II SA/Rz 1069/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. D. o zwolnienie od wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. B. D. w terminie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...], zwróciła się o zwolnienie od niego. Ze złożonego przez nią urzędowego formularza PPF mającego zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym do osób fizycznych ubiegających się o przyznanie prawa pomocy wynikało, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i uczącą się 16-letnią córką, utrzymując się z pobieranego przez siebie świadczenia przedemerytalnego i emerytury męża (odpowiednio 800 i 2300 zł. brutto). Zamieszkują w domu o pow.120 m², oprócz którego skarżąca wykazała także posiadanie nieruchomości rolnej o pow. 0,13 ha. Wg oświadczenia, opłaty za energię elektryczną wynoszą 150 zł., gaz – 85 zł. i telefon – 30 zł. Koszty leczenia jej i domowników to ok. 300 zł. Pozostałą kwotę wydaje na bieżące utrzymanie – zakup żywności i środków czystości. Do wniosku zostały załączone kserokopie: opisu z badania skarżącej rezonansem magnetycznym, asygnaty z zakupu drzewa na kwotę 826 zł., faktury za wodę i ścieki za okres 4 m-cy – 161 zł., 4-tą ratę podatku od nieruchomości za 2012 r. – 93 zł., odcinków opłat za energię elektryczną i gaz na kwoty 154 i 85 zł. oraz paragonów za zakup leków i usługi medyczne (masaż) z okresu 10 – 16 październik 2012 r. na łączną kwotę 120 zł. Ponieważ powyższe informacje z uwagi na wysokość wykazanych miesięcznych dochodów (łącznie 3100 zł.) oraz brak dokładnych danych nt. ponoszonych wydatków (kwotowe wyszczególnienie tylko niektórych) nasuwały wątpliwości co do faktycznego zagrożenia skarżącej i członków jej rodziny uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu w związku z obowiązkiem 1-razowego opłacenia kwoty 200 zł., wezwano ją do: a) wyjaśnienia, z jakim uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny wiązałoby się dla niej opłacenie tej kwoty, b) wskazania, czy oprócz zamieszkiwanego domu oraz nieruchomości rolnej o pow. 0,13 ha ona lub domownicy dysponują jeszcze innymi nieruchomościami, c) wskazania dokładnych kwot netto pobieranych przez siebie i męża świadczeń, d) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez siebie i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym na zakup żywności, e) wykazania wszystkich posiadanych przez siebie i domowników pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.) oraz średnich miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją, f) wyjaśnienia, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, g) przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i domowników rachunków bankowych za okres od 1 października 2012 r. do dnia wykonania wezwania. Doręczone skarżącej 11 grudnia 2012 r. wezwanie wraz z zakreślonym 7-dniowym terminem do jego wykonania i wskazanym rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy - formularzu PPF pozostało jednak bez odpowiedzi (ostatnim dniem tego terminu był 18 grudnia 2012 r.). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Dochodzone przez skarżącą zwolnienie od wpisu od skargi, zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czego warunkiem w przypadku osoby fizycznej jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego, wykazanie warunkującej przyznanie prawa pomocy przesłanki obciąża osobę wnioskującą (zgodnie m.in. z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r. I FZ 171/09, to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy). Dokonana w tym kontekście na podstawie informacji zawartych w formularzu PPF i dołączonych do niego załączników ocena wniosku B. D. nie potwierdziła jego zasadności. Wynikało to głównie z braku dokładnych danych rzutujących w istotny sposób na ocenę jej możliwości płatniczych, w tym dotyczących rzeczywistej wysokości dochodów pozostających do dyspozycji jej i męża, wydatków stanowiących istotne obciążenie ich domowego budżetu (w tym zwłaszcza przeznaczanych na zakup żywności, utrzymanie pojazdów mechanicznych), wszystkich posiadanych składników majątkowych (nieruchomości, pojazdów