II SA/Rz 1127/13

WyrokWSA w Rzeszowie2014-01-29

Skład orzekający: Krystyna Józefczyk, Magdalena Józefczyk, Ewa Partyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany wybudowany samowolnie przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. może zostać zalegalizowany, jeśli jego lokalizacja narusza przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale nie powoduje zagrożenia dla ludzi lub mienia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego dokonały błędnej wykładni przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, skupiając się jedynie na § 5 pkt 32 uchwały, a pomijając § 3 pkt 4, który zakazywał budowy obiektów tymczasowych, co w drodze analogii wykluczało również lokalizację obiektów stałych. W związku z tym, mimo że obiekt nie powodował zagrożenia, jego lokalizacja naruszała plan, co uniemożliwiało legalizację na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Sąd uchylił decyzję o umorzeniu postępowania, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem pełnej treści planu.
Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie w sprawie rozbiórki obiektu rekreacyjnego wybudowanego samowolnie bez pozwolenia na budowę w latach 1981-1991. Organ uznał, że obiekt spełnia wymogi techniczne i nie stwarza zagrożenia, a jego lokalizacja na terenie oznaczonym symbolem "35 ZN, UT" w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie stanowi ewidentnego zakazu budowy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie, uznając, że nie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Skarżąca Spółka wniosła skargę do WSA, podnosząc m.in. naruszenie przepisów planu zagospodarowania przestrzennego oraz możliwość zagrożenia dla ludzi i mienia ze względu na lokalizację obiektu na terenie zalewowym.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Ewa Partyka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. S.A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A. S.A. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2013r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie rozbiórki obiektu rekreacyjnego o konstrukcji drewnianej posadowionego na fundamencie betonowym z podmurówką. Organ ustalił, że na części działki nr ewid. gruntów 296 położonej w miejscowości P., usytuowany jest obiekt budowlany - budynek parterowy o konstrukcji drewnianej i wymiarach zewnętrznych 4,00m x 4,57m, posadowiony jest na fundamencie betonowym z podmurówką z cegły pełnej zwykłej, który posiada w swoim obrysie taras o wymiarach 2,40m x 1,48m. Ściany budynku obite są z zewnątrz i wewnątrz płytą pilśniową twardą. Taras wraz z budynkiem stanowi jedną całość konstrukcyjną. Budynek jest przekryty dachem dwuspadowym pokrytym blachą trapezową ocynkowaną i falistą. Do budynku wykonany jest przyłącz energetyczny, a wewnątrz wykonana jest instalacja elektryczna. Działka nr 296 stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym przez "A" Spółka Akcyjna, Oddział [...] w S. Ustalono, że P.L. kupił przedmiotowy obiekt od J.L. i A.L. na podstawie umowy z dnia [...] grudnia 1996r. J.L. i A.L. kupili natomiast ten obiekt od Przedsiębiorstwa [...] w Z. na podstawie umowy z dnia [...] września 1995r. Przedmiotowy obiekt budowlany - budynek został wybudowany w latach 1981- 1991 i jest użytkowany w okresie letnim do celów rekreacyjnych. Budynek ten został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z przedłożonej oceny stanu technicznego spornego obiektu sporządzonej przez Z.S. wynika, że obiekt ten został wybudowany zgodnie z obowiązującymi normami budowlanymi, przepisami i sztuką budowlaną oraz, że nie stwarza zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi i nadaje się do użytkowania zgodnego z jego przeznaczeniem. Ponadto z ustaleń Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy w [...] z dnia [...] października 2002r., nr [...], obowiązującego na obszarze, na którym znajduje się przedmiotowy obiekt, oznaczonym symbolem "35 ZN, UT" brak jest ewidentnego zakazu budowy. Powyższe ustalenia obligowały organ na podstawi art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r., Prawo budowlane (Dz. U. z 1974r., Nr 38, poz. 229 ze zmianami) do umorzenia postępowania administracyjnego Od ww. decyzji odwołanie wniosła "A" Spółka Akcyjna z/s w W., zwana dalej "Spółką", reprezentowana