II SA/Rz 1064/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska NSA Małgorzata Wolska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. Sp. zo.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 1064/11 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w W. postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w R. dnia [...] maja 2011 r., znak: [...] o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych o nazwie [...], numer fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...]. W podstawie prawnej organ powołał art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie O.p. Z uzasadnienia postanowienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że w toku prowadzonego postępowania w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych [...], A Sp. z o.o. pismem z [...].04.2011 r. wniosła o zawieszenie postępowania w oparciu o art. 201 § 1 pkt 2 O.p. z uwagi na istnienie zagadnienia wstępnego, od którego rozstrzygnięcia uzależnione jest wydanie decyzji w niniejszej sprawie. A sp. z o.o. wskazała na toczące się i nie zakończone postępowanie karne o przestępstwo z art. 107 Kodeksu karnego skarbowego, w toku którego winny zostać poczynione ustalenia co do spełniania wymogów ustawy o grach i zakładach wzajemnych przez zatrzymane automaty do gry. Wynik tego postępowania ma więc zasadnicze znaczenie dla ustalenia podstawy prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gry. Ponadto w art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych wprowadzono zupełnie nowa definicję gier na automatach o niskich wygranych, gdzie wartość maksymalnej stawki za grę została podwyższona, a wartość maksymalnej wygranej obniżona w stosunku do poprzednio obowiązujących regulacji. Zmiany te oznaczają wprowadzenie nowych wymogów technicznych dla automatów o niskich wygranych, które to przepisy techniczne, zgodnie z Dyrektywą nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących społeczeństwa informacyjnego, wymagają uprzedniej notyfikacji. Projekt ustawy nie został poddany procedurze notyfikacji, a to oznacza sprzeczność z wymienioną Dyrektywą i skutkuje brakiem możliwości stosowania danego aktu prawnego w całości. Eurogame sp. z o.o. podniosła, że WSA w Gdańsku postanowieniami z dnia 16.11.2010 r. skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalne, których przedmiotem jest ustalenie czy ustawa o grach hazardowych powinna podlegać uprzedniej notyfikacji. W związku z tym uznać należy, że wynik niniejszego postępowania zależny jest od uprzedniego zajęcia stanowiska przez Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r., Naczelnik Urzędu Celnego w R. odmówił zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, wskazując, iż zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. to wyłącznie zagadnienie prawne, które albo ujawniło się w toku postępowania i dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii. W ocenie organu kwestia będąca przedmiotem postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie ma znaczenia w tym postępowaniu, albowiem dokumenty w nim zgromadzone są wystarczające do uznania, że sporny automat jest automatem o niskich wygranych i nie spełnia wymogów technicznych dla automatów podlegających przepisom ustawy o grach i zakładach wzajemnych. W zażaleniu na to postanowienie A sp. z o.o. ponowiła argumentacje wniosku o zawieszenie, dodatkowo podając, że w analogicznej sprawie Dyrektor Izby Celnej w Łodzi zawiesił postępowanie administracyjne z uwagi na toczące się postępowanie karno-skarbowe, a z kolei Dyrektor Izby Celnej w Krakowie zawiesił postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych z uwagi na toczące się postępowanie przed ETS. W zażaleniu podano również, że ustawa o grach hazardowych, choć w nieco innym zakresie (m. in. art. 135, art. 138) została też skierowana do zbadania przez Trybunał Konstytucyjny, m. in. postanowieniem WSA w Poznaniu z dnia 8.12.2010 r., II SA/Po 549/10. Ta okoliczność również wyczerpuje przesłankę zawieszenia postępowania z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w R z dnia [...] maja 2011 r. W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę na istotę zagadnienia wstępnego, eksponując, iż jest to takie zagadnienie, które ma charakter otwarty i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone, a jego ocena należy do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie. Powołał się także na wyrok WSA w Warszawie z dnia 8.04.2008 r. III SA/Wa 149/08 stwierdzający, że rozstrzygnięcie pytania postawionego przez polski sąd administracyjny przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości w sprawie innego podmiotu nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. (NSA oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku). Ponadto pytania prawne dotyczą kolejno; zakazu przedłużania zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, zmiany miejsca urządzania gry oraz zakazu wydawania nowych zezwoleń wprowadzonych na podstawie ustawy o grach hazardowych. Dotyczą zatem całkowicie odrębnych kwestii od tych, które są przedmiotem niniejszego postępowania, stąd też brak jest zależności pomiędzy orzeczeniem Trybunału a rozstrzygnięciem w sprawie. Takiej zależności nie ma również pomiędzy postępowaniem administracyjnym a postępowaniem karnym – skarbowym, którym wyjaśnia się okoliczności popełnienia czynu i jego sprawcę. W skardze złożonej na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A sp. z o.o. wniosła o jego uchylenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko co do konieczności zawieszenia postępowania administracyjnego i rozwijając argumentację zażalenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpatrywanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Skarżąca spółka domagała się zawieszenia prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w R. postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych – [...], numer fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...], wskazując na 2 zasadnicze powody wyczerpujące, w jej ocenie, przesłankę obligatoryjnego zawieszenia postępowania z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Jeden to toczące się i nie zakończone postępowanie karne, którego celem jest ustalenie czy w punktach gry na automatach należących do skarżącej doszło do popełnienia przestępstwa lub wykroczenia skarbowego z art. 107 Kodeksu karnego skarbowego, polegającego na urządzaniu gier na automatach o niskich wygranych wbrew przepisom ustawy lub zezwoleniu. Znamiona czynu określonego w tym przepisie są identyczne do przesłanek cofnięcia zezwolenia powołanych przez organ . Drugą przesłanką zawieszenia postępowania, jak wywodzi skarżąca, jest skierowanie pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przez WSA w Gdańsku, którego przedmiotem jest ustalenie czy ustawa o grach hazardowych powinna podlegać uprzedniej notyfikacji. Wymóg notyfikacji wynika z Dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących społeczeństwa informacyjnego i dotyczy przepisów technicznych, a za taki może być uznany art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540), wprowadzający nową definicję gier na automatach o niskich wygranych, gdzie wartość maksymalnej stawki za grę została podwyższona, a wartość maksymalnej wygranej obniżona w stosunku do poprzednio obowiązujących regulacji. Przesłankę zawieszenia postępowania z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. wyczerpuje też zdaniem skarżącej spółki skierowanie przez WSA w Poznaniu do Trybunału Konstytucyjnego pytania dotyczącego zgodności ustawy o grach hazardowych z Konstytucją. Organy odmówiły zawieszenia postępowania, uznając, iż przedstawione kwestie nie mają charakteru zagadnienia wstępnego, a tylko konieczność rozstrzygnięcia takiego zagadnienia może być podstawą zawieszenia postępowania. Sąd podziela ten pogląd. Określone w art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej przesłanki zawieszenia mają obligatoryjny charakter, co oznacza, iż w razie wystąpienia jednej z nich organ ma obowiązek zawiesić postępowanie z urzędu. W pkt 2 tego przepisu przewidziana została sytuacja, gdy rozparzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Ocena tego zagadnienia należy, ze względu na jego przedmiot do kompetencji sądu lub innego organu, niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Tym samym, aby można było zakwalifikować dane zagadnienie jako "wstępne", prejudycjalne, musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji a rozstrzygnięciem zagadnienia, nie wystarczy jedynie pośredni związek. Jak wskazuje W. Jakimowicz (w:) "O kwestii prejudycjalnej w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym" (Samorząd Terytorialny 2003/10/29), samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Odnosząc się do podnoszonej w zażaleniu i skardze okoliczności skierowania pytań prawnych, Sąd stwierdza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawach o sygn. III SA/Gd 262/10, III SA/Gd 352/10 skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania "Czy przepis art. 1 pkt 11 Dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE L.98.204.37, ze zm.) powinien być interpretowany w ten sposób, że do "przepisów technicznych", których projekty powinny zostać przekazane Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 wymienionej dyrektywy należy taki przepis ustawowy, który zakazuje przedłużania (oraz wydawania) zezwoleń na działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych". Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygn. II SA/Po 549/10 wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem czy art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, uniemożliwiający podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą polegającą na urządzaniu gier na automatach o niskich wygranych odnośnie przedsięwzięć podjętych przed dniem 1 stycznia 2010 r., dopuszczalną wcześniej zmianę miejsca urządzania gry ustalonego w uprzednio wydanym zezwoleniu, nie jest niezgodny z wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadą ochrony interesów w toku podmiotów prowadzących taką działalność, które – w zaufaniu do dotychczasowych przepisów – rozpoczęły realizację sześcioletnich przedsięwzięć gospodarczych. Przedmiotem spraw, w których sądy administracyjne skierowały pytania prawne do ETS i Trybunału Konstytucyjnego było zatem zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, przedłużenie takiego zezwolenia oraz jego zmiana, natomiast przedmiotem niniejszego postępowania jest cofnięcie rejestracji automatu. Nie zachodzi więc tożsamość przedmiotu sprawy, a tym samym kwestie objęte pytaniami prawnymi nie stanowią w niniejszej sprawie zagadnienia wstępnego. Podobny zresztą pogląd wyraziły Wojewódzkie Sądy Administracyjne: w Warszawie – w wyrokach z dnia 28.10.2011 r., sygn. akt VI SA/Rz 1729/11 i VI SA/Wa 1730/11 oraz w Gorzowie Wielkopolskim – w wyroku z dnia 27.10.2011 r., II SA/Go 428/11 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń https://cbois.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu nie stanowi również zagadnienia wstępnego w toczącym się postępowaniu o cofnięcie rejestracji automatu o niskich wygranych wynik postępowania karno-skarbowego – tj. ustalenie czy został popełniony czyn zabroniony pod groźbą kary (przestępstwo, wykroczenie) i kto jest jego sprawcą. Te dwa postępowania toczą się bowiem niezależnie, w oparciu o inne przepisy, a zastosowanie sankcji administracyjnej w postaci cofnięcia rejestracji automatu nie jest uzależnione od zastosowania sankcji karnej. Z przedstawionych względów Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.