II SA/Rz 1119/15
WyrokWSA w Rzeszowie2016-04-26
Skład orzekający: Elżbieta Mazur - Selwa, Magdalena Józefczyk, Marcin Kamiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała zmieniająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, która ustala nieprzekraczalne linie zabudowy, narusza prawo własności i zasady proporcjonalności, a tym samym jest nieważna?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że ustalenie nieprzekraczalnych linii zabudowy w uchwale zmieniającej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w odległościach 6 m od dróg gminnych i 20 m od drogi krajowej, nie stanowi nieproporcjonalnej lub niedopuszczalnej ingerencji w prawa rzeczowe i obligacyjne skarżących, ani nadużycia władztwa planistycznego przez organ gminy. Ustalenia te nie pozbawiają skarżących całkowicie możliwości zabudowy i zagospodarowania działek, a tym samym nie naruszają istoty prawa własności. Sąd stwierdził również brak istotnych naruszeń proceduralnych i materialnoprawnych w procesie uchwalania zmiany planu.Stan faktyczny
Skarżący J.M. i B.M. zaskarżyli uchwałę Rady Miasta Nowa Dęba z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która objęła ich działki nr [...] obszarem oznaczonym symbolem "U-3" i ustaliła nowe, nieprzekraczalne linie zabudowy. Skarżący zarzucili naruszenie ich interesu prawnego, w tym prawa własności i swobody działalności gospodarczej, poprzez zbyt restrykcyjne linie zabudowy oraz inne uchybienia proceduralne i materialnoprawne. Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.Rozstrzygnięcie
Skargę oddalono.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. M. i B. M. na uchwałę Rady Miasta Nowa Dęba z dnia 30 kwietnia 2015 r. nr VI/54/2015 w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego -skargę oddala-
Uzasadnienie:
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała nr VI/54/2015 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie zmiany nr 3 Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego przy ul. Leśnej w Nowej Dębie przyjętego uchwałą nr LI/389/98 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 17 czerwca 1998 r., zmienionego uchwałą nr XIV/83/03 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie zmiany nr 1 oraz uchwałą nr XIV/84/03 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie zmiany nr 2, w części obejmującej działki nr [...] należące do Gminy Nowa Dęba, będące we współużytkowaniu wieczystym na zasadach współwłasności małżeńskiej J. i B. M. oraz będące przedmiotem używania przez podmiot: A. Spółka Jawna, którego wspólnikami są współużytkownicy wieczyści.
Powyższa uchwała jako akt prawa miejscowego została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego w dniu 28 lipca 2015 r. pod poz. 2272 i weszła w życie 12 sierpnia 2015 r. W treści powyższej uchwały działki nr [...] zostały objęte (zgodnie z treścią wprowadzonego § 6a w części tekstowej oraz w części graficznej w załączniku nr 1) obszarem oznaczonym symbolem "U-3" o powierzchni ok. 0,7 ha. Zgodnie z § 6a ust. 1 uchwały ustalono, że teren oznaczony symbolem "U-3" jest objęty przeznaczeniem podstawowym (zabudowa usługowa, handlowa i gastronomiczna) oraz uzupełniającym (budynki gospodarcze obsługujące podstawową funkcję, funkcja mieszkaniowa w kondygnacji piętra budynku, urządzenia i sieci infrastruktury technicznej, obiekty małej architektury, zieleń ozdobna, utwardzone miejsca do parkowania oraz dojazdy i dojścia niezbędne dla obsługi przeznaczenia podstawowego, wydzielone i zadaszone miejsca gromadzenia odpadów).
W przepisie § 6a ust. 2 pkt 6 uchwały wyznaczono nieprzekraczalne linie zabudowy: a) działki nr 331 od strony drogi krajowej K1G (droga krajowa nr 9) – 20 m od zewnętrznej krawędzi jezdni; b) działki nr [...] od strony drogi lokalnej (droga gminna, ul. Cegielniana) K01L – 6 m od zewnętrznej krawędzi jezdni; c) działek nr [...] od strony drogi lokalnej (droga gminna, ul. Cegielniana - boczna) K04L – 6 m od zewnętrznej krawędzi jezdni.
Jednocześnie w § 6a ust. 6 pkt 4 uchwały dopuszczono sytuowanie reklam w pasie terenu pomiędzy linią rozgraniczającą teren drogi krajowej (K1G) a nieprzekraczalną linią zabudowy, lecz nie bliżej niż 10 m od krawędzi jezdni drogi K1G w formie: a) słupów reklamowych o wysokości nie większej niż 6,0 m; b) tablic o obrysie zewnętrznym nie większym niż 15,0 m. W przepisie § 6a ust. 4 pkt 1 uchwały ustalono, że forma architektoniczna zabudowy usługowej w zakresie wysokości budynków zabudowy usługowej powinna spełniać wymaganie maksymalnej linii wysokościowej na poziomie "do czterech kondygnacji nadziemnych, w tym poddasze użytkowe, maksymalnie 16,0 m licząc od projektowanego poziomu terenu do kalenicy dachu". Ponadto w § 6a ust. 2 pkt 4 uchwały dopuszczono lokalizację budynków bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną.
Z wersji pierwotnej Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego przy ul. Leśnej w Nowej Dębie przyjętego uchwałą nr LI/389/98 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 17 czerwca 1998 r., zmienionego uchwałą nr XIV/83/03 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie zmiany nr 1, uchwałą nr XIV/84/03 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie zmiany nr 2 oraz zaskarżoną uchwałą nr VI/54/2015 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie zmiany nr 3 wynika, że w już w 1998 r. w § 6 pkt. 14.1 wyznaczono dla terenów objętych symbolem "K" (tereny komunikacji) określone zasady zagospodarowania. Z tabeli pt. "Ustalenia realizacyjne komunikacji" zawartej w § 6 pkt. 14.1 wynika, że dla drogi K04L (ul. Cegielniana – boczna) ustalono charakterystykę funkcji ("obsługa zagospodarowania o charakterze handlowo-usługowym"), szerokość w liniach rozgraniczających (12 m), najmniejsze odległości obiektów budowlanych od zewnętrznej krawędzi jezdni (tzw. linia zabudowy) – 6 m, natomiast dla obiektów mieszkaniowych i użyteczności publicznej – 10 m (dla jednokondygnacyjnych) i 15 m (dla wielokondygnacyjnych). Podobne postanowienia zawarto w odniesieniu do drogi K01L (ul Cegielniana) i K1G (droga krajowa nr 9, ul. Bieszczadzka).
Skarżący nabyli (jako użytkownicy wieczyści) działki nr [...] 14 lipca 2000 r., a więc po wejściu w życie Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego przy ul. Leśnej w Nowej Dębie przyjętego uchwałą nr LI/389/98 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 17 czerwca 1998 r., który od początku przewidywał objęcie powyższych działek modernizacją istniejącej drogi K 04 L (ul. Cegielniana – boczna do ulicy Leśnej).
Pismem z dnia 11 maja 2015 r. (data wpływu: 18 maja 2015 r.) skarżący: [...], reprezentowani przez pełnomocnika procesowego adw. A.P, złożyli do Rady Miejskiej w Nowej Dębie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa "wywołanego na skutek podjęcia" uchwały nr VI/54/2015 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie uchwalenia zmiany nr 3 Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego przy ul. Leśnej w Nowej Dębie, podnosząc zarzuty naruszenia interesu prawnego w zakresie działek nr [...].
Uchwałą nr IX/86/2015 z dnia 25 czerwca 2015 r. Rada Miejska w Nowej Dębie uznała za bezzasadne skierowane przez skarżących wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Powyższa uchwała została doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu 6 lipca 2015 r.
