II SA/Rz 109/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. K. K. wezwana do uiszczenia kwoty 200 zł. tytułem wpisu od wniesionej przez nią skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...], wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zwróciła się o przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu i zawartym w nim oświadczeniu powołała się na swój wiek (95 lat), samotne zamieszkiwanie i jedyne źródło utrzymania, jakim jest pobierana przez nią renta w wysokości 1700 zł. netto. Jako ponoszone miesięczne wydatki wymieniła opłaty za gaz – 1100 zł., energię elektryczną – 60 zł., wodę i kanalizację – 40 zł. oraz zakup leków – 100 zł. Wg udzielonych przez wnioskodawczynię dodatkowych informacji: - kwotę pozostałą po pokryciu w/w wydatków przeznacza na zakup żywności i inne osobiste potrzeby, - nie posiada żadnych wartościowych składników majątkowych, zajmowana przez nią część domu o pow. 160 m² stanowi współwłasność jej synów M. i K., którzy obecnie tam nie zamieszkują i nie partycypują w kosztach utrzymania. Pozostała część budynku obejmująca 2 wydzielone i odrębnie opomiarowane mieszkania o pow. 80 m² każde należą do pomagających jej córki A. i syna Z., prowadzących jednak oddzielne gospodarstwa domowe, - płacone przez nią wysokie rachunki za gaz wynikają z ogrzewania nim zajmowanej przez nią części domu; w sezonie grzewczym, tj. od 1 listopada do końca marca wynoszą one 1100 zł./m-c, na początku sezonu grzewczego i w jego końcówce kształtują się w granicach 500 – 700 zł., w okresie letnim – 100 zł. (załączona kserokopia wystawionej na K. K. faktury na kwotę 1286 zł. obejmuje okres 17 luty – 24 marzec 2011 r.). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (składają się na nie opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, ciężar wykazania wynikającej z niej przesłanki spoczywa na osobie wnioskującej, której sytuacja majątkowa jest jedynym wyznacznikiem decydującym o jej zdolności do poniesienia tych kosztów. Z tej przyczyny bezpośredniego wpływu na rozpoznanie wniosku nie mają takie czynniki, jak wiek czy stan zdrowia, chociaż pod uwagę brane są ewentualne związane z nimi zwiększone wydatki. Dokonana w tym kontekście analiza wniosku K. K. nie potwierdza jego zasadności tak w całości, jak i w części. W jej sytuacji jedyny punkt odniesienia do stwierdzenia możliwości (lub jej braku) opłacenia związanych ze sprawą kosztów sądowych stanowi wysokość pobieranego przez nią świadczenia rentowego i ponoszone wydatki. Założenie, że wysokość tych wydatków jest stała i cały czas są ponoszone w maksymalnej wysokości (dot. to zwłaszcza opłat za gaz) rzeczywiście prowadziłaby do wniosku, iż wnioskodawczyni bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania nie jest w stanie ponieść związanych ze sprawą kosztów sądowych. Założenie to jest jednak błędne i z uwagi na wyjątkowy charakter prawa pomocy oraz jego finansowanie ze środków publicznych nie może stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy. Stosownie do postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r. sygn. akt I SA/Po 1433/07, nie można stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Jak wnioskodawczyni sama oświadczyła, najwyższe opłaty związane z ogrzewaniem ponosi w pełni sezonu grzewczego, na jego początku i końcu są one już 400 – 600 zł. niższe, zaś poza sezonem można je określić jako minimalne (100 zł.). Odnosząc to do aktualnej pory roku należy jednoznacznie stwierdzić, że przez najbliższych kilka miesięcy K. K. nie będzie ponosiła opłat za ogrzewanie oscylujących w granicach najwyższej ze wskazywanych kwot, lecz wręcz przeciwnie, w wysokości zbliżonej do wskazanej kwoty minimalnej, co daje po jej stronie znaczną comiesięczną rezerwę finansową zbliżoną do kwoty 1000 zł. Gdyby jednak nawet przyjąć aktualne comiesięczne obciążenie z tego tytułu na średnim poziomie, to zmniejszenie tej rezerwy do kwoty ok. 500 – 600 zł. miesięcznie i tak pozwoli jej na jednorazowe opłacenie bez jakiegokolwiek negatywnego wpływu dla koniecznego utrzymania związanych ze sprawą kosztów sądowych, zarówno tych już wymagalnych (wpis od skargi), jak i mogących wystąpić w przyszłości; do najbardziej prawdopodobnych należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od wyroku Sądu I instancji (obydwie w wysokości po 100 zł.). Powyższe wyłącza dopuszczalność zwolnienia K. K. z ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie (statuuje go art. 199 P.p.s.a.); obowiązek ten dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04), w szczególności osób fizycznych posiadających stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie NSA z dnia 13 października 2009 r., sygn. akt II OZ 853/09); kryteria te skarżąca bez wątpienia spełnia. Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawczyni, iż w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji będzie jej przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 P.p.s.a.). Niewykazanie zatem przez skarżącą zależności między poniesieniem związanych ze sprawą kosztów sądowych a uszczerbkiem dla jej koniecznego utrzymania skutkuje odmową przyznania jej prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.