II SA/Rz 1111/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu F.N. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 8 listopada 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Skarżący F.N. wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł w niniejszej sprawie wniósł na formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Uzasadniając wniosek podał, że pobiera emeryturę w wysokości 1386 zł, w ostatnim okresie poniósł znaczne wydatki związane z płatnymi badaniami lekarskimi, na które został skierowany. Miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania: czynsz, gaz, prąd wynoszą ok. 370 zł. Wniosek o ustanowienie radcy prawnego uzasadnił brakiem przygotowania prawniczego. Skarżący poza mieszkaniem lokatorskim nie posiada innego majątku ruchomego, nieruchomego, oszczędności. Jako stałe zobowiązania wskazał wydatki na utrzymanie mieszkania w kwocie 370 zł oraz koszty leczenia w kwocie 100 zł. Z oświadczenia wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego wskazując, że skarżący nie wykazał, jakoby jego sytuacja uzasadniał przyjęcie, iż nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy powinna bowiem przedstawić argumentację potwierdzającą jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych. Tymczasem różnica między wysokością pobieranego świadczenia emerytalnego a kosztami utrzymania wskazuje, że skarżący jest w stanie uiścić należne w sprawie koszty sądowe, a także jeżeli uznaje za stosowne ustanowić pełnomocnika z wyboru. W sprzeciwie od powołanego wyżej postanowienia skarżący wskazał, że rozumie, iż w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest mu potrzebny pełnomocnik bowiem sąd z urzędu dokona zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Jednak odmowę zwolnienia go od kosztów sądowych uważa za nieuzasadnioną. Wniósł o rozważanie możliwości chociażby częściowego zwolnienia go od wpisu od skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przesłanki przyznania prawa pomocy określa art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, częściowe prawo pomocy adresowane jest do osoby, która udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku dokładne dane obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Informacje podane Sądowi stanowią podstawę faktyczną sprawy wpadkowej w zakresie prawa pomocy. Dane te powinny być dokładne, a zatem od wnioskodawcy wymagana jest w tym względzie należyta staranność. Orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjmuje, że na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, w myśl art. 252 § 1 P.p.s.a., powinno nastąpić poprzez złożenie stosownych wyjaśnień. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo (postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 13/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rację należy przyznać starszemu referendarzowi sądowemu, iż informacje podane przez skarżącego budzą wątpliwości co do zasadności wnioskowanego prawa pomocy. Kwota osiąganego dochodu jest stosunkowo niewysoka, stanowi jednak stały comiesięczny dochód skarżącego. Wysokość osiąganego przez skarżącego dochodu w zestawieniu w wyszczególnionymi wydatkami wskazuje, że skarżący po uiszczeniu ponoszonych wydatków dysponuje wolną kwotą pieniężną, którą może wykorzystać na pokrycie kosztów postepowania sądowego. Tej okoliczności, mimo takiej możliwości, skarżący nie podważył w żaden sposób w sprzeciwie. Zatem podane przez niego informacje nie uzasadniają stwierdzenia, że nie jest pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania ani tez tego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle art. 199 P.p.s.a., to strony postępowania ponoszą związane z nim koszty, a prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady. Rozstrzygnięcie o udzieleniu wnioskodawcy uprawnienia procesowego w postaci przejęcia finansowania jego udziału w sprawie przez Skarb Państwa, mogło zapaść jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego, ponieważ dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (postanowienie NSA z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 104/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc zatem powyższe pod uwagę zasadnie odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.