W piśmie z dnia 4 sierpnia 2015 r. (data nadania: 5 sierpnia 2015 r.) pełnomocnik skarżących, działając na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca o samorządzie gminnym (u.s.g.), zaskarżył uchwałę nr VI/54/2015 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie uchwalenia zmiany nr 3 Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego przy ul. Leśnej w Nowej Dębie w części obejmującej należące do skarżących działki nr [...], wnosząc o stwierdzenie nieważności powyższej uchwały w części obejmującej działki nr [...] i nr [...] oraz podnosząc następujące zarzuty naruszenia prawa:
1.naruszenia art. 20 ust. 1 oraz art. 28 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.) poprzez istotne naruszenie zasad sporządzania zmian planu oraz naruszenie trybu sporządzania zmian miejscowego planu oraz niewłaściwe wykonanie czynności wynikających z w/w przepisu, a polegające na braku podjęcia przez Radę Miejską w Nowej Dębie uprzedniej (indywidualnej) uchwały o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu zmiany planu, a ponadto na istotnej niezgodności załącznika graficznego do zmiany planu z jego wersją tekstową, "przy jednoczesnym nierzetelnym sporządzeniu tegoż załącznika, uniemożliwiającego dokonanie rzetelnej kontroli";
2.naruszenia art. 9 ust. 1-4 w zw. z art. 28 u.p.z.p. poprzez podjęcie uchwały w przedmiocie zmian planu niezgodnie z uchwalonym studium, w tym ograniczenie dopuszczonej przez studium linii zabudowy i rodzaju zabudowy w obszarze zmienionym zaskarżoną uchwałą;
3.naruszenia art. 6 ust. 2 u.p.z.p. w zw. z art. 140 k.c., art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. w zw. z art. 31 ust. 3 i 64 Konstytucji RP, poprzez :
a) naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego,
b) bezzasadne pozbawienie skarżących właścicielskich praw nabytych i prawa swobodnego dysponowania własnością,
c) przyjęcie, że władztwo planistyczne przyznane gminie nie doznaje jakichkolwiek ograniczeń i przekroczenie możliwości władztwa planistycznego, a tym samym ograniczenie korzystania przez właściciela z nieruchomości wyrażające się w:
- pozbawieniu możliwości utrzymywania budynków i budowli w stanie nadającym się do ich użytkowania zgodnie z ich funkcją i przeznaczeniem, czy też wybudowania budynków tożsamych z już istniejącą zabudową;
- bezzasadnym, automatycznym, niecelowym i nadmiernie ingerującym w prawa indywidualne skarżących ustaleniu w wyniku zmiany planu, nieprzekraczalnej linii zabudowy od dróg publicznych w odległości 20 m od zewnętrznej krawędzi jezdni dróg krajowych oraz w odległości 18 m od zewnętrznej krawędzi jezdni dróg lokalnych;
4. naruszenia art. 20 i 22 Konstytucji RP poprzez ograniczenie swobody wolności działalności gospodarczej w drodze aktu prawa miejscowego - miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w sytuacji gdy zgodnie z Ustawą Zasadniczą ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny, co oznacza, że ograniczenia "wprowadzone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego stanowią o naruszeniu interesu prawnego skarżącej";
5.naruszenia § 12 oraz § 271 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, z dnia 12 kwietnia 2002 r., jak również przepisami przeciwpożarowymi, poprzez ustalenie możliwości prowadzenia zabudowy bezpośrednio przy (w) granicy działki.
W uzasadnieniu zarzutów skargi pełnomocnik skarżących wskazał przede wszystkim na:
1. istotne rozbieżności między uchwałą - wersją tekstową - wprowadzającą zmiany do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a załącznikiem graficznym - już począwszy od etapu wyłożenia projektu - obrazującym kwestie kluczowe z punktu widzenia samej uchwały zmieniającej, jak i z punktu widzenia interesu skarżących, a to w przedmiocie nieprzekraczalnej linii zabudowy, której granica na nowo określana jest uchwałą, z pokrzywdzeniem interesu indywidualnego skarżących; wyłożony projekt, zarówno w zakresie obszaru U-3, jak i obszarów U-6 i U-7, przewidywał w swej treści (wersja tekstowa) ustalenie nieprzekraczalnej linii zabudowy na 6m, podczas gdy sporządzony załącznik graficzny, stanowiący - jak wynika z treści samego projektu - integralną część projektu zmian, a docelowo Uchwały, przewiduje się nieprzekraczalną granicę zabudowy dla dróg lokalnych poza planem na 18 m, ze znaczną ingerencją w prawo własności skarżących; podjęta uchwała jest zatem nieważna nie tylko przez wzgląd na ustalenie linii ponad dopuszczalną granicę (6 m), ale wobec wewnętrznej sprzeczności, w tym nierzetelności załącznika graficznego; Ustalenie nieprzekraczalnej granicy zabudowy na 18 m od granicy południowej nieruchomości skarżących (ocena wg załącznika graficznego), jest niezgodne ze wskazanymi przepisami powszechnie obowiązującymi, ale nadto powoduje zbyt poważna ingerencję w prawo własności (pasem w granicach działki budowlanej o szerokości działki 15m), przy jednoczesnym braku uzasadnienia takiegoż działania;
2. w zaskarżonej uchwale dokonuje się zmiany nieprzekraczalnej linii zabudowy terenu od strony drogi krajowej (strona wschodnia przedmiotowej nieruchomości nr [...]) ustalając nową granicę w odległości 20 m od drogi krajowej, jednocześnie ustalając usytuowanie reklam w pasie terenu między linią rozgraniczającą teren drogi rajowej a nieprzekraczalną linią zabudowy nie bliżej niż 1Om od krawędzi jezdni (K1G); powyższy zapis jest nieuzasadniony, w sposób nadmierny ingeruje w prawo własności, gdyż realnie ogranicza możliwość zabudowy dla nieruchomości pasem o szerokości14 m działki budowlanej od granicy wschodniej; natomiast plany rozwoju działalności gospodarczej, w tym dalszej zabudowy nieruchomości (w granicach dotychczas obowiązującego studium), zostały w ten sposób "zaprzepaszczone".
3. zmiany wprowadzone uchwałą sprzeciwiają się uchwalonemu studium, przez co naruszają m.in. art. 9 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p.; studium zawiera bowiem zapis gwarantujący możliwość przeprowadzenia na terenach ujętych w zmianie planu zabudowy rozbudowy i nadbudowy przy spełnieniu warunków wskazanych w studium; studium tym samym nie wprowadziło zakazu rozbudowy budowli już istniejących; niezależnie, podkreślić należy, że sam fakt lokalizacji obecnych budynków w terenie objętym zmianą w odległości odpowiednio 23 m ([...]), 24 m ([...]), 31 m ([...]), 28 m ([...]) od drogi publicznej, nie uzasadnia ingerencji w prawo własności poprzez zwiększenie nieprzekraczalnej linii zabudowy, w sposób nieuzasadniony, tak interesem publicznym jak i interesem jednostki; próba wpływu w prawo własności poprzez ograniczenie linii zabudowy na działce nr [...] "w istotny sposób nie tylko narusza Ustawę Zasadniczą, ale stanowi (nieuzasadnioną) próbę regulacji korzystania z prawa własności"; o ile zgodzić się należy, że przepisy bezwzględnie obowiązujące, w tym art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych przewidują jedynie minimalną odległość od zewnętrznej granicy jezdni (co najmniej 10 m), to wszelkie zmiany tym zakresie szczególnie ingerujące ponad miarę w prawo jednostki, muszą być ściśle uzasadnione; sama zmiana nieprzekraczalnej linii zabudowy nie została w żaden sposób "uargumentowana"; linia powyższa wyznacza teren pozbawiony możliwości zabudowy, co szczególnie jest ważne w obszarze przeznaczonym pod zabudowę; w sytuacji, w której dana działka zlokalizowana jest w obszarze zabudowy, ale nieprzekraczalna linia zabudowy zostaje tak wytyczona, że w istocie większość działki pozostaje poza linią dopuszczalnej zabudowy, wówczas prawa właściciela stają się iluzoryczne, ponieważ ma on wprawdzie działkę w obszarze zabudowy, ale bez możliwości zabudowy (rozbudowy), pomimo znacznego pasa gruntu na ten cel przeznaczonego i zatwierdzonego studium uwarunkowań. (por. wyrok WSA Kraków z dnia 28-11-2014, II SA/Kr 1328/14 -); ograniczenie prawa własności, poprzez ograniczenie możliwości zabudowy działki budowlanej, na której prowadzona jest działalność gospodarcza i wykorzystywanej na te potrzeby, niezgodne będzie z przepisami powszechnie obowiązującymi mającymi pierwszeństwo przed aktami prawa miejscowego (w tym przypadku przed uchwałą Rady Miejskiej), a jako niezgodne skutkuje nieważnością tejże uchwały;
4. niedopuszczalne jest również ograniczenie prawa własności do działki nr [...] poprzez wyznaczenie nieprzekraczalnej linii zabudowy od strony drogi lokalnej (ul. Cegielniana); plany gminy utworzenia nowej drogi lokalnej, przebiegającej na północ od obecnego śladu ulicy Cegielnianej, w sposób nadmierny ograniczają prawo własności skarżących, zmierzając do "zbędnego,nieuzasadnionego utworzenia drogi lokalnej w znacznej części na nieruchomości" skarżących, co nie tylko ograniczy rozwój działalności (w tym plan rozbudowy o kolejny budynek od strony południowo – zachodniej), ale także "w istotnym stopniu ograniczy prawo wykonywania działalności poprzez znaczne ograniczenie własności"; rozbudowa (przebudowa, poszerzenie ulicy Cegielnianej) byłaby ponadto możliwa bez ingerencji w prawo jednostki, natomiast jej poszerzenie od strony południowej drogi (gdzie ulica Cegielniana graniczy z terenem gminnym o znacznej powierzchni, gdzie obecnie znajdują się tereny zielone oddane w użytkowanie szkole podstawowej) narusza interes jednostki w sposób prowadzący do naruszenia konstytucyjnego prawa ochrony własności;
5. planowane utworzenie skrzyżowania z ulicą Podleśną, w ocenie skarżących jest "nie tylko jest zbędne, biorąc pod uwagę interes publiczny, ale w żaden sposób nie przyczyni się do poprawy bezpieczeństwa";
6. zaskarżona uchwała "narusza istotę prawa własności podmiotu mającego prawo własności do nieruchomości położonej w obrębie tego planu", gdy uniemożliwia właścicielowi korzystanie z jego nieruchomości w dotychczasowo dopuszczony sposób, wynikający z rodzaju i funkcji znajdujących się na tej nieruchomości budynków (tak np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 13.9.2012 r., II SA/KE 495/12);
7. z uwagi na skutki wynikające z zaskarżonej uchwały "wyłączona jest możliwość prowadzenia działalności gospodarczej na terenie objętym planem"; wprowadzona do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zmiana w postaci znacznego zwiększenia nieprzekraczalnej linii zabudowy jest "rażąco sprzeczna z prawem"; przepis zawarty w planie jest nieważny jako sprzeczny z konstytucyjnie gwarantowaną zasadą wolności działalności gospodarczej i zasadą wolności zabudowy; w planie naruszono art. 20, art. 22 i art. 32 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej; w niniejszej sprawie ograniczenie swobody działalności gospodarczej oraz ograniczenie prawa własności kwestionowanym przepisem planu miejscowego nie wiąże się z takim interesem publicznym, któryprzemawiałby za wprowadzeniem zakazu zabudowy w granicach określonych uchwałą, nie można bowiem uznać, iż organ kierował się względami zdrowotnymi czy chęcią ochrony środowiska. Nie istnieje również obawa o bezpieczeństwo, porządek publiczny, moralność publiczną czy wreszcie wolność i prawa innych osób, które to enumeratywnie wymienione wartości mogą uzasadniać ograniczenie wolności konstytucyjnych. Nawet jednak gdyby w tej konkretnej sprawie istniał ważny interes publiczny uzasadniający ograniczenie prawa własności czy swobody działalności gospodarczej, to i tak powinny zostać uwzględnione warunki proporcjonalności, których w niniejszej sprawie nie zastosowano; Niewątpliwie ograniczenie prawa własności poprzez określenie nieprzekraczalnej linii zabudowy w taki sposób, że w nieruchomość moich mocodawców ingeruje zarówno od strony wschodniej, jak i południowej, a dodatkowo na znacznej powierzchni nieruchomości co uniemożliwia realizację nowych obiektów czy rozbudowę istniejących, w ocenie strony skarżącej stanowi ograniczenie konstytucyjnie chronionej wolności gospodarczej, a także zasadę równości wobec prawa;
8. granice tzw. władztwa planistycznego zostały przekroczone w zaskarżonej uchwale; interesy indywidualne "w granicach kolizji z interesem publicznym" chroni art. 6 u.p.z.p., nakazujący interpretować władztwo planistyczne nie tylko z uwzględnieniem walorów architektoniczno-krajobrazowych (art. 1 ust. 2 pkt 2) , ale również prawa własności (art. 1 ust. 1 pkt 7); korzystając z przyznanego jej władztwa planistycznego rada gminy "powinna postępować ze szczególną rozwagą i najwyższą starannością"; w niniejszej sprawie nie wykazano w żaden sposób, aby przy ustalaniu przeznaczenia nieruchomości i ograniczaniu prawa własności czy swobody działalności gospodarczej skarżących kierowano się interesem publicznym; w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad indywidualnym, co oznacza, iż w każdym przypadku organ gminy ma obowiązek wskazać o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli; istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym przypadku interesu publicznego nad indywidualnym, muszą zawsze podlegać wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej, a już szczególnie wówczas, gdy chodzi o udowodnienie, iż w interesie publicznym leży ograniczenie (lub odjęcie) chronionego przez Konstytucję RP prawa własności;
9. w części objętej symbolami UT-6 i UT-7 uchwała w zakresie możliwości prowadzenia budowy, wznoszenia budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną pozostaje w sprzeczności z treścią rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a ponadto jest "niezgodna z przepisami przeciwpożarowymi"; w przypadku budowy obiektów budowlanych na działkach sąsiednich, względy bezpieczeństwa przeciwpożarowego wymagają bezwzględnego zachowania odległości wynikających z §271 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakimodpowiadać budynki i ich usytuowanie, z dnia 12 kwietnia 2002 r.; ponadto "zmiana nie uzyskała uzgodnienia państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz państwowej straży pożarnej".
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy Nowa Dęba wniósł o oddalenie skargi w całości. Organ odnosząc się do zasadniczych zarzutów skargi wskazał, co następuje:
1. Rada Miejska w Nowej Dębie podjęła uchwałę Nr VI/54/2015 w sprawie zmiany nr 3 Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego przy ul. Leśnej w Nowej Dębie i w załączniku nr 3 do powyższej uchwały zawarła rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag złożonych do projektu zmiany, w którym organ szczegółowo odniósł się do uwag wnoszonych przez skarżących oraz wyjaśnił dlaczego nie uwzględnił ich w treści uchwały;
2. zdaniem organu, załącznik graficzny do zmiany planu jest zgodny z jego wersją tekstową i został rzetelnie sporządzony;
3. w ocenie organu zaskarżona uchwała nie narusza ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Nowa Dęba przyjętego uchwałą nr XLVII/355/2002 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 15 kwietnia 2002 rok; studium zawiera w rozdziale IV "Kierunki Zagospodarowania przestrzennego miasta" pkt. 24, w którym zostały wyznaczone kierunki rozwoju układu komunikacyjnego oraz zostały określone zostały odległości obiektów przy drogach publicznych zgodnie z art.43 ust. 1 ustawy o drogach publicznych oraz zarządzeniem nr 5/95 Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia 3 marca 1995 r.; linia zabudowy przyjęta w zaskarżonej uchwale jest zgodna z postanowieniami studium; rodzaj zabudowy przyjęty w planie pokrywa się również z wyznaczonym kierunkiem zagospodarowania w studium tj. zabudowa przemysłowa i działalności gospodarczej;
4. określając w zaskarżonej uchwale nieprzekraczalną linię zabudowy od strony drogi krajowej nr 9 przeprowadzono analizę, z której wynika, że odległość budynków od drogi krajowej nr 9 w terenie objętym zmianą nr 3 i na sąsiednich terenach kształtuje się następująco:budynek "[...]" - 23 m od zewnętrznej krawędzi jezdni; budynek "[...] " - 24 m od zewnętrznej krawędzi jezdni; budynek "[...] " - 31 m od zewnętrznej krawędzi jezdni; budynek "[...] " - 28 m od zewnętrznej krawędzi jezdni;
5. przepis art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych określa tylko i wyłącznie minimalną odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni dla drogi krajowej w terenie zabudowy w odległości 10 m nie nakazując aby taka odległość była jedyną dopuszczalną; w związku z powyższym w zmianie nr 3 planu dla terenów "U-3" i "UT-6" określono jedną wspólną dla wszystkich obiektów linię zabudowy wynoszącą 20 m od zewnętrznej krawędzi jezdni drogi "K1G", a ponadto dopuszczono sytuowanie reklam w pasie terenu pomiędzy linią rozgraniczającą teren drogi krajowej a nieprzekraczalną linią zabudowy, lecz nie bliżej niż 10 m od krawędzi jezdni drogi "K1G"; natomiast w odniesieniu do nieprzekraczalnej linii zabudowy od dróg publicznych od strony zewnętrznej krawędzi jezdni dróg lokalnych (ul. Cegielniana), w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przy ul. Leśnej w Nowej Dębie uchwalonym w 1998 r. zaprojektowano nową drogę lokalną o symbolu K04L Cegielniana - boczna, która nie biegnie po śladzie obecnej drogi lokalnej, ale dla poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego"jest przesunięta tak, by jej wlot trafiał w drogę znajdującą się po drugiej stronie drogi krajowej (K1G)", to jest w ul. Podleśną; parametry projektowanej drogi zostały zapisane w § 6 ust. 14 pkt 14. 1 Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego następująco: szerokość w liniach rozgraniczających 12 m, szerokość jezdni 6 m, chodniki obustronne usytuowane bezpośrednio przyjezdni – szerokość min. 2 m; wyznaczona w projekcie zmiany nr 3 odległość nieprzekraczalnej linii zabudowy 6 m od zewnętrznej krawędzi jezdni odnosi się związku z powyższym do odległości od projektowanej drogi lokalnej "K04L" a nie od krawędzi jezdni istniejącej drogi lokalnej;
6. Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego miasta przy ulicy Leśnej w Nowej Dębie został uchwalony uchwałą Nr LI/389/98 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 9 czerwca 1998 r., natomiast skarżący nabyli prawo użytkowania wieczystego działek o nr [...] w dniu 14 lipca 2000 r., a więc już po wejściu w życie planu, który zawierał ustalenia w zakresie projektowanej drogi K04L (ul. Cegielniana – boczna) o następujących ustaleniach: "ulica Cegielniana – boczna; obsługa zagospodarowania o charakterze handlowo-usługowym, szerokość pasa ruchu – 3 m.; przekrój poprzeczny 1 x 2 6,0 m; chodniki obustronne usytuowane bezpośrednio przyjezdni – szerokość min. 2,00 m; szerokość w liniach rozgraniczających 12 m; najmniejsze odległości obiektów: linia zabudowy dla obiektów budowlanych - 6,0 m, zabudowy mieszkaniowej i użyteczności publicznej jednokondygnacyjnej - 10 m, wielokondygnacyjnej - 15 m.
7. Skarżący we wniosku do planu z dnia 14 maja 2014 r. (k. 12a akt administracyjnych) "o zmianę zapisów" planu nie wnioskował o zmianę planu poprzez usunięcie zapisów dotyczących drogi K04L lub o jej przesunięcie i przeznaczenie terenu na inny cel, jak również o zmianę odległości zabudowy;
8. W ocenie organu określenie w uchwale Nr VI/54/2015 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 30 kwietnia 2015 r. nieprzekraczalnych linii zabudowy nie powoduje ograniczenia swobody działalności gospodarczej skarżących, a treść uchwały nie pozbawia skarżących ich dochodów z wykorzystania nieruchomości;
9. Organ wskazał, że w załączniku nr 3 do uchwały Nr VI/54/2015 Rady Miejskiej w Nowej Dębie zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy dopuszczono sytuowanie budynku w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponadto w istniejącym stanie faktycznym skarżący jako dysponenci działek na terenie objętym zmianą nr 3 posiadają budynki zlokalizowane bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną; w związku z powyższym w zaskarżonej uchwale dopuszczono lokalizację budynków bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną mając na uwadze przede wszystkim możliwość modernizacji lub rozbudowy istniejących budynków. Jeśli chodzi zaś o sprawy związane bezpośrednio z bezpieczeństwem pożarowym, to – zdaniem organu – są one rozstrzygane na etapie późniejszym, czyli podczas postępowania o wydanie pozwolenia na budowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ponadto stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc – co do zasady – związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod rozwagę wszelkie naruszenia prawa niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Jednocześnie należy stwierdzić, że kryterium legalności podlega uwzględnieniu w fazie orzekania w granicach wyznaczonych w art. 145-150 p.p.s.a. albo w przepisach szczególnych.
Podstawą wniesienia skargi w niniejszej sprawie jest art. 101 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że "każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego". Z przepisu tego wynika, że wykazanie przez skarżącego naruszenia jego interesu prawnego jest nie tylko warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. (jako przesłanka legitymacyjna), lecz także determinuje zakres merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu. Zasadniczo rozstrzyganie przez sąd dotyczy tych części planu miejscowego, których ustalenia pozostają w związku z indywidualnym interesem podmiotu skarżącego i powodują dla niego następstwa w postaci ograniczenia bądź pozbawienia konkretnych uprawnień właścicielskich do danej nieruchomości. W przedmiotowej sprawie zakresem skargi zostały objęte nieruchomości oznaczone jako działki ewidencyjne nr [...], których użytkownikami wieczystymi od roku 2000 są skarżący J. i B.M.., natomiast spółka jawna [...], której są oni wspólnikami, wykorzystuje te działki do prowadzonej działalności gospodarczej. Jeżeli chodzi o interes prawny spółki jawnej, należy przyjąć, że wynika on z jednej strony ze stosunku obligacyjnego łączącego Spółkę z ze współużytkownikami wieczystymi spornych działek, pozwalając Spółce na korzystanie z działek w celu prowadzenia działalności gospodarczej, z drugiej zaś – jest konsekwencją prawa do swobodnego (wolnego) prowadzenia tejże działalności (art. 20 i art. 22 Konstytucji RP). W związku z powyższym Sąd uznaje, że warunek wykazania naruszenia interesu prawnego został spełniony. Pewne wątpliwości może budzić fakt, że zaskarżona uchwała o zmianie miejscowego planu weszła w życie 12 sierpnia 2015 r., podczas gdy skarżący złożyli wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego w dniu 18 maja 2015 r., natomiast skargę wnieśli w dniu 5 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że w momencie złożenia przez skarżących wezwania oraz skargi zaskarżona uchwała nie wywoływała jeszcze skutków prawnych, co oznacza, że interes prawny nie mógł zostać w tym momencie bezpośrednio naruszony. Sąd przyjął jednak korzystną dla skarżących wersję wykładni przepisów prawa, uznając – w ślad za wypowiedziami Naczelnego Sądu Administracyjnego – że już w momencie podjęcia uchwały skarżący zostają co najmniej potencjalnie dotknięci przyszłymi skutkami wydanego aktu.
Ponieważ naruszenie interesu prawnego może mieć charakter legalny albo nielegalny, dlatego samo stwierdzenie, iż interes prawny skarżących został naruszony, nie przesądza o zasadności skargi, lecz otwiera drogę do kontroli legalności przedmiotu zaskarżenia, jednakże tylko w granicach wyznaczonych przez przesłankę legitymacyjną naruszonego interesu prawnego. W niniejszej sprawie zakres zaskarżenia został wyznaczony w ten sposób, że skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie obejmującym działki nr [...].
Po stwierdzeniu, że w świetle art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (u.s.g.) oraz przepisów p.p.s.a. (w tym art. 52 i 53) warunki dopuszczalności skargi zostały spełnione (w tym w zakresie wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego, terminu wniesienia skargi oraz legitymacji skargowej) Sąd mógł przystąpić do rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej co do istoty.
Przystępując do kontroli legalności zaskarżonej uchwały rady gminy w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie obejmującym wskazane wyżej działki, należy stwierdzić, że skarga na tego rodzaju uchwałę może zostać uwzględniona jedynie w razie zaistnienia co najmniej jednej z trzech ustawowych podstaw.
Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.) w brzmieniu nadanym przez art. 41 pkt 5 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji i obowiązującym od dnia 18 listopada 2015 r. podstawami stwierdzenia nieważności w całości lub w części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są tylko istotne naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenia trybu jego sporządzania oraz naruszenia właściwości organów w tym zakresie. Powyższy przepis stanowiący regulację szczególną względem art. 91 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządu gminnego oraz dopełnienie treściowe art. 147 p.p.s.a. stanowi podstawę pozbawienia mocy obowiązującej miejscowego planu tylko w przypadkach naruszeń prawa materialnego i formalnego, które dodatkowo i co zasady muszą mieć charakter istotny.
Po pierwsze, naruszenia warunków materialnych sporządzenia planu (zasad sporządzania planu) muszą być w aktualnym stanie prawnym istotne, to znaczy muszą to być takie naruszenia przepisów stanowiących bezpośrednią lub pośrednią (np. w zakresie konstytucyjnych zasad równości lub proporcjonalności lub w zakresie ustawowych zasad – np. ochrony środowiska) podstawę miejscowego planu, które mają bezpośredni i realny wpływ na treść tego aktu.
Po drugie, istotne muszą być także naruszenia warunków proceduralnych wydania aktu planistycznego (procedury planistycznej). W tym wypadku chodzi o tego rodzaju naruszenia trybu sporządzania, które są w stanie bezpośrednio i realnie wpłynąć na treść lub formę aktu planistycznego.
Po trzecie, każde naruszenie przepisów o właściwości organów uczestniczących w procedurze planistycznej stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności miejscowego planu.
Mając na względzie powyższe podstawy oraz zarzuty podniesione w skardze Sąd rozpoczął kontrolę legalności zaskarżonej uchwały od zbadania jej zgodności z przepisami o właściwości organów i trybie sporządzania planu.
Wnikliwa analiza akt planistycznych pozwala Sądowi na stwierdzenie, że w sprawie związanej z zaskarżoną zmianą miejscowego planu nie doszło do naruszenia przepisów określających właściwość organów uczestniczących w procedurze planistycznej.
Wobec powyższego należało rozważyć legalność proceduralną zaskarżonej uchwały. W tym zakresie Sąd z urzędu stwierdza, że w postępowaniu planistycznym doszło do pewnych uchybień proceduralnych, które ze względu na rodzaj oraz cechę wpływu na treść lub formę uchwały nie mogą uznane za istotne naruszenia trybu sporządzenia zmiany miejscowego planu.
Po pierwsze, stwierdzono naruszenie § 12 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (rozporządzenia z dnia 26 sierpnia 2003 r.) poprzez niewydanie przez organ sporządzający projekt planu miejscowego rozstrzygnięcia w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżących złożonych do miejscowego planu. Uchybienie to należy jednak ocenić jako nieistotne naruszenie trybu sporządzenia planu, gdyż wniosek do planu z dnia 14 maja 2014 r. (k. 12a akt administracyjnych) został ostatecznie uwzględniony, co oznacza że brak odrębnego rozstrzygnięcia w sprawie wniosku nie miał wpływu na treść planu.
Po drugie, stwierdzono, że organ sporządzający projekt planu naruszył treść art. 53 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa z dnia 3 października 2008 roku), gdyż nie zwrócił się on do właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego o uzgodnienie zakresu i stopnia szczegółowości informacji wymaganych w prognozie oddziaływania planu na środowisko. Wada ta ma jednak charakter nieistotny, albowiem skoro wskazane wyżej organy dokonały następnie na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku pozytywnego zaopiniowania projektu planu wraz z prognozą jego oddziaływania na środowisko, to należy przyjąć, że również tym samym następczo potwierdziły prawidłowość zakresu i stopnia szczegółowości informacji objętych przedłożoną prognozą środowiskową.
Po trzecie, w ocenie Sądu – niezależnie od treści art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 roku w zw. z art. 25 ust. 1 u.p.z.p. – termin do przedłożenia opinii, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku, powinien wynosić 30 dni od dnia otrzymania wniosku, a nie – jak przyjął organ – 21 dni. Skoro jednak właściwe organy dokonały pozytywnego zaopiniowania, należy przyjąć, że również to uchybienie nie miało charakteru istotnego.
Odnosząc się z kolei do zarzutów proceduralnych skargi, należy stwierdzić, że:
1) wbrew twierdzeniom zawartym w skardze z akt planistycznych nie wynika, aby w toku procedury zaistniały "istotne rozbieżności między uchwałą - wersją tekstową - wprowadzającą zmiany do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a załącznikiem graficznym"; część graficzna planu spełnia warunki określone w art. 16 ust. 1 u.p.z.p. oraz w przepisach §§ 5-9 rozporządzenia z dnia 26 sierpnia 2003 r.;
2) podnoszony zarzut rzekomej rozbieżności pomiędzy częścią tekstową planu (w zakresie nieprzekraczalnej linii zabudowy na obszarze U-3 ustalonej na 6 m od zewnętrznej krawędzi jezdni od strony dróg lokalnych K01L i K04L) a częścią graniczną planu (która ma przewidywać "nieprzekraczalną granicę zabudowy dla dróg lokalnych poza planem na 18 m") ignoruje fakt, że treść normatywną posiada jedynie część tekstowa planu, a część graficzna służy jedynie obrazowaniu postanowień tekstowych planu; jeśli więc w zaskarżonej uchwale w nowym § 6a ust. 2 określono, że nieprzekraczalne linie zabudowy względem powyższych dróg lokalnych wynoszą 6 m, to ta treść jest rozstrzygająca; ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wyjaśniono, że wyznaczona w uchwale o zmianie nr 3 miejscowego planu odległość nieprzekraczalnej linii zabudowy – 6 m od zewnętrznej krawędzi jezdni odnosi się do odległości od projektowanej drogi lokalnej K04L, a nie od krawędzi jezdni istniejącej obecnie w terenie drogi lokalnej.
3) nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 20 ust. 1 oraz art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez niepodjęcie przez Radę Miejską w Nowej Dębie uprzedniej (indywidualnej) uchwały o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu zmiany planu, albowiem w załączniku nr 3 do zaskarżonej uchwały zawarto indywidualne rozstrzygnięcia w przedmiocie uwag skarżących wraz z uzasadnieniem; z treści uchwały oraz protokołu z sesji rady gminy wynika, że rada rozważyła zgłoszone uwagi i w drodze jednej uchwały wypowiedziała się jednocześnie w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu oraz rozstrzygnięcia uwag skarżących, czym nie uchybiła treści art. 20 ust. 1 u.p.z.p., który to przepis stanowi, że rada gminy uchwala plan "rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd dopuszczający wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpatrzenia uwag w uchwale przyjmującej plan w jednym głosowaniu nad uchwaleniem projektu samego planu (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2010 r., II OSK 1947/10). Akt zawierający rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag może zatem stanowić załącznik do uchwały w sprawie planu, jednakże uwagi powinny zostać poddane indywidualnym głosowaniom i na tej podstawie powinna zostać stworzona lista uwag uwzględnionych przez radę, które wójt (burmistrz, prezydent miasta) powinien uwzględnić w planie oraz uwag nieuwzględnionych. Uchwała zawierająca rozstrzygnięcie w sprawie uwag będzie mogła tym samym stanowić załącznik do uchwały w sprawie planu. Ponieważ ustawodawca nie narzucił, jak powinna działać rada, rozpatrując poszczególne uwagi, a następnie podejmując uchwałę co do sposobu rozstrzygnięcia w kwestii danej uwagi, właściwe jest ujęcie tego etapu postępowania w protokole z sesji poświęconej realizacji art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Każda ze zgłoszonych uwag musi być rozpatrzona indywidualnie, a w konsekwencji rozstrzygnięcie w tym zakresie także musi mieć charakter indywidualnej uchwały (wyrok NSA z 16 stycznia 2015 r., II OSK 2635/13). Oczywiście warunkiem dopuszczalności tego rodzaju podejścia jest uprzednie rozważanie przez właściwą radę gminy tych uwag przed podjęciem właściwej uchwały obejmującej rozpatrzenie tych uwag oraz uchwalenie miejscowego planu lub jego zmian. Z protokołu n VI/2015 z sesji Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 30 kwietnia 2015 r. wynika, że Rada przed podjęciem uchwały rozważyła uwagi do planu złożone przez skarżących. Godzi się ponadto przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2006 r. (II OSK 698/06), w którym wyrażono następujący pogląd: "Zakładając nawet, iż rada gminy narusza normę art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stwierdzając zgodność projektu miejscowego planu zagospodarowaniu przestrzennego gminy w uchwale podejmującej plan, a nie poprzedzającej ją odrębnej uchwale, to naruszenie to nie może być traktowane jako istotne naruszenie trybu, tym bardziej zasad sporządzania planu, o których mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, skutkując nieważnością podjętego planu".
Stwierdzenie bezzasadności zarzutów proceduralnych pozwala Sądowi na przejście do analizy zarzutów materialnoprawnych.
Po pierwsze, chybiony jest zarzut naruszenia art. 9 ust. 1-4 w zw. z art. 28 u.p.z.p. poprzez podjęcie uchwały w przedmiocie zmian planu niezgodnie z uchwalonym studium, w tym ograniczenie dopuszczonej przez studium linii zabudowy i rodzaju zabudowy w obszarze zmienionym zaskarżoną uchwałą. Dokonując zestawienia treści zaskarżonej uchwały w sprawie zmiany nr 3 Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego przy ul. Leśnej w Nowej Dębie z treścią obowiązującego Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Nowa Dęba, należy stwierdzić, że prawodawca lokalny dokonał modyfikacji planu w sposób nienaruszający postanowień studium. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że stopień związania miejscowego planu ustaleniami studium jest uzależniony od szczegółowości zapisów studium, co oznacza, że związanie to może być silniejsze lub słabsze. Zasadę tę należy odnosić do szczegółowości zapisów studium dającego organom planistycznym większą lub mniejszą możliwość uszczegółowiania lub dookreślania postanowień studium (np. co do przeznaczenia danego terenu). Jeżeli niektóre postanowienia studium mają charakter jedynie kierunkowy, rekomendacyjny, informacyjny lub perswazyjny, to niewątpliwie organ planistyczny zachowuje swobodę w zakresie ostatecznego wyboru właściwego rozwiązania (por. np. wyrok NSA z 1 lipca 2010 r., II OSK 904/10).
Z akt administracyjnych wynika, że teren obejmujący działki nr [...] został objęty Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Nowa Dęba przyjętym w drodze uchwały nr XLVII/355/2002 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 15 kwietnia 2002 r. (ze zmianą z dnia 30 grudnia 2014 r.), które w pkt. 24 pt. "Kierunki rozwoju układu komunikacyjnego" (str. 71-72) przewiduje rozbudowę systemu transportu w mieście m.in. poprzez modernizację istniejącej drogi krajowej międzyregionalnej nr 9" (droga krajowa nr 9), "modernizację dróg (ulic) miejskich" oraz "modernizację skrzyżowań ulic miejskich z drogą krajową nr 9". Ponadto w treści Studium w części pt. "Zasady kształtowania sieci drogowej" (str. 72-74), odwołano się do minimalnych odległości obiektów budowlanych od zewnętrznej krawędzi jezdni wynikających z art. 43 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz do zarządzenia nr 5/95 Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia 31 marca 1995 r., z którego wynika, że minimalna zalecana odległość drogi publicznej od budynków z pomieszczeniami na pobyt ludzi wynosi: a) dla budynków jednokondygnacyjnych: 50 m (droga krajowa o znaczeniu regionalnym), 30 m (droga krajowa o znaczeniu regionalnym), 30 m (droga wojewódzka, powiatowa), 15 m (droga gminna); b) dla budynków wielokondygnacyjnych: 70 m (droga krajowa o znaczeniu regionalnym), 40 m (droga krajowa o znaczeniu regionalnym), 40 m (droga wojewódzka, powiatowa), 20 m (droga gminna). Jak już wskazano powyżej, z przepisu § 6a ust. 2 pkt 6 zaskarżonej uchwały wynika, że nieprzekraczalne linie zabudowy: a) dla działki nr [...] od strony drogi krajowej K1G (droga krajowa nr 9) wynoszą 20 m od zewnętrznej krawędzi jezdni; b) dla działki nr [...] od strony drogi lokalnej (droga gminna, ul. Cegielniana) K01L wynoszą 6 m od zewnętrznej krawędzi jezdni; c) dla działek nr [...] od strony drogi lokalnej (droga gminna, ul. Cegielniana - boczna) K04L wynoszą 6 m od zewnętrznej krawędzi jezdni. Linie zabudowy wyznaczone w miejscowym planie w zakresie działek skarżących zostały więc wyznaczone w odległościach mniejszych (a przez to bardziej korzystnych dla skarżących) od krawędzi wyżej opisanych dróg publicznych niż wynika to zarządzenia nr 5/95 Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia 31 marca 1995 r., które zostało wymienione w treści studium jako dokument mający znaczenie przy określaniu wymaganych odległości obiektów budowlanych od krawędzi dróg publicznych.
Nie zasługuje ponadto na uwzględnienie podniesiony ogólnie (bez odwołania się do konkretnego przepisu studium) argument, że studium "nie wprowadziło zakazu rozbudowy budowli już istniejących". Z faktu, że studium nie zawiera w tym zakresie odpowiednich postanowień nie można wyprowadzać wniosku, że miejscowy plan nie może wprowadzać tego rodzaju ograniczeń.
Po drugie, nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 6 ust. 2 u.p.z.p. w zw. z art. 140 k.c., art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. w zw. z art. 31 ust. 3 i 64 Konstytucji RP.
Przepis art. 6 ust. 2 u.p.z.p. statuuje wprawdzie prawo do zagospodarowania terenu dla podmiotów prawnych, jednak wyraźnie zastrzega, że prawo to doznaje ochrony jedynie w granicach wyznaczonych ustawą, zgodnie z warunkami określonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego lub interesu osób trzecich. Niewątpliwie instrumentem ustawowego ograniczenia prawa zabudowy jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który dodatkowo jest instrumentem realizacji interesu publicznego lokalnej (gminnej) wspólnoty samorządowej. W tym sensie każdy akt planistyczny ze swej istoty wprowadza ograniczenia w odniesieniu do prawa zabudowy, które mogą dopiero zostać poddane ocenie w świetle odpowiednich wzorców normatywnych. Dla oceny tej nie jest jednak adekwatny przepis art. 140 k.c., gdyż regulacja ta właśnie odsyła do przepisów ustawowych, na podstawie których następuje ograniczenie uprawnień składających się na treść prawa własności. Przykładem tego rodzaju przepisów są przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz aktów podustawowych wydawanych na jej podstawie (w tym przepisy miejscowych planów jako aktów prawa miejscowego). Nie jest również wystarczające odwołanie się przez stronę skarżącą do wynikającego z art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. nakazu uwzględnienia w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym prawa własności. Tego rodzaju norma o charakterze celowym jest bowiem przedmiotem konkretyzacji w procesie kształtowania treści planu miejscowego, stanowiąc tylko jedną z przesłanek, które właściwy organ planistyczny ma uwzględnić w toku stanowienia planu miejscowego. Jedynie w przypadkach całkowitego nieuwzględnienia lub wadliwego uwzględnienia tej przesłanki otwiera się możliwość dyskwalifikacji postanowień planu. Tego rodzaju przypadki dotyczą sytuacji rażącego pominięcia lub naruszenia interesu prawnego właściciela nieruchomości, które prowadzą do naruszenia istoty prawa własności lub powodują skutki porównywalne z wywłaszczeniem. W sprawie będącej przedmiotem skargi tego rodzaju sytuacja nie wystąpiła. Ustalenie przez organ nieprzekraczalnych linii zabudowy w odległościach 20 m oraz 6 m (z dwóch stron), jakkolwiek stanowi ingerencję w prawo własności i stanowi ograniczenie prawa do zagospodarowania spornych działek, to jednak nie może być uznane za przejaw rażącego pominięcia lub naruszenia interesu właścicielskiego strony skarżącej.
W skardze wskazano jako wzorce kontroli m.in. art. 31 ust. 3 i 64 Konstytucji RP, podnosząc m.in., że organ planistyczny pozbawił skarżących "właścicielskich praw nabytych i prawa swobodnego dysponowania własnością", ograniczył korzystanie z praw właścicielskich do nieruchomości poprzez "pozbawienie możliwości utrzymywania budynków i budowli w stanie nadającym się do ich użytkowania zgodnie z ich funkcją i przeznaczeniem, czy też wybudowania budynków tożsamych z już istniejącą zabudową" oraz "bezzasadne, automatyczne, niecelowe i nadmiernie ingerujące w prawa indywidualne skarżących ustalenie w wyniku zmiany planu, nieprzekraczalnej linii zabudowy od dróg publicznych w odległości 20 m od zewnętrznej krawędzi jezdni dróg krajowych oraz w odległości 18 m od zewnętrznej krawędzi jezdni dróg lokalnych".
Odnosząc się do powyższych zarzutów należy wstępnie zauważyć, że skarżący nabywając w 2000 roku prawo użytkowania wieczystego do działek [...] powinni byli zapoznać się z treścią uchwały nr LI/389/98 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z dnia 17 czerwca 1998 r. w sprawie Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego przy ul. Leśnej w Nowej Dębie, która to uchwała – jak już wspomniano – od początku zawierała w § 6 pkt. 14.1 postanowienia dotyczące planowanych do realizacji rozwiązań komunikacyjnych. Z tabeli pt. "Ustalenia realizacyjne komunikacji" zawartej w § 6 pkt. 14.1 wynika, że dla dróg publicznych położonych wokół działek [...] (K01L – ul. Cegielniana, K04L – ul. Cegielniana, K1G – droga krajowa nr 9) już w 1998 roku zaplanowano z jednej strony określone szerokości w liniach rozgraniczających, z drugiej zaś – określone nieprzekraczalne linie zabudowy. W tym sensie nie jest uzasadnione twierdzenie, że prawodawca lokalny naruszył "prawa nabyte" skarżących.