mechanicznych, stanu środków na rachunkach bankowych). Skarżąca nie wykazała ponadto w żaden sposób, czym miałby się dla niej i członków rodziny objawić uszczerbek w koniecznym utrzymaniu oraz jakie ich uzasadnione potrzeby życiowe mogłyby pozostać niezaspokojone w związku z potrzebą jednorazowego opłacenia stosunkowo niewysokiego wpisu od skargi. Wyraźnego zwrócenia uwagi skarżącej wymaga przy tym, że związane z poniesieniem kosztów sądowych zagrożenie uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu nie obejmuje wszystkich normalnie ponoszonych wydatków; należy przez to rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 19 kwietnia 2010 r. I SA/Bd 203/09). Dotyczy to zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb życiowych: wyżywienia, ubrania, kosztów leczenia oraz utrzymania domu /mieszkania (tak postanowienia NSA z dnia 20 stycznia 2012 r. II FZ 833/11 i WSA w Łodzi z dnia 25 lutego 2009 r. II SA/Łd 82/09). Uszczerbek, który wiąże się wyłącznie z przejściowym i minimalnym obniżeniem stopy życiowej (o ile taki w przypadku skarżącej wogóle by nastąpił), nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wątpliwości związane z tym, czy faktycznie opłacenie kwoty 200 zł. wpłynie na pogorszenie sytuacji materialnej jej i rodziny zagrażając zaspokojeniu w niezbędnym zakresie ich koniecznych potrzeb życiowych miały zostać usunięte poprzez złożenie przez skarżącą dodatkowego oświadczenia i doprecyzowanie w nim informacji zawartych we wniosku PPF. Udzielenie przez wnioskodawczynię odpowiedzi pozwoliłoby w sposób nie budzący wątpliwości ocenić złożony przez nią wniosek i w przypadku stwierdzenia jego zasadności, przyznać jej prawo pomocy. Brak ustosunkowania się do zawartych w nim kwestii skutkuje jednak uzasadnionym przypuszczeniem, że nie ma ona zamiaru ujawniania dokładnych danych nt. sytuacji materialnej i finansowej swojej rodziny oraz że być może kształtuje się ona w sposób nieco odmienny, niż wynikałoby to z dotychczas udzielonych informacji. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Osoba wnioskująca oczywiście ma prawo do odmowy udzielenia wnioskowanych informacji, niemniej jednak w takiej sytuacji musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku. Potwierdza to m.in. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12, stosownie do którego brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 P.p.s.a. skutkuje odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, iż w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W kontekście powyższego zupełnie nieuzasadnione są wyrażone w terminie do udzielenia odpowiedzi pisemne zastrzeżenia skarżącej co do braku pieczątki Sądu na otrzymanym przez nią wezwaniu. Wezwanie to zawierało bowiem oznaczenie Sądu z którego zostało skierowane i sprawy z którą było związane, a przez to nie mogło budzić jakichkolwiek wątpliwości co do jego autentyczności i źródła pochodzenia, zwłaszcza że stosowna pieczątka Sądu znajdowała się na zawierającej go kopercie, a oznaczenie Sądu i sprawy dodatkowo widniało na załączonym do niej zwrotnym potwierdzeniu odbioru, podpisanym osobiście przez skarżącą. Powyższe należy oceniać jako niczym nieuzasadniony pretekst skarżącej do niewykonania wezwania, co jednak pozostaje bez żadnego wpływu na skutek związany z brakiem udzielenia odpowiedzi. Także naniesione przez B. D. na odesłanej do Sądu kserokopii wezwania oraz innych skierowanych do pismach poprawki w oznaczeniu publikatora ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie znajdują jakiegokolwiek uzasadnienia, gdyż te dokonane przez nią odnoszą się do pierwotnego tekstu tej ustawy z 2002 r., podczas gdy w związku z dokonanymi nowelizacjami w 2012 r. został ogłoszony jej tekst jednolity, co skutkowało zmianą oznaczeń Dziennika Ustaw, którym to dokonano (brzmienie stanowiącego podstawę wezwania art. 255 tej ustawy nie uległo przy tym żadnej zmianie). Stosownie do powyższego, w związku z brakiem podstaw do pozytywnego dla skarżącej rozpoznania wniosku o zwolnienie od wpisu od skargi, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.