II SA/Rz 1101/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie budynku gospodarczego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB [...]) umorzył postępowanie w sprawie budowy wolnostojącego parterowego budynku gospodarczego o wym. 3 m x 6 m zlokalizowanego w północno-zachodniej części działki nr ewid. 3787 w D. stanowiącego własność K. D. Z ustaleń faktycznych organu I instancji wynika, że ww. obiekt znajduje się w odległości 0,9 m od ogrodzenia, a od wskazanego przebiegu granicy z działką nr 3785 w odległości 1,5 m. Obiekt wykorzystywany jest jako skład opału. W połowie od strony południowej obudowany był drewnianymi ścianami ażurowymi, a od strony północnej wykonano drewniane ściany pełne. Budynek zrealizowano w 2012 r. Inwestorzy legitymowali się zgłoszeniem zamiaru budowy wiaty o wym. 3 m x 6 m z dnia 26 marca 2012 r. Wiatę tę obudowali częściowo ścianami pełnymi i ażurowymi, w wyniku czego powstał obiekt o pow. 18 m2 i wysokości nieprzekraczającej 2,5 m, który - podobnie jak zgłoszona wiata - pełni funkcję budynku gospodarczego. Na analizowanym terenie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W ocenie PINB zgłoszoną wiatę zrealizowano z naruszeniem treści zgłoszenia, tj. w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409) zwana dalej w skrócie "P.b.". Koniecznym stało się zainicjowanie postępowania naprawczego. W jego toku zmienił się jednak stan faktyczny, ponieważ zdemontowano ściany ww. obiektu. Wskutek dokonanych robót powstał obiekt zgodny z treścią zgłoszenia. Do wiaty nie znajdują zaś zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). W tym stanie rzeczy dalsze prowadzenie postępowania stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć stosownie do art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) dalej zwanej "k.p.a.". W odwołaniu od powyższej decyzji Z. D. zwróciła uwagę, że inwestor na powrót zamontował na przedmiotowym obiekcie drewniane ściany, przez co obiekt ten w dalszym ciągu nie odpowiada pojęciu wiaty. Po rozpatrzeniu ww. odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy uznając, że rozstrzygnięcie w niej zawarte jest zgodne z prawem. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przed wydaniem decyzji przeprowadził oględziny obiektu w celu stwierdzenia jego stanu. Ustalono, że w obiekcie od strony zachodniej, południowej i wschodniej znajdują się ażurowe wypełnienia listew drewnianych o wym. 4,5 x 3 m. Od strony zachodniej wypełnienia nie były przymocowane. W obiekcie składowane jest drewno i inne przedmioty np. kosiarka. Obiekt posadowiony jest na betonowym fundamencie, posiada dach jednospadowy pokryty blachą trapezową. Istniejący obiekt jest wiatą, której realizacja wymagała dokonania zgłoszenia właściwemu organowi. Z uwagi na to, że została ona wykonana zgodnie ze zgłoszeniem, dalsze prowadzenie postępowania naprawczego stało się bezprzedmiotowe, ponieważ obiekt ten nie narusza przepisów Prawa budowlanego, w tym rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., które nie znajduje w sprawie zastosowania. Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodziła się Z. D., wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. Podała w niej, że po rozbiórce ścian obiektu dla celów postępowania po kontroli inspektorów nadzoru budowlanego zostały one ponownie zamontowane. Przedmiotowy obiekt posadowiony jest blisko jej działki, na której ma dom i budynek gospodarczy. Drewniana konstrukcja wiaty ma właściwości rozprzestrzeniające ogień. Doszło ponadto do naruszenia granicy pomiędzy działką jej a państwa D. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Obecna na sali rozpraw skarżąca wyjaśniła, że inwestor ma możliwość montażu i demontażu drewnianych ścian zewnętrznych pełnych w wiacie, które zdejmuje, gdy spodziewa się kontroli organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U z 2014 r. poz. 1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana: "p.p.s.a.", z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli w wyznaczonych wyżej granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę. Z art. 3 pkt 7 powołanej ustawy wynika z kolei, że przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, przebudowę, montaż, remont bądź rozbiórkę obiektu budowlanego. Jednocześnie, w art. 29 w zw. z art. 30 P.b. przewidziano wyjątek od powyższej zasady obligatoryjnego uzyskania pozwolenia na budowę. Przepis ten zezwala bowiem w ściśle określonych przez ustawodawcę przypadkach na skorzystanie z łagodniejszego trybu zgłoszenia właściwemu organowi administracji publicznej zamiaru wykonania oznaczonych prac budowlanych. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że inwestorka B. D. w dniu 26 marca 2012 r. dokonała zgłoszenia zamiaru budowy wiaty o powierzchni zabudowy 18,00 m2 o powierzchni użytkowej 15,60 m2, fundamenty z betonu żwirowego 1,20 m poniżej terenu, konstrukcja - kantówka drewniana 14 cm x 14 cm. Złożyła też oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W trakcie prowadzonego postępowania doszło do zmiany właściciela działki nr 3787, gdyż nieruchomość ta w formie darowizny została przekazana na rzecz syna inwestorki K. D. Zaznaczyć należy, że zaskarżona decyzja była poprzedzona decyzją organu I instancji z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], uchylona decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji bardzo szczegółowo przedstawił obowiązujące regulacje prawne odnosząc je do stanu faktycznego sprawy, a także konkretyzując, jakie elementy stanu faktycznego sprawy winny być wyjaśnione, aby prawidłowo zakwalifikować wykonany obiekt budowlany. We wskazaniach organ II instancji podał, że organ I instancji winien uwzględnić fakt, że w przypadku budowy wiaty nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Rzeczą organu w ponownie prowadzonym postępowaniu było określenie, czy wzniesiony obiekt jest wiatą czy też budowlą, dla realizacji których wymagane jest pozwolenie na budowę. Natomiast [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przed wydaniem zaskarżonej decyzji poczynił własne ustalenia dotyczące stanu faktycznego sprawy, które zostały zawarte w protokole z rozprawy z dnia 9 stycznia 2014 r., podpisanym również przez Z. D. Na rozprawie administracyjnej stwierdzono, że K. D., aktualny właściciel działki nr 3787, zdemontował obudowę ścianami pozostawiając na fundamentach podwalinę drewnianą, na których mocowane są słupy drewniane i dach pokryty blachą. Organ stwierdził, że poprzez demontaż drewnianych ścian budynku skarżony obiekt doprowadzono do stanu odpowiadającego zgłoszeniu budowy wiaty na działce nr 3787 w D. Stwierdzenie powyższych okoliczności sprawy dało podstawę organowi do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wyjaśnić w związku z tym przyjdzie, że bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia danej sprawy. Wiąże się to z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Zachodzi ona zatem w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego w sposób niebudzący wątpliwości stanu faktycznego nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną mogącą być przedmiotem postępowania. Bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy, jednak zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Organ umarza postępowanie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego i do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Na aprobatę zasługuje przyjmowane w orzecznictwie stanowisko, że istota bezprzedmiotowości postępowania polega na wystąpieniu takiego zdarzenia prawnego lub faktycznego, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 10 maja 2012 r., II GSK 467/11, LEX nr 1219036 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z 22 maja 2013 r., IV SA/Wr 48/13, dostępny na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzecznia.nsa.gov.pl). Przywołać też trzeba prezentowany w literaturze słuszny pogląd, że gdy uprawnienia i obowiązki określone w decyzji są związane z określoną rzeczą, to bezprzedmiotowość decyzji nastąpi w rezultacie likwidacji, zniszczenia lub takiego przekształcenia rzeczy, które oznaczać będą, iż wykonanie decyzji lub dalsza realizacja uprawnień w niej określonych nie będzie możliwa (por. T. Woś "Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, jako bezprzedmiotowej (art. 162 k.p.a.)", Państwo i Prawo 1992, nr 7, s. 52). Skarżąca w trakcie całego postępowania kwestionowała charakter wzniesionego obiektu, gdyż w jej ocenie został wzniesiony budynek, który w przyszłości będzie miał wpływ na zabudowę jej działki. Organy nadzoru budowlanego przyjęły, że przedmiotowy obiekt stanowi wiatę i Sąd tę kwalifikację uznaje za prawidłową. Przepisy Prawa budowlanego nie zawierają legalnej definicji wiaty. Zawiera ją natomiast pkt 2 Załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz. U. z 1999 r., Nr 112, poz. 1316). Zgodnie z nią, wiatą jest szczególny rodzaj budynku, stanowiący pomieszczenie naziemne nieobudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione. Stąd zasadniczym kryterium zakwalifikowania danego obiektu, jako wiaty jest stwierdzenie, że obiekt nie jest zamknięty, a więc nie jest obudowany ze wszystkich stron. Również w języku powszechnym wiata to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesiona np. nad peronem kolejowym, parkingiem, hangarem czy przystankiem tramwajowym (Uniwersalny słownik języka polskiego, Tom 4, red. prof. S. Dubisz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, str. 404). Takiemu ujęciu odpowiada wniosek, że wiata, nie będąc budynkiem, nie powinna posiadać wszystkich cech, o jakich mowa w treści art. 3 pkt 2 P.b. Oznacza to, że jest ona obiektem budowlanym niezwiązanym trwale z gruntem lub niewydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych lub też nie posiada fundamentów lub dachu. Wystarczy przy tym, aby przynajmniej jedna z tych przesłanek została spełniona. Z kolei wykładnia systemowa art. 3 pkt 4 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 i pkt 22 P.b. nakazuje uznać, że wiata nie stanowi także obiektu małej architektury (patrz wyrok WSA w Poznaniu z 6.04.2011r., sygn. akt II SA/Po 30/11). Ze znajdujących się w aktach administracyjnych zdjęć wynika, że kontrolowany obiekt spełnia te przesłanki, gdyż ma ściany ażurowe, albo jest ich pozbawiona i dach wsparty jest na samych słupkach. Zatem zewnętrzna forma daje podstawy do uznania, że obiektem kontrolowanym jest wiata. Nie można było uznać za zasadny zarzut dotyczący przebiegu granic z tego w względu, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie Prawa budowlanego organy uwzględniają przebieg granic wynikający z ewidencji gruntów, na co wskazuje art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczeń nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów. W postępowaniu prowadzonym w przez organy nadzoru budowlanego nie ma możliwości weryfikowania przebiegu granic, gdyż nie należy to do ich kompetencji. Natomiast ochrony związanej z niszczeniem roślinności, na działce skarżącej należy poszukiwać przed sadem powszechnym. Skarżąca nie wykazała, że inwestor montuje i demontuje drewniane ściany w zależności od własnych potrzeb, a materiał dowodowy zawarty w aktach administracyjnych wskazuje, że obiekt spełniał warunki do uznania go za wiatę. Mając na względzie naprowadzony stan faktyczny i prawny sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.