Oceniając legalności kwestionowanych przepisów § 6a ust. 2 pkt 6 zaskarżonej uchwały, należy mieć na względzie fakt spóźnionej aktywności skarżących w zakresie uczestnictwa w procedurze planistycznej. Skarżący we wniosku do projektu planu z dnia 14 maja 2014 roku wnieśli jedynie o zmianę planowanej nieprzekraczalnej wysokości budynków z 7 m na 16 m, która to zmiana zdaniem wnioskodawców "pozwoli" na "pełniejsze i racjonalniejsze wykorzystanie terenów U-1 i UT-2" (k. 12a akt planistycznych). Warto zauważyć, że powyższy wniosek został w całości uwzględniony przez organ planistyczny. Dopiero na etapie składania uwag do projektu planu skarżący podnieśli zarzut zbytniej ingerencji w ich działki w zakresie nieprzekraczalnych linii zabudowy. W tej sytuacji – zdaniem Sądu – ocena legalności swobodnego wykonywania przez organ gminy władczych kompetencji planistycznych musi uwzględniać również moment wysunięcia przez skarżących zarzutów co do poziomych linii zabudowy. Zbliżony pogląd jest również wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo w wyroku z dnia 8 kwietnia 2010 r. (sygn. akt II OSK 123/10) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "w planowaniu przestrzennym uwzględnia się m.in. prawo własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 u.z.p.z.), a przy dokonywaniu oceny w tym zakresie m.in. należy uwzględnić to czy skarżąca, zgłaszała wnioski do projektu planu lub na etapie poprzedzającym, czy uczestniczyła w dyskusji publicznej i w innych formach udostępniania wiedzy o projekcie planu (zebrania w sołectwach). W razie braku takich działań właścicieli nieruchomości objętych planem miejscowym lub jego zmianą trudno skutecznie zarzucać organom gminy przekroczenie granic władztwa planistycznego, nie mogą bowiem domniemywać zamierzeń właścicieli tym bardziej, gdy uchwalany plan jest zgodny z postanowieniami studium".
Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia konstytucyjnej zasad proporcjonalności w zakresie ograniczania praw i wolności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), to należy zauważyć, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego realizacja powyższej zasady wymaga zachowania wymogów, konieczności, zdatności oraz właściwego wyważenia racji w zakresie zastosowanego instrumentu ustawowej ingerencji w konstytucyjne prawa i wolności, która to ingerencja nie może dodatkowo naruszać istoty prawa lub wolności. Dokonując odniesienia tej zasady do wynikającej z zaskarżonej uchwały ingerencji w prawa skarżących w zakresie nieprzekraczalnych linii zabudowy, należy stwierdzić, że kształtując treść planu organ planistyczny nie naruszył zasady proporcjonalności. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ wskazał na okoliczności uzasadniające konieczność, adekwatność i proporcjonalność tego rodzaju ingerencji (wskazując m.in. na: okoliczności związane z projektowaną i przewidzianą przez studium modernizacją sieci lokalnych dróg, w tym od strony ul. Cegielnianej oraz drogi krajowej K1G; ujednolicenie w celu poprawienia ładu przestrzennego odległości budynków od strony drogi krajowej K1G poprzez przyjęcie wspólnej odległości 20 m, co zostało uzasadnione tym, że pozostałe 4 budynki znajdujące się w obszarze objętym planem od strony drogi krajowej znajdują się w odległości powyżej 20 m od zewnętrznej krawędzi jezdni).
Nie zasługują także na uwzględnienie zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności (art. 64 Konstytucji RP) oraz zarzut nadużycia władztwa planistycznego przez organ gminy.
W bardzo bogatym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że prawo własności, którego ochronę zapewniają przepisy art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji, jak również art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nie jest prawem bezwzględnym i doznaje określonych ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja, stanowiąc w art. 64 ust. 3, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności. Z kolei stosownie do regulacji art. 31 ust. 3 Konstytucji, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności, mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych wyżej celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Właśnie na mocy przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym właściwa rada gminy została upoważniona do ingerencji w prawo własności innych podmiotów m. in. w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń (zob. np. wyrok NSA z 17 listopada 2009 r., II OSK 1275/09). Na mocy przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym gmina została upoważniona do ingerencji w prawo własności innych podmiotów w celu ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów położonych na jej obszarze. Wynika to wprost z treści art. 6 ust.1 cyt. ustawy, zgodnie z którym ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (zob. np. wyrok NSA z 25 maja 2009 r., II OSK 1778/08). Realizacja kompetencji planistycznych przez skarżony organ planistyczny oczywiście stanowi ustawowo przewidzianą ingerencję w prawo własności skarżących, jednak z samego faktu tej ingerencji nie można wyprowadzać wniosku o naruszeniu zasady wynikającej z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP. Biorąc pod uwagę szczegółowe postanowienia zaskarżonej uchwały w zakresie kwestionowanym przez skarżących nie sposób uznać, aby ustalenie nieprzekraczalnych poziomych linii zabudowy w odległościach, które nie pozbawiają skarżących całkowicie możliwości zabudowy i zagospodarowania spornych działek, mogło być kwalifikowane jako niedopuszczalne naruszenie istoty praw użytkowania wieczystego nieruchomości.
Rozważając kwestię naruszenia istoty prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości, stwierdzić należy, że zaskarżona uchwała nie stanowi ingerencji w istotę tego prawa. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że do naruszenia istoty prawa własności dochodzi w sytuacji, gdy niemożliwe stanie się wykonywanie wszystkich uprawnień składających się na możliwość korzystania z rzeczy albo wszystkich uprawnień składających się na możliwość rozporządzania rzeczą albo wszystkich uprawnień składających się na możliwość korzystania z rzeczy i rozporządzania nią (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 1999 r, SK 9/98; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 stycznia 1999 r., P 2/98). Pozbawienie właściciela części - nawet znacznej - atrybutów korzystania lub (i) rozporządzania rzeczą - nie musi oznaczać ingerencji w istotę jego prawa własności. Nie jest zatem wykluczona sytuacja, w której nawet wyłączenie możliwości zabudowania nieruchomości i zagospodarowania jej przestrzeni nie będzie oznaczało naruszenia istoty prawa własności. Uwagi te należy bezpośrednio odnieść do prawa użytkowania wieczystego.
Na tle powyższej argumentacji jako nieuzasadnione należy uznać odwołanie się przez stronę skarżącą do uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z 28 listopada 2014 r. (II SA/Kr 1328/14), w którym to orzeczeniu sąd istotnie rozważał skutki wyznaczenia nieprzekraczalnych linii zabudowy, jednak w sprawie będącej przedmiotem jego oceny doszło do tak intensywnej ingerencji w prawa właścicielskie strony skarżącej w zakresie określenia nieprzekraczalnych linii zabudowy, że cała działka znalazła się poza linią dopuszczalnej zabudowy (por. fragment uzasadnienia: "Zasadny jest zarzut określenia nieprzekraczalnej linii zabudowy na działkach nr (...). Oceniając na rysunku planu miejscowego określenie linii zabudowy na tych działkach wyraźnie można zauważyć ich znaczne przesunięcie "w głąb" obu tych działek i oddalenie od ulicy Z. z M. (drogi publicznej). Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (...) sytuowanie obiektów budowlanych przy drogach gminnych wymaga zachowania co najmniej odległości 6 metrów od zewnętrznej krawędzi jezdni. Odległość ta może zostać zwiększona w planie miejscowym, ale wówczas wymagane jest uzasadnienie przesunięcia takiej granicy zabudowy. Ustalenie linii zabudowy ma bowiem bardzo ważne znaczenie dla właściciela (użytkownika wieczystego) działek. Linia ta bowiem wyznacza teren pozbawiony możliwości zabudowy, co szczególnie jest ważne w obszarze przeznaczonym pod zabudowę. W sytuacji, w której dana działka zlokalizowana jest w obszarze zabudowy, ale nieprzekraczalna linia zabudowy zostaje tak wytyczona, że w istocie cała działka pozostaje poza linią dopuszczalnej zabudowy - wówczas prawa właściciela stają się iluzoryczne, ponieważ ma on wprawdzie działkę w obszarze zabudowy, ale bez możliwości zabudowy. Taka sytuacja w tej sprawie dotyczyła w istocie działki nr [...], która w znacznej części została pozbawiona możliwości jej zabudowy pomimo tego, że znajduje się ona w całości w obszarze (...). Tym samym teren niezabudowany działki (...) zlokalizowany w obszarze (...) został wyłączony spod zabudowy na skutek wytyczenia nieprzekraczalnej linii zabudowy").
Jakkolwiek Sąd nie dokonuje bezpośrednio oceny racjonalności, celowości, zasadności lub słuszności dokonywanych wyborów planistycznych przez właściwy organ, to jednak w zakresie jego kompetencji kontrolnych mieści się kwalifikacja procesu oraz rezultatu wyważania przez organ istotnych (relewantnych) prawnie przesłanek z punktu widzenia zgodności z zasadami i wartościami konstytucyjnymi oraz celami i granicami przyznanej przez ustawodawcę kompetencji planistycznej. W orzecznictwie podkreśla się, że tworzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ujawnia wielokrotnie istnienie sprzecznych interesów różnych podmiotów, jak i kolizje interesów między poszczególnymi członkami wspólnoty samorządowej a samą wspólnotą i w procesie stanowienia tego planu gmina musi te konflikty rozstrzygać przyjmując optymalne rozwiązania mieszczące się w granicach obowiązujących przepisów. Obywatele mogą oczekiwać, że gmina, gospodarując przestrzenią, będzie to czyniła tak, aby ograniczyć ingerencję w sferę praw własnościowych do niezbędnego minimum, jednocześnie dając dowody racjonalności podejmowanych rozwiązań. Ponadto należy mieć na uwadze, iż brzmienie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jednoznacznie wskazuje, że interes społeczny nie uzyskuje prymatu w odniesieniu do interesu jednostki. Oznacza to obowiązek rozważnego wyważenia praw indywidualnych (interesów obywateli) i interesu społecznego, a także uwzględnienia aspektów racjonalności działań, proporcjonalności ingerencji w sferę wykonywania prawa własności, chronionego Konstytucją RP. Ma to szczególne znaczenie w przypadku kolizji interesu ogólnopaństwowego lub interesu gminy z interesem obywateli wynikającym np. z prawa własności nieruchomości gruntowych jak i kolizji interesów indywidualnych (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2073/10). Obowiązek rozważnego wyważenia wszystkich interesów łączy się nierozerwalnie z nakazem rzetelnego i wszechstronnego wyjaśnienia i rozważenia okoliczności sprawy i wydania rozstrzygnięcia w zgodzie z obowiązującym porządkiem prawnym. Organ gminy podejmując uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego winien zatem wyważyć wszystkie istniejące interesy. W sprawie będącej przedmiotem skargi doszło prawidłowego, racjonalnego i proporcjonalnego rozważenia spornych interesów gminy oraz skarżących. Wystarczającym i zasadniczym argumentem uzasadniającym ustalenie kwestionowanych linii zabudowy jest z jednej strony konieczność zachowania ładu przestrzennego i architektonicznego (od strony drogi krajowej) oraz konieczność realizacji wynikającego z postanowień studium obowiązku modernizacji sieci dróg miejskich (od strony ulicy Cegielnianej). Organ planistyczny szczegółowo i przekonująco uzasadnił potrzeby związane z zapewnieniem zapewnienia sprawnego systemu komunikacyjnego, a przyjęcie rozwiązań w tym zakresie zostało pozytywnie uzgodnione z właściwymi organami administracji drogowej. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, uwzględniający w szczególności wymagania ładu przestrzennego, jest aktem kształtującym ład przestrzenny i sposób zagospodarowania przestrzennego między innymi dlatego, że jego ustalenia są opracowane w oparciu o liczne uwarunkowania, uwzględniające zarówno prawo własności jak i potrzeby interesu publicznego. Do podstawowych zadań gminy w tym zakresie jest projektowanie i zapewnienie odpowiedniego układu komunikacyjnego. Kształtowanie odpowiedniego układu komunikacyjnego (także na przyszłość w kontekście rozwoju społeczno-gospodarczego gminy) jest obowiązkiem gminy ujętym, jako jej zadanie własne w ramach władztwa planistycznego.
Biorąc pod uwagę przebieg procesu planistycznego oraz ostateczną treść zaskarżonej uchwały, Sąd uznał, że wyznaczenie nieprzekraczalnych granic zabudowy na działkach [...] w odległości 6 metrów (drogi gminne K01L oraz K04L) i 20 metrów (droga krajowa K1G) od krawędzi dróg publicznych nie stanowi nieproporcjonalnej lub niedopuszczalnej ingerencji w prawa rzeczowe i obligacyjne skarżących, jak również nie może być uznane za przejaw nadużycia władztwa planistycznego przez właściwy organ gminy.
Nadużycie kompetencji planistycznych (władztwa planistycznego) to działanie polegające na wykorzystaniu ustawowego upoważnienia w celach sprzecznych z prawem i niezgodnych z istotą i przeznaczeniem przyznanej kompetencji. Tego rodzaju przypadki nie miały miejsca w przedmiotowej sprawie. Trzeba ponadto wskazać, że kwestionowane przez skarżących ustalenia planu nie przekreślają możliwości korzystania z nieruchomości lub rozporządzania nią zgodnie z przysługującej jej prawem własności, a zatem nie doszło do naruszenia istoty prawa własności. Ograniczenia w zakresie zabudowy działki nie są również na tyle intensywne, aby uznać, że skarżący zostali całkowicie pozbawieni możliwości zabudowy lub zagospodarowania spornych działek. Nie można także nie uwzględnić argumentu, że ograniczenie prawa własności w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może stać się przedmiotem roszczeń odszkodowawczych. Zgodnie z art. 36 u.p.z.p. jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo wykupienia nieruchomości lub jej części.
Nie znajduje także uzasadnienia zarzut naruszenia art. 20 i art. 22 Konstytucji RP poprzez "ograniczenie swobody wolności działalności gospodarczej". Po pierwsze, norma programowa wynikająca z art. 20 Konstytucji ("Społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej") nie mogła zostać bezpośrednio naruszona przez regulację planistyczną, gdyż norma ta określa jedynie założenia ustroju gospodarczego państwa i jest zasadniczo adresowana do ustawodawcy. Po drugie, regulacja dozwalająca na ograniczenie wolności gospodarczej tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny (art. 22 Konstytucji) obejmuje także akty wydane na podstawie ustawy (np. miejscowe plany jako akty prawa miejscowego).
Chybiony jest wreszcie zarzut naruszenia § 12 oraz § 271 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jak również naruszenia (bliżej nieokreślonych w skardze) przepisów przeciwpożarowych, poprzez ustalenie możliwości prowadzenia zabudowy bezpośrednio przy granicy działki. Organ planistyczny powołując się na § 12 ust. 2 powyższego rozporządzenia ("Sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu") trafnie wskazał na dopuszczalność wprowadzenia w treści planu możliwości sytuowania budynków bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką. O wprowadzeniu do planu tego rodzaju postanowień zaważył m.in. fakt, że w aktualnym stanie zagospodarowania trzej pozostali właściciele działek objętych obszarem planu posiadają budynki zlokalizowane bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną. Skarżący nie określili natomiast w skardze przepisów z zakresu bezpieczeństwa przeciwpożarowego, które miały zostać naruszone przez organ planistyczny, poza powołaniem się na treść § 271 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. W kontekście zarzutu związanego z tym ostatnim przepisem należy zgodzić się z organem planistycznym, że ewentualna dopuszczalna odległość między ścianami nowych budynków i budynków istniejących zostanie ostatecznie przesądzona na etapie oceny projektu budowlanego i w nawiązaniu do jego treści (w tym m.in. do przewidywanych klas odporności ogniowej ścian budynku). Powyższa zmiana została uzgodniona pozytywnie z Komendantem Wojewódzkim Straży Pożarnej w Rzeszowie (uzgodnienie z dnia 12 listopada 2014 r.).
Mając na względzie powołane wyżej argumenty, Sąd doszedł do przekonania, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia zasad sporządzania planu okazały się nieuzasadnione, a zatem również ta podstawa stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały nie została wykazana.
Wobec niestwierdzenia naruszenia przez skarżony organ właściwości organów w toku procedury planistycznej oraz istotnego naruszenia trybu i zasad sporządzania miejscowego planu, Sąd był zobowiązany oddalić skargę na podstawie art. 151 w zw. z art. 147 § 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło