II SA/Rz 1075/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk SO (del.) Anna Bembenek Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne -skargę oddala- II SA/Rz 1075/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji, po rozpatrzeniu odwołania Z. P., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] o skierowaniu Z. P. na badania psychologiczne w celu stwierdzenia istnienia bądź braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem. W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108 poz. 908) i art. 6 a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r., nr 43, poz. 277, ze zm.). W uzasadnieniu Komendant Wojewódzki Policji powołał się na stan faktyczny ustalony przez organ I instancji, zgodnie z którym w dniu 22.08.2010 r. funkcjonariusze Komisariatu Policji w R. zatrzymali Z. P. kierującego pojazdem m-ki Renault Rapid nr rej. [...] w stanie nietrzeźwości. Organ wskazał przy tym na definicję stanu nietrzeźwości zawartą w art. 115 § 16 Kodeksu karnego (stężenie alkoholu ponad 0,5 promila we krwi lub ponad 0,25 mg w 1dm³ wydychanego powietrza), stwierdzając, że pomiar zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu u Z. P. wyniósł 0,92 mg/l i 0,87 mg/l. Zgodnie z art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym badaniu psychologicznemu przeprowadzonemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Odnosząc się do zarzutów odwołania, wskazujących, że Z. P. nie był kierowcą pojazdu tylko jego pasażerem , organ powołał się na notatkę sporządzoną przez funkcjonariuszy Policji oraz ich zeznania, stwierdzające, że po zatrzymaniu pojazdu do kontroli Z. P., kierujący pojazdem, usiłował zamienić się miejscami z pasażerem, jednak bezskutecznie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożonej na tę decyzję, Z. P. wniósł o jej uchylenie i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 6, 7, 107 § 3 i art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie skarżącego decyzja została oparta na błędnych przesłankach faktycznych i prawnych, z naruszeniem zasady domniemania niewinności. Oparto się na relacji funkcjonariuszy policji, która jak wywodzi skarżący, jest nierzetelna, bowiem zdarzenie miało miejsce w nocy, przy słabym oświetleniu, a samochód m-ki Renault został zatrzymany dopiero po chwili, kiedy samochód policyjny ruszył za nim. W niniejszej sprawie wszczęte zostało postępowanie przygotowawcze z art. 178 § 1 k.k. dot. prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, w związku z czym dopiero po ustaleniu przez niezawisły sąd, że skarżący dopuścił się zarzucanego mu czynu, możliwe będzie wydanie decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, z przyczyn stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że sprawa karna nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., dla skierowania kierowcy na badania psychologiczne w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Organ administracji nie ocenia w postępowaniu administracyjnym kwestii prawnokarnych, stąd też zasada domniemania niewinności nie ma w nim zastosowania. Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż postępowanie nie toczyło się w trybie stwierdzenia nieważności, jak również zarzut uchybienia art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ skarżący nie wskazał jakim "innym dowodom" organ miałby odmówić wiarygodności i mocy dowodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpatrywanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku pracy (Dz.U. Nr 69, poz. 622 ze zm.). Zgodnie z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa o ruchu drogowym, badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Stan nietrzeźwości zdefiniowano w art. 115 § 16 k.k. i oznacza on stan, w którym zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość, względnie stan, w którym zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. W rozpatrywanej sprawie, powołując się na wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu 22 sierpnia 2010 r. przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji w R. organy ustaliły, że Z. P. kierował pojazdem marki Renault nr rej. [...] w stanie nietrzeźwości. Bezsporne jest bowiem, że badanie na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, przeprowadzone u niego w tym dniu urządzeniem Alkometr A2,0, wykazało wyniki: 0,92 i 0,87 mg/l. Sąd przyjął za trafne ustalenia faktyczne organów w zakresie kierowania pojazdem przez Z. P. Podstawą tych ustaleń była notatka nr [...], sporządzona w dniu 22 sierpnia 2010 r., przez funkcjonariusza Policji, sierż. R. P., przedstawiona następnie, drogą służbową, Komendantowi Komisariatu Policji w R., z której wynika, że kierujący pojazdem usiłował, tuż po jego zatrzymaniu, zmienić miejsce, zajmując miejsce pasażera (którym był jego brat), jednak sama czynność przesiadania się w celu uniknięcia odpowiedzialności, została zauważona przez kontrujących funkcjonariuszy. Notatka ta, co należy podkreślić, stanowi dokument urzędowy, gdyż została sporządzona przez upoważnionego funkcjonariusza Policji (pełniącego podczas służby funkcję organu ruchu drogowego) i dotyczy zadań z zakresu działania tej umundurowanej formacji państwowej. Korzysta przez to ze wzmocnionej mocy dowodowej, co w pełni uprawniało organy do odmowy wiarygodności wyjaśnieniom Z. P., z których wynikało, że to nie on, ale jego brat prowadził pojazd bezpośrednio przed przeprowadzeniem kontroli. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że notatka ta stanowiła następnie podstawę do wszczęcia postępowania karnego, co wynika z postanowienia Komendanta Komisariatu Policji w R. z dnia 22 sierpnia 2010 r. Ustalenia faktyczne organów znajdują dodatkowe oparcie w zeznaniu K. W., drugiego z funkcjonariuszy kontrolujących skarżącego, jakie złożył on, w charakterze świadka, w toku postępowania karnego (protokół z dnia 22 sierpnia 2010 r.). Nie można zgodzić się ze skarżącym, iż dopiero skazanie za czyn, jaki mu zarzucono w postępowaniu karnym (prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości) może stanowić podstawę do wydania decyzji kierującej na badania psychologiczne stwierdzające predyspozycje do dalszego korzystania z uprawnień do kierowania pojazdami. Postępowanie w sprawie skierowania na badania psychologiczne jest samoistnym postępowaniem, którego rolą nie jest ani wymierzanie badanemu sankcji, ani też przesądzanie o winie kierującego pojazdem ale dbałość o bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego, jeżeli wobec kierującego pojazdem, w trakcie kontroli ruchu drogowego, stwierdzono stan nietrzeźwości. Badanie psychologiczne jest czynnością podejmowaną przymusowo w celu ochrony interesu społecznego, w postaci bezpieczeństwa innych niż strona, uczestników ruchu drogowego. Prowadzone jest nie w odwecie, ale wyłącznie "w związku" z podejrzeniem o dysfunkcje, jakie dostrzeżono u strony. Już zatem samo prawdopodobieństwo popełnienia czynu penalnego, do stwierdzenia którego prowadzą wyniki badania na zawartość alkoholu przeprowadzonego przez uprawniony organ ruchu drogowego, jest dostateczne aby zobligować osobę korzystającą z prawa jazdy do weryfikacji predyspozycji wymaganych przepisami prawa. Pod tym względem Sąd w pełni podziela pogląd prawny wyrażony w wyrokach: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 grudnia 2009 r., III SA/Wr 547/09 (LexPolonica nr 2315738) oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2009 r., II SA/Po 653/08 (LexPolonica nr 2263637). Okoliczność, iż prowadzone postępowanie karne nie ma wpływu na toczące się postępowanie administracyjne wynika ponadto z treści § 2 ust. 1 powoływanego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców (...), który na wydanie decyzji w sprawie skierowania na badania psychologiczne przewiduje dla organu I instancji termin 30 dni. Gdyby warunkiem wydania decyzji w przedmiocie skierowania na badania było uprzednie zakończenie się postępowania karnego, prawodawca z pewnością nie przewidywałby dla organu tak krótkiego terminu, który jest w zasadzie niemożliwy do dotrzymania, gdyż postępowanie karne (przygotowawcze i sądowe I i II instancji) trwa po wielokroć dłużej niż maksymalny czas, jaki przewidziano dla organu na załatwienie sprawy skierowania na badania psychologiczne. Nie ma przy tym znaczenia, iż jest to termin instrukcyjny. Decyzja w sprawie skierowania na badania psychologiczne wydawana na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa o ruchu drogowym ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że po stwierdzeniu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, organ kontroli ruchu drogowego ma obowiązek nakazać przeprowadzenie badania psychologicznego wydając decyzję o skierowaniu. Nie ma przy tym znaczenia, czy kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości zostało ustalone po zatrzymaniu pojazdu przez patrol Policji, czy też – jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – po samodzielnym unieruchomieniu pojazdu przez kierowcę, na poboczu drogi. Z wyłożonych względów, uznając, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.