścią art. 52 p.b. "czynności, o których mowa m.in. w art. 48 tej ustawy obowiązany jest dokonać na własny koszt inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być nałożony na sprawcę samowoli budowlanej, jednakże powinno to nastąpić wówczas, gdy inwestor w czasie wydawania decyzji nakazującej rozbiórkę posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nałożenie obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego na podmiot, który nie dysponuje prawem do nieruchomości mogłoby bowiem skutkować niewykonalnością takiego obowiązku". Z powyższego poglądu można wyprowadzić wniosek, że aktualny właściciel lub inny podmiot dysponujący w chwili orzekania organów prawem do obiektu budowlanego (zarządca) i nie będący inwestorem-sprawcą samowoli budowalnej (w całości lub w części), ponosi poniekąd konsekwencje prawne nielegalnego wykonania robót budowlanych przez swoich poprzedników prawnych będących inwestorami. Występuje więc w tym wypadku swoista "sukcesja skutków" nielegalnego stanu polegającego na wybudowaniu budowli niezgodnie z prawem. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy, należy stwierdzić, że pierwotnymi inwestorami w zakresie budowy spornej drogi wewnętrznej na działce nr 2870 byli poprzednicy prawni strony skarżącej, to jest poprzedni właściciele działki nr 2863 ([...]), na których zlecenie w latach 2007-2008 zostały wykonane przez B.S. określone roboty budowalne. Nie ulega wszakże wątpliwości, że pierwotni inwestorzy po dokonaniu zbycia działki nr 2863 na rzecz K.M. utracili prawo dysponowania powyższym obiektem budowlanym (z racji zbycia nieruchomości władnącej), a zatem w momencie orzekania przez organy pierwszej i drugiej instancji inwestorzy ci nie mogli zostać wskazani w treści decyzji jako adresaci obowiązku dokonania rozbiórki. Oznacza to, że wobec niemożności określenia w zaskarżonych decyzjach poprzedników prawnych skarżącego jako inwestorów i podmiotów zobowiązanych do dokonania rozbiórki, organy prawidłowo wskazały jako zobowiązanego jedynie K.M. jako następcę prawnego pierwotnych inwestorów, który aktualnie pozostaje właścicielem nieruchomości władnącej (działki nr 2863) oraz dysponentem obiektu budowlanego i jednocześnie sam jest inwestorem w zakresie zasadniczej części inwestycji. Zgodnie z ustaleniami faktycznymi organów, skarżący w 2009 roku ułożył i połączył trwale płyty drogowe na utwardzonym szlaku drożnym przez działkę 2870 do działki nr 2863. W konsekwencji skarżący posiada z jednej strony status inwestora, z drugiej zaś jest właścicielem nieruchomości władnącej (działki nr 2863), z którą związana jest inwestycja w postaci drogi wewnętrznej przebiegającej przez działkę nr 2870. Ponieważ poprzednicy prawni K.M. jako byli właściciele działki nr 2863 i podmioty nie dysponujące już ograniczonym prawem rzeczowym w postaci służebności drogi koniecznej obciążającej działkę nr 2870 nie mają już prawnego tytułu do podejmowania działań związanych z rozbiórką samowolnie wybudowanej drogi, dlatego należy przyjąć, że organy orzekające w sprawie prawidłowo wskazały jako adresata decyzji jedynie skarżącego jako inwestora wybudowanej drogi (obiektu budowlanego) i jednocześnie aktualnego właściciela nieruchomości władnącej, posiadacza służebności drogi koniecznej i dysponenta obiektu budowlanego (samowolnie wybudowanej drogi). Tylko bowiem skarżący jest w aktualnym stanie podmiotem zdatnym do obciążenia go obowiązkiem wykonania prac rozbiórkowych. Tym samym dla oceny legalności zaskarżonych decyzji nie miała znaczenia kwestia zakresu i treści upoważnienia B.S. do wykonania robót na rzecz i na zlecenie byłych właścicieli działki nr 2863. Przedłożone przez stronę skarżącą pełnomocnictwo z dnia 8 sierpnia 2006 r., na mocy którego B.S. został upoważniony przez byłe właścicielki działki nr 2863 w osobach: [...] do "załatwienia wszelkich spraw związanych" z drogą konieczną "do dojazdu do domu", nie może zatem zmienić oceny prawnej wyrażonej przez Sąd, skoro poza sporem jest, że aktualnie właścicielem nieruchomości władnącej obejmującej działkę nr 2863 jest K.M. Sąd nie znalazł zatem podstaw, aby stosując art. 106 § 3 p.p.s.a., dopuścić z urzędu dowód z powyższego dokumentu. Ponadto należy stwierdzić, że nie jest i nie był kwestionowany w sprawie fakt, że B.S. jest pełnomocnikiem byłych właścicieli działki nr 2863 m.in. w zakresie części spornych robót budowlanych oraz w zakresie występowania w postępowaniach administracyjnych i sądowych w tym przedmiocie. W czwartej kolejności należy stwierdzić, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 30 § 4 k.p.a. jest oczywiście bezzasadny. Jak zauważa sam skarżący, powyższy przepis dotyczy jedynie zagadnienia następstwa procesowego w sprawach dotyczących praw dziedzicznych lub zbywalnych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania, nie reguluje natomiast źródeł i treści następstwa materialnoprawnego. Ten ostatni rodzaj następstwa wynika bowiem najczęściej z wyraźnych regulacji prawa materialnego lub istoty danego uprawnienia lub obowiązku administracyjnoprawnego. W sprawie będącej przedmiotem skargi następstwo materialnoprawne w zakresie obowiązku usunięcia skutków samowoli budowlanej wynika przede wszystkim z art. 52 w zw. z art. 48 ust. 1 p.b. oraz z samej istoty obowiązku wykonania rozbiórki nielegalnie wybudowanego obiektu, który to obowiązek jest nierozerwalnie sprzężony z prawem dysponowania nieruchomością (np. prawem właścicielskim, prawem służebności drogi koniecznej), na której posadowiony jest obiekt będący samowolą budowlaną. Uznając zatem, że wydana na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1) i ust. 4 w zw. z art. 52 p.b. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami uzasadniającymi wzruszenie jej mocy obowiązującej, Sąd stosownie do treści art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło