II SA/Rz 1123/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Krystyna Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata R. J. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/. II SA/Rz 1123/12 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi P. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z [...] września 2012 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Wymienioną decyzją z [...] sierpnia 2012 r. Prezydent Miasta [...] uznał P. K. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 2 pkt 2, 3, 9 i 10, art. 3 ust. 5 pkt 2, art. 4, art. 5 ust. 3, 3a i 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, dalej zwana jako: "Upa"). Z ustaleń faktycznych organu I instancji wynikać ma, że decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] września 2011 r., w związku z bezskutecznością egzekucji od P. K. alimentów orzeczonych wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z 14 czerwca 2010 r. [...], ustalono prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionych dzieci: S. K. w kwocie 480 zł miesięcznie i E. K. w kwocie 450 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. O przyznaniu dzieciom świadczeń z funduszu zawiadomiono zobowiązanego. W aktach sprawy zalega decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] maja 2012 r. [...] ustalająca wysokość zobowiązań alimentacyjnych P. K. na łączną kwotę 11 160 zł. Ustalić miano również, że zobowiązany utracił status bezrobotnego, ponieważ w wyznaczonym terminie nie zgłosił się w urzędzie pracy oraz nie usprawiedliwił swojej nieobecności. Ponadto z informacji uzyskanych od komornika wynikało, że w okresie poprzedzających 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny nie dokonał tytułem alimentów żadnej wpłaty. Wobec tego uznano go za dłużnika alimentacyjnego, których uchyla się od zobowiązań alimentacyjnych. Jak wyjaśnił organ, stosownie do art. 2 pkt 3 Upa dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 3 i ust. 3a Upa w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, lub bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jeżeli w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W ocenie organu I instancji niezależnie od tego, że P. K. zgłosił się "na wywiad", złożył oświadczenie majątkowe, to zachodzić mają ustawowe przesłanki obligujące organ do wydania decyzji, jak w rozstrzygnięciu podjętej decyzji. W ocenie organu I instancji ustalone okoliczności dawały zatem podstawę do uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W odwołaniu od powyższej decyzji P. K. podał, że nie uchyla się celowo od płacenia alimentów. Jest osobą niepełnosprawną, chorą i nie mogącą pracować, bez środków do życia. Nie posiada żadnych źródeł dochodów, korzysta z pomocy MOPS-u. Rejestrował się w urzędzie pracy wyłącznie dla uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego, ponieważ z uwagi na chorobę nie mógłby i tak podjąć zatrudnienia. Do odwołania dołączono karty informacyjne leczenie szpitalnego z rozpoznaniem schizofrenii paranoidalnej, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz kopię decyzji o przyznaniu P. K. zasiłku stałego oraz świadczenia w formie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Przekazując odwołanie wraz z aktami sprawy zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia, raz jeszcze argumentował, że podjęcie skarżonej decyzji znajdowało uzasadnienie w tym, że uzyskano informację od Powiatowego Urzędu Pracy [...], iż P. K. utracił status osoby bezrobotnej w wyniku nie zgłoszenia się w tym urzędzie, aby przyjąć propozycję odpowiedniej pracy, jednocześnie nie powiadomił o przyczynach nie zgłoszenia się do tego Urzędu. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z [...] września 2012 r. SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 5 ust. 3a i 3b Upa, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Podzielając w pełni ustalenia organu I instancji organ odwoławczy uznał, że strona nie dopełniając obowiązków wobec urzędu pracy utraciła status bezrobotnego, a w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywała się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty ustalonych alimentów. W tych okolicznościach decyzja organu I instancji okazała się prawidłowa. Skargę na powyższą decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Rzeszowie wniósł P. K. Skarżący przedstawił argumentację tożsamą jak w odwołaniu, a ponadto zwrócił uwagę, że do kwietnia 2012 r. pozostawał na utrzymaniu ojca, który zmarł. Nie może liczyć na pomoc matki, która pobiera niskie świadczenie emerytalne. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, że chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30 sierpnia 2002 r., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga jest uzasadniona. Przepisami prawa materialnego, które w sprawie miały zastosowanie były przepisy ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Upa). Zgodnie z art. 5 ust. 3 Upa "W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych". Z przekazanych Sądowi akt sprawy nie wynika, aby skarżący miał unikać sporządzenia wywiadu alimentacyjnego, ani aby odmówił złożenia oświadczenia majątkowego. Przeciwnie, z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że skarżący zgłosił się na wezwanie organu na wywiad alimentacyjny, złożył także oświadczenie majątkowe. Okoliczności te nie znajdują wprawdzie potwierdzenia w przekazanym Sądowi materiale aktowym, ale nie są także sporne dla stron postępowania sądowego. Jako zasadniczą przesłankę uznania P. K. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uznano, że nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie przyjął propozycji zatrudnienia. Organ I instancji powołał się w tym aspekcie na informację z 19 czerwca 2012 r. od Powiatowego Urzędu Pracy [...]. Rzecz w tym, że tych kluczowych dla podjętego rozstrzygnięcia w sprawie ustaleń nie można zweryfikować, albowiem nie znajdują one potwierdzenia w przekazanych Sądowi aktach. Na okoliczność niezdatności do pracy powołał się skarżący w swym odwołaniu, naprowadzając zarazem, że uzyskał zasiłek stały decyzją wydaną przez Prezydenta Miasta [...]. Kopię tej decyzji dołączono do odwołania. Podstawowa dla sprawy okoliczność – brak stawienia się skarżącego w wyznaczonym dniu w Powiatowym Urzędzie Pracy [...] bez usprawiedliwienia i nie przyjęcie stosownej propozycji zatrudnienia nie została w żadnym zakresie wyjaśniona i udokumentowana. SKO rozpoznając powyższą sprawę nie przeprowadziło pożądanego w tej sytuacji uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, Sąd zaś orzekając na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 Ppsa) dochodzi do przekonania, że zasadniczy argument orzekających w sprawie organów, nie znajduje wsparcia w zebranym materialne dowodowym. Zestawiając tę okoliczność z nakazem podjęcia wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.) uznać należy, że przedwcześnie organ odwoławczy uznał decyzję organu I instancji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych za prawidłową. SKO nie wyjaśniając podstawowej dla trafności podjętego rozstrzygnięcia w I instancji okoliczności, uchybiło art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymując w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję. Kolegium jako organ odwoławczy jest uprawnione do tego, aby w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, na podstawie art. 136 K.p.a., wyjaśnić w ramach takiego dodatkowego postępowania tę istotną dla sprawy okoliczność. Uzasadnia to, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa uchylenie zaskarżonej decyzji. Prowadząc ponownie postępowanie SKO zwróci się do Powiatowego Urzędu Pracy o wyjaśnienie okoliczności, w jakich skarżący utracić miał status osoby bezrobotnej. Organ odwoławczy uwzględni także i to, że jak wynika z wyroku WSA w Rzeszowie z 6 grudnia 2012 r. II SA/Rz 938/12, prowadzone było już postępowanie, w którym organy obu instancji orzekały w drodze decyzji w sprawie dotyczącej uznania P. K. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych – odpowiednio decyzjami z [...] lipca 2012 r. i z [...] sierpnia 2012 r. Cyt. wyrokiem WSA w Rzeszowie uchylił decyzje obu instancji, wyjaśni przeto SKO, czy Prezydent Miasta [...] prowadzi ponownie postępowanie, tak aby nie "mnożyć" postępowań administracyjnych dotyczących w istocie tej samej materialnie sprawy administracyjnej. W zależności od poczynionych ustaleń organ odwoławczy wyda stosowne rozstrzygnięcie. Uchylenie zaskarżonej decyzji uzasadniało opatrzenie wyroku klauzulą ochrony tymczasowej na zasadzie art. 152 Ppsa. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 205 § 2 Ppsa.