II SA/Rz 1072/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- Wnioskiem z 25 czerwca 2013 r. B. M. zwróciła się do Wójta Gminy [...] o przyznanie zasiłku celowego na sfinansowanie kosztów związanych z pokryciem dachu budynku mieszkalnego położonego w K. Po rozpoznaniu tego wniosku Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], udzielił wnioskodawczyni jednorazowej pomocy w postaci zasiłku celowego w wysokości 100 zł na częściowe dofinansowanie kosztów związanych z remontem dachu. Organ ustalił, że B. M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, uzyskując dochód w kwocie 529 zł - stanowiący zasiłek stały. Uzasadniając wysokość przyznanej kwoty organ wskazał na konieczność uwzględnienia nie tylko potrzeb wnioskującego o pomoc, lecz także możliwości finansowych konkretnego ośrodka pomocy społecznej. Zwrócił uwagę na występujące w art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182), sformułowanie "drobny remont", jako jeden z celów, na realizację którego może zostać przyznany zasiłek. W odniesieniu do tego Wójt Gminy [...] wskazał, że kompleksową wymianę poszycia dachowego trudno zaliczyć do wskazanej wyżej kategorii. Jednocześnie podkreślił, że w budynku, którego dotyczy sprawa mieszkają także były konkubent wnioskodawczyni wraz z ich córką, prowadzący odrębne gospodarstwo domowe. Organ zgodził się, że przeciekający dach niewątpliwie wymaga naprawy, jednak koszt remontu obciąża zarówno jego właściciela, jak też mieszkające w obiekcie osoby. Za bezzasadne uznał więc żądanie sfinansowania ze środków publicznych całego kosztu przedmiotowego remontu. Wójt zwrócił także uwagę na fakt systematycznego korzystania przez wnioskodawczynię z innych form pomocy społecznej tj. zasiłków celowych i pomocy w formie żywności z Banku Żywności. B. M. odwołała się od tej decyzji, kwestionując wysokość przyznanego jej świadczenia. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze –utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej "k.p.a.". Kolegium uznało, że Wójt Gminy [...] prawidłowo, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przyjął, że z uwagi na inne formy pomocy, jakie wnioskodawczyni otrzymuje, jak też ze względu na zapotrzebowanie innych wnioskodawców jest w stanie przyznać jedynie kwotę w wysokości określonej decyzją. Organ odwoławczy podkreślił, że środki finansowe organu I instancji są ograniczone, a ponadto działania organu nie mogą prowadzić do przejęcia pełnej odpowiedzialności za utrzymanie wnioskodawczyni. Nie mieszka ona bowiem sama, zaś pozostałe osoby także obciąża obowiązek ponoszenia kosztów remontu. Kolegium podkreśliło, że rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku celowego ma uznaniowy charakter zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Nawet zatem jeśli niezbędna potrzeba bytowa wymagająca zaspokojenia występuje i znajdzie to potwierdzenie w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, to zasiłek celowy może, lecz nie musi zostać przyznany. Udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ kieruje się zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeśli odpowiadają one celom i możliwościom pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że przyznając stronie pomoc w kwocie 100 zł Wójt Gminy [...] nie przekroczył granic uznania administracyjnego. B. M. zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, uznając, że przyznana jej kwota zasiłku jest "niewystarczająca, śmieszna i zarazem krzywdząca". Podkreśliła, że nie posiada żadnego majątku, zaś jedynym jej dochodem jest otrzymywany ze środków z pomocy społecznej zasiłek stały w kwocie 529 zł, z którego "dokłada się" do utrzymania córki. Zaznaczyła, że jest chora, co wiąże się z dodatkowymi kosztami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak określonej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Jej materialną podstawę stanowi art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182, ze zm.) Zgodnie z tym przepisem zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności – w myśl art. 39 ust. 2 – zasiłek taki może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Świadczenie to przysługuje po spełnieniu ogólnych przesłanek korzystania z pomocy społecznej, w postaci kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 ustawy), jednakże rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma bowiem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6.11.2009 r., II SA/Po 307/09, System Orzecznictwa LEX Nr 531606). Podkreślić należy, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości. Organy orzekające w sprawach zasiłków celowych nie są wobec tego związane przepisami prawa co do ich wysokości, a decyzje podejmowane w tej kwestii mają charakter uznaniowy (wyrok WSA w Warszawie z dnia 11.05.2005 r., I SA/Wa 448/04, LEX nr 166677, wyrok NSA z dnia 16.01.2009 r., I OSK 343/08, LEX Nr 528050). Słusznie wywodzi organ, że wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są w takiej sytuacji – z jednej strony- sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Te poglądy znajdują oparcie w treści art. 3 ust. 4 ustawy, który stanowi, że potrzeby osoby i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie granice tego uznania nie zostały przekroczone. W przypadku skarżącej B. M. spełnione zostało kryterium dochodowe, gdyż jej dochód jako osoby samotnie gospodarującej jest mniejszy od kwoty 542 zł, określonej w art. 8 ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823). Umożliwiło to przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia ze środków pomocy społecznej. Motywacja w zakresie ustalenia jego wysokości nie budzi zastrzeżeń Sądu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca jest stałą beneficjentką pomocy społecznej. Oprócz zasiłku stałego, który stanowi jedyne źródło jej dochodu, regularnie korzysta z różnego rodzaju świadczeń. Rozumiejąc trudną sytuację materialną B. M., podzielić należy pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że skarżąca nie może domagać się zaspokojenia wszystkich swoich potrzeb. Ponadto konieczność naprawy dachu obciąża przede wszystkim właściciela budynku, którym, co należy przypomnieć, nie jest skarżąca. Może ona co prawda partycypować w kosztach remontu, jednakże w ramach swoich, a nie pomocy społecznej możliwości. Z wszystkich tych przyczyn Sąd uznał, że zarówno przeprowadzone postępowanie, jak i wydane decyzje nie naruszają prawa w sposób określony w art. 145 § 1 P.p.s.a. W myśl tego przepisu Sąd uchyla decyzję bądź postanowienie gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub stwierdza nieważność takiej decyzji lub postanowienia, gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a., bądź też stwierdza ich niezgodność z prawem – gdy zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Brak wskazanych wad i naruszeń skutkował oddaleniem skargi przez Sąd, w oparciu o art. 151 P.p.s.a.