przez pełnomocnika J.F. Dyrektora Oddziału [...] w S. Skarżąca spółka jako użytkownik wieczysty działki nr 296 obręb ewidencyjny P. podniosła, że wątpliwości budzić może podstawa prawna skarżonej decyzji, a mianowicie umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy, który daje organom nadzoru uprawnienia do orzekania w sprawach nakazu rozbiórki obiektów budowlanych. Przedmiot decyzji nie jest tożsamy z przedmiotem prowadzonego postępowania, gdyż jak wynika z sentencji decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umarza postępowanie w sprawie rozbiórki obiektu rekreacyjnego ..., a jak wynika z zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia [...].10.2012r. przedmiotem postępowania była sprawa samowolnej budowy obiektu rekreacyjnego. Spółka podniosła, że teren, na którym usytuowany jest przedmiotowy obiekt znajduje się na części działki nr 296 stanowiącej część zalewu [...] oznaczonej w ewidencji gruntów symbolem WP - co oznacza grunty pod wodami powierzchniowymi. Twierdzi, że postępowanie dotyczące daty budowy przedmiotowego obiektu zostało przeprowadzone w sposób pobieżny, gdyż oparto się na oświadczeniu P.L. bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a tym samym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pozbawił możliwości wypowiedzenia się w tej materii pozostałym stronom postępowania, co może stanowić naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji, że przepisy aktualnie obowiązującego Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego "[...]" zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy w [...] Nr [...] z dnia [...].10.2002r., według którego część działka nr 296 położona jest na terenach oznaczonych symbolem - 35ZN, UT nie wprowadzają ewidentnego zakazu budowy obiektu rekreacyjnego. Zdaniem skarżącej spółki autor ww. planu dokładnie określił miejsca, w których można lokalizować obiekty użytkowane jako domki rekreacyjne poprzez wyjaśnienia zawarte w § 2, ust. 3 pkt 3b. Sporny obiekt rekreacyjny położony jest na terenach nie przeznaczonych pod tego typu zabudowę, zatem usytuowanie tego obiektu narusza przepisy ww. planu. Podniosła, że powyższe uchybienia stanowić mogą naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. Twierdzi, że organ nadzoru budowlanego nie wykazał w sposób wyczerpujący czy prowadzone postępowanie administracyjne na tym etapie faktycznie stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu zgodnie z art. 105 k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej "WINB" zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] września 2013r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w sprawie samowolnej budowy budynku rekreacyjnego o konstrukcji drewnianej i wymiarach zewnętrznych 4,0m x 4,57m wraz z tarasem o konstrukcji stalowo-drewnianej i wymiarach po zewnętrznym obrysie słupów 2,35m x 4,57m stanowiącego własność P.L. zam. [...], ul. M. [...] usytuowanego na działce nr 296 w miejscowości P. (obr. ewid. P.) - w całości, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) zwanej dalej "k.p.a." Organ wyjaśnił, że przedmiotowy obiekt należy zakwalifikować do kategorii budynków, w świetle art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2010r., Nr 243, poz. 1623 ze zmianami), zwanej dalej "ustawą". Dla oceny natomiast, czy obiekt stanowi samowolę budowlaną konieczne jest dokonanie jego kwalifikacji na gruncie Prawa budowlanego obowiązującego w dacie jego powstania. Ustawa z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane regulowała m. in. projektowanie i budowę oraz utrzymanie i rozbiórkę obiektów budowlanych, do których zaliczano zarówno stałe jak i tymczasowe budynki (art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 ustawy z roku 1974). Budowa natomiast definiowana była w art. 2 ust. 2 m. in. jako wykonywanie obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 28 tej ustawy, roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Brak zwolnienia od uzyskania pozwolenia dla budynków uzasadnia konkluzję, że w dacie posadowienia przedmiotowego budynku na działce nr 296 w P. dla jego realizacji wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, a jego brak kwalifikuje go jako samowolę budowlaną. Ze względu na ustaloną datę powstania samowoli, poprzedzającą wejście w