II SA/Rz 1099/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła/spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Maria Piórkowska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia działek I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], a także uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2009r., [...] ; II. określa, że zaskarżona decyzja jak i opisane w pkt. I wyroku nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej G. K. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w [..] decyzją z dnia [..] lipca 2010 r., nr [..]/2010 po rozpatrzeniu odwołania S.N. od decyzji Wójta [..] z dnia [..] kwietnia 2010 r., nr [..]/10 w przedmiocie umorzenia, wszczętego na wniosek S.N., postępowania w sprawie rozgraniczenia działek nr [..] i [..] położonych w obrębie geodezyjnym [..], uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1098 ze zm., zwana dalej k.p.a.), art. 29 ust. 3, art. 30 i art. 35 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1986 ze zm., zwanej dalej Upgik). Z akt administracyjnych wynika, że pismem z 8 lipca 2009 r. adw. A.W. z Kancelarii Adwokackiej w [..] powołując się na działanie imieniem S.N., właściciela działki nr [..] położonej w [..], gmina [..] wniósł do Wójta Gminy [..] o rozgraniczenie z działką nr [..], której właścicielką jest G.K. Decyzją z [..] września 2009 r. nr [..] /09 Wójt Gminy [..], powołując się m.in. na dyspozycję art. 105 k.p.a. umorzył to postępowanie. Odwołanie od decyzji wniósł S.N. przez pełnomocnika adw. K.W. Rozpoznając powyższe odwołanie SKO w [..] decyzją z [..] listopada 2009 r. SKO-[..] /2009 uchyliło decyzję organu I instancji z [..] września 2009 r., a sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zasadniczą przyczyną uwzględnienia odwołania było skonstatowanie przez organ odwoławczy, iż doszło do naruszenia zasady ogólnej czynnego udziału strony, poprzez brak zapewnienia możliwości wypowiedzenia się w sprawie. W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt Gminy [..] uzupełnił akta sprawy o orzeczenia administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące prowadzonego postępowania scaleniowego gruntów wsi [..], a następnie decyzją z [..] kwietnia 2010 r. nr [..] /10 umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia działek nr [..] i [..]. Umorzenie uzasadniał dyspozycją art. 30 ust. 2 i 3 Upgik wywodząc, że skoro zostało wszczęte postępowanie scaleniowe, które obejmuje przedmiotowe działki, to rozgraniczenie nastąpi w ramach tego postępowania, i będzie ono przeprowadzone z urzędu. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł imieniem S.N., adw. K.W., który wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, celem prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Odwołujący się naprowadza, iż postępowanie scaleniowe trwa wiele lat, zarzucił że błędnie organ gminy nie załatwia sprawy rozgraniczenia powołując się na trwające postępowanie scaleniowe. Odwołanie zawiera zarzuty naruszenie szeregu przepisów k.p.a. Rozpoznając powyższe odwołanie SKO w [..] orzekło, jak w decyzji wskazanej na wstępie. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgodnie z art. 30 ust. 1 Upgik wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Możliwe przy tym jest wydanie trzech rodzajów decyzji w postępowaniu rozgraniczeniowym: 1) decyzji o rozgraniczeniu na podstawie art. 33 ust. 1 Upgik, poprzedzonej ustaleniem przebiegu granicy bądź opartej na dowodach wymienionych w art. 31 ust. 2 Upgik, a w przypadku ich braku – na podstawie zgodnego oświadczenia strony lub jednej strony, gdy druga w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 Upgik); 2) decyzji o umorzeniu postępowania w związku z zawarciem ugody przed upoważnionym geodetą (art. 105 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 4 Upgik), bądź w następstwie bezprzedmiotowości postępowania z innych przyczyn, albo 3) decyzji o umorzeniu postępowania i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2 Upgik), wydawanej w sytuacjach określonych w art. 34 ust. 1 Upgik, tzn. w związku z niedojściem do zawarcia ugody lub brakiem podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji nie podjął żadnych czynności określonych w rozdziale 6. Upgik. Ponadto wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 marca 2010 r., II SA/Rz 935/09 stwierdzono nieważność decyzji Wójta [..] z dnia [..] grudnia 2008 r., nr [..] /08, w ocenie organu odwoławczego "stanowiącej podstawę do wydania niniejszej decyzji". Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę obowiązany jest przeprowadzić postępowanie w trybie i nas zasadach określonych ustawą, a następnie merytorycznie rozpatrzyć wniosek. Z decyzją SKO w [..] nie zgodziła się G.K., składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze stwierdziła, że decyzja Kolegium została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Przy jej wydawaniu pominięto, że decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [..] z dnia [..] marca 1993 r., nr [..] /93 "wszczęto postępowanie scaleniowe w obrębie geodezyjnym [..]". Zgodnie natomiast z art. 30 ust. 3 Upgik postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie scalenia gruntów zastępuje postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości. Nietrafnie zatem przytoczono przepisy rozdziału 6. Upgik dotyczące decyzji rozgraniczeniowych. Nie wykazano ponadto związku zachodzącego pomiędzy wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 10 marca 2010 r., II SA/Rz 935/09 z rozpoznawaną sprawą odwoławczą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [..], w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy w dniu 21 kwietnia 2011 r. skarżąca podtrzymała zarzuty skargi, dodatkowo okazała decyzję Wójta Gminy [..] z [..] sierpnia 2006 r. umarzającą postępowanie w sprawie rozgraniczenia działek nr [..] i [..], a także decyzję SKO w [..] z [..] października 2006 r. utrzymującą powyższą decyzję Wójta Gminy [..] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego w mocy. G.K. okazała do wglądu różne orzeczenia sądów powszechnych, które miały dotyczyć spraw związanych z przebiegiem granicy między działkami skarżącej oraz uczestnika, wywodząc iż S.N. otrzymał sądowy zakaz naruszania jej własności, wniosła ponadto o zwrot kosztów postępowania. Uczestnik S.N. stawił się jako pełnomocnikiem substytucyjnym adwokata K.W. z adwokatem W.K., któremu wobec nie stwierdzenia przez Sąd pełnomocnictwa dla adwokata K.W., udzielił takiego pełnomocnictwa. Adwokat W.G. wniósł o oddalenie skargi, nadto domagał się zasądzenia od skarżącej na rzecz uczestnika zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz.1270, zwana dalej Ppsa), zaś podstawowym kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu, z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa). Sąd stwierdza ponadto nieważność decyzji lub jej niezgodność z prawem, jeżeli zachodzą odpowiednie przesłanki, przewidziane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawa środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując takiej oceny Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, także z przyczyn, które wzięto pod rozwagę z urzędu. Z akt sprawy wynika niespornie, że wniosek o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego złożył, mający działać imieniem S.N.– adwokat K.W. We wniosku jako jeden z jego załączników wymieniono pełnomocnictwo, niemniej jednak w aktach sprawy takie pełnomocnictwo nie zalega. O uzupełnienie tego braku nie zwracał się do pełnomocnika ani organ I instancji, ani też organ odwoławczy, zupełnie kwestii powyższej nie zauważając. Zgodnie z art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (art. 33 § 1 k.p.a.), pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu (art. 33 § 2 k.p.a.), pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa, przy czyn adwokat lub radca prawny oraz rzecznik patentowy może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa (vide art. 33 § 3 k.p.a.). Organy obu instancji wydawały decyzje administracyjne w sytuacji, gdy źródłowe podanie wnosił imieniem S.N. adwokat K. W., a który wbrew sformułowaniu zawartemu w tym podaniu, nie dołączył oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa. W tej sytuacji organ I instancji nie mógł podejmować kolejnych czynności procesowych, w szczególności wydawać decyzji administracyjnej, gdy źródłowe podanie obarczone było brakiem formalnym, który należało usunąć poprzez wezwanie pełnomocnika do czynności, o których mowa w art. 33 § 3 k.p.a. Brak uzupełnienia źródłowego podania w terminie siedmiu dni, od dnia doręczenia wezwania skutkować musiałby pozostawieniem podania bez rozpatrzenia (por. art. 65 § 1 k.p.a.), co w stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organ I instancji nie wymagało wydawania decyzji administracyjnej (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 8 czerwca 2000 r., III ZP 11/00 z aprobująca glosa B. Adamiak, OSP 1/2001, poz. 12). Z tych samych przyczyn decyzje wydawane przez SKO w [..] zapadały, gdy odwołanie pochodziło od osoby, mającej być pełnomocnikiem strony, który jednym nie legitymował się skutecznym dokumentem pełnomocnictwa. Oznacza to, że wszystkie decyzje wydane w graniach sprawy administracyjnej zapadły z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego innym, niż dające podstawę do wznowienia postępowania, a które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 Ppsa), z tych względów należało je uchylić. Sąd jednocześnie podziela zarzut skargi odnośnie do braku rozważenia przez SKO w [..] wpływu prowadzonego postępowania scaleniowego na dopuszczalność prowadzenia odrębnego postępowania, którego przedmiotem miałoby być rozgraniczenie nieruchomości, objętych postępowaniem scaleniowym. Art. 30 Upgik stanowi: "Wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony" (ust.1), "Postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się z urzędu przy scaleniu gruntów, a także jeżeli jest brak wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia" (ust. 2), "Postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie scalenia gruntów zastępuje postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości" (ust. 3), "Na postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości nie służy zażalenie" (ust. 4). Zgodnie z art. 35 Upgik "Na obszarach objętych postępowaniem scaleniowym sprawy sporne związane z ustaleniem przebiegu granic nieruchomości rozstrzyga organ prowadzący to postępowanie, stosując odpowiednio przepisy o rozgraniczaniu nieruchomości" (ust. 1); "Sprawy o rozgraniczenie nieruchomości, toczące się przed organami administracji państwowej po wszczęciu postępowania scaleniowego, są rozpatrywane w ramach tego postępowania" (ust.2); "Decyzja o scaleniu gruntów, wydana w trybie określonym w ust. 1, zastępuje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości" (ust. 3); "W wypadku umorzenia postępowania scaleniowego sprawy, o których mowa w ust. 2, są prowadzone przy zastosowaniu przepisów o rozgraniczaniu nieruchomości" (ust. 4). Z akt sprawy, a zwłaszcza z wyroku WSA w Rzeszowie z 10 marca 2010 r. II SA/Rz 935/09 wynika, że w dacie wyrzekania przez Wójta Gminy [..] decyzją z [..] września 2009 r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego istniała w obrocie prawnym decyzja SKO w [..] z [..] maja 2009 r. [..]/2008, mocą której organ ten uchylił decyzję Wójta Gminy [..] z [..] grudnia 2008 r. nr [..] /08 wydana w przedmiocie scalenia gruntów wsi [..]. Oznacza to, że niezależnie od faktu stwierdzenia nieważności obu tych ostatnich decyzji wspomnianym wyrokiem WSA w Rzeszowie II SA/Rz 935/09, w dacie prowadzenia kolejnego postępowania, którego przedmiotem ma być rozgraniczenie działek skarżącej i uczestnika, toczyło się postępowanie scaleniowe, którego obszar miałby obejmować działki objęte wnioskiem o rozgraniczenie. Tego ostatniego stwierdzenia organy jednak nie wyjaśniły, w aktach sprawy brak dowodu z akt postępowania scaleniowego, z którego wynikać miałoby, iż obszar scalenia obejmuje także działki nr [..] i [..] położone w [..]. Dla potrzeb jednoznacznego rozstrzygnięcia tej kwestii organ I instancji winien przeprowadzić dowód w tym zakresie, w szczególności z wykazu gruntów objętych szacunkiem w ramach prac scaleniowych. O ile działki powyższe objęte będą scaleniem, istnieć będzie przeszkoda w prowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego, wynikająca z treści art. 35 Upgik. Dziwi Sąd w tym aspekcie odstąpienie przez SKO w [..] od poglądu wyrażonego w decyzji tego organu z [..] października 2010 r., gdzie prezentowano pogląd aprobujący w istocie główny zarzut skargi o niedopuszczalności prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, gdy toczy się równocześnie postępowanie scaleniowe. Z tej przyczyny za uzasadniony uznać należy zarzut naruszenia przez SKO w [..] art. 138 § 2 k.p.a. Na marginesie zwrócić należy uwagę organowi odwoławczemu, że w uzasadnieniu prawnym swego rozstrzygnięcia organ był zobowiązany przytoczyć treść przepisu, który stanowił podstawę jego decyzji. Powyższe okoliczności przemawiały za uwzględnieniem skargi, wyrok opatrzono klauzulą ochrony tymczasowej z art. 152 Ppsa, o kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 Ppsa. Wniosek pełnomocnika uczestnika postępowania o zasądzeniu kosztów od skarżącej był z przyczyn prawnych niedopuszczalny – w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji każda ze stron pokrywa koszty swego działania, a Sąd może zasądzić koszty tylko na rzecz skarżącego od organu i tylko wówczas, gdy uwzględni skargę, a strona skarżąca złoży do momentu zamknięcia rozprawy wniosek o zwrot kosztów.