życie aktualnie obowiązującej ustawy prawo budowlane, do usuwania jej skutków nie ma zastosowania art. 48 ustawy, lecz przepisy dotychczasowe, a to ze względu na normę intertemporalną z art. 103 ust. 2 ustawy. Oznacza to konieczność rozważenia okoliczności, o których mowa w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, a w przypadku nie zaistnienia przypadków tam przewidzianych, zastosowanie art. 40 tej ustawy, bądź umorzenie postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego sprawę legalności przedmiotowego budynku rozpatrywał prawidłowo, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane. Przepis art. 37 ust. 1 ww. ustawy dopuszcza orzeczenie rozbiórki obiektu budowlanego lub ich części wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy wówczas, gdy zachodzi jedna z wymienionych w nim przesłanek: 1) znajduje się on na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Skoro według cytowanego przepisu nakaz rozbiórki nastąpić mógłby jedynie w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, oznacza to, że nie każda samowola budowlana sprzeczna z przepisami o planowaniu przestrzennym skutkować może nakazem rozbiórki na omawianej podstawie. Prawidłowo przyjął organ I instancji, że w odniesieniu do przedmiotowego budynku nie zachodzą przesłanki do nakazania jego rozbiórki w oparciu o art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane. W świetle aktualnej linii orzeczniczej sądów administracyjnych zgodność samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy oceniać w świetle przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji. Wobec powyższego w niniejszej sprawie zbadano zgodność budowy przedmiotowego budynku wykorzystywanego w okresie letnim do celów rekreacyjnych z obecnie obowiązującym planem przestrzennego zagospodarowania. Organ I instancji ustalił bowiem, że część działki nr 296 w miejscowości P., na której usytuowany jest przedmiotowy budynek rekreacyjny, położona jest na terenie, na którym obecnie obowiązuje Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego "[...]" w Gminie [...] uchwalony Uchwałą Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] października 2002r., opublikowany w Dzienniku Urzędowym Województwa nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r. pod poz. [...] i obowiązujący od dnia 18 grudnia 2002r. Część działki nr 296 w P., na której usytuowany jest przedmiotowy budynek, zgodnie z § 5 ust. 32 ww. planu leży na terenie oznaczonym symbolem - 35ZN, UT. Teren ten jest przeznaczony do utrzymania w stanie naturalnym jako zieleń nieurządzona niska z lokalnymi zadrzewieniami. Dopuszcza się lokalizację obiektów i urządzeń obsługi turystycznej, obiektów służb ochrony, gospodarki leśnej i wodnej, urządzeń infrastruktury technicznej oraz miejsc postojowych dla samochodów. Przedmiotowy budynek użytkowany jest jako rekreacyjny w okresie letnim, zatem jest to budynek rekreacji indywidualnej, przez który należy rozumieć budynek przeznaczony do okresowego wypoczynku. Turystyka jak i rekreacja to forma wypoczynku. Obydwa te pojęcia wzajemnie się przenikają, turystyka może stanowić jedną z form rekreacji, zaś rekreacja może być jednym z celów turystyki. Zatem nie można stwierdzić, że przedmiotowy budynek o funkcji rekreacji indywidualnej znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. W związku z powyższym nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki, a zatem spełniony został pierwszy warunek legalizacji. Przedłożona ocena techniczna przedmiotowego budynku położnego na działce nr 296 w P. jako wykonanie obowiązku wynikającego z postanowienia organu I instancji z dnia [...].11.2012r. znak: [...] opracowane zostało przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Z ww. oceny technicznej wynika, że przedmiotowy budynek rekreacyjny został wybudowany zgodnie z obowiązującymi normami budowlanymi, przepisami i sztuką budowlaną, nie stwarza zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi i nadaje się do użytkowania zgodnie 2 jego przeznaczeniem. W świetle powyższego przedmiotowy budynek nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi ani mienia, ani też pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W związku z tym nie zachodzą okoliczności określone w art, 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy Prawo budowlane, uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki, a zatem spełniony został również drugi warunek legalizacji. Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego w przypadku stwierdzenia, że postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania w sprawie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego oznacza, że popełnione naruszenie prawa zostaje zalegalizowane i obiekt może być legalnie użytkowany. W świetle powyższych wyjaśnień należało uchylić decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013r. znak: [...] w całości i umorzyć postępowanie organu I instancji w całości. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania orzeczenia w przedmiotowym postępowaniu. Ewidencja gruntów nie wskazuje, jakie jest przeznaczenie działki, gdyż o tym decyduje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zarzut skarżącej spółki, że tylko na terenach określonych w § 2 ust. 3 pkt b ww. planu można lokalizować obiekty użytkowane jako domki rekreacyjne nie jest zasadny. Kwestie własnościowe i spory wynikłe na tym tle w odniesieniu do obiektów budowlanych nie mogą być rozstrzygane przez organy administracji publicznej, lecz przez sądy powszechne. Zaskarżona decyzja stwierdza jedynie, że w świetle przepisów prawa budowlanego, dany obiekt może być użytkowany, co nie narusza praw właściciela gruntu czy użytkownika wieczystego wynikających z przepisów odrębnych. Skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na wskazaną wyżej decyzję wnosząc o przeanalizowanie toku postępowań przeprowadzonych przez organy nadzoru budowlanego I jak i II instancji, poprzedzających wydanie skarżonej decyzji oraz jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca podtrzymała jednocześnie w całości i powtórzyła swoje stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].02.2013 r. znak: [...] Wniosła o wyjaśnienie, czy użytkowanie obiektu usytuowanego na terenie znajdującym się pod wodami powierzchniowymi (według ewidencji gruntów oznaczonych symbolem "WP"), nie będzie powodować zagrożenia niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otocznia, w odniesieniu do treści art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. Skarżąca wyjaśniła, że zarządzeniem z dnia [...] września 1971 r., nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] ustaliło strefę przybrzeżną dla zbiornika wodnego na rzece [...] w S. Z treści cytowanego wyżej zarządzenia wynika, że ustalono strefę przybrzeżną dla zbiornika wodnego na rzece [...] w S., której granicę stanowi linia wywłaszczenia terenu wokół zbiornika dla potrzeb Elektrowni (§ 1), oraz że w obszarze strefy przybrzeżnej nie wolno składować żadnych substancji, które mogą szkodliwie zanieczyszczać wodę lub grunt, a wykonywanie obiektów i urządzeń związanych z odprowadzeniem ścieków i innych nieczystości jak też budowa plażowisk, kąpielisk, przystani, wszelkich obiektów nadbrzeżnych i urządzeń z nimi związanych wymaga pozwolenia wodnoprawnego (§ 3), Grunty te zostały zatem wyłączone z innej działalności niż eksploatacja zbiornika dla potrzeb Elektrowni i stanowią strefę zabezpieczenia przed zagrożeniem ze strony aktywnego oddziaływania spiętrzonych wód zbiornika. Działka nr 296 w miejscowości P. znajduje się na obszarze wywłaszczenia terenu wokół zbiornika dla potrzeb Elektrowni, stanowiła i stanowi nadal część zbiornika wodnego oraz jest niezbędna i konieczna dla bezpiecznej i prawidłowej pracy zbiornika [...] W ocenie Skarżącej użytkowanie przedmiotowego obiektu, powodować może niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia oraz niedopuszczalnie pogarsza warunki zdrowotne lub użytkowe dla otoczenia. Z treści uzasadnienia skarżonych decyzji nie wynika czy odniesiono się do możliwości bezpiecznego użytkowania budynku, znajdującego się na terenach które mogą być okresowo zalewane - zatem nie została wykluczona przesłanka wynikająca z punktu 2 art. 37, ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Skarżący podtrzymał stanowisko, że przedmiotowy budynek narusza przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, bowiem budynek rekreacyjny stanowiący własność P.L. usytuowany na działce nr 296 w P., narusza przepisy Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego "[...]", usytuowany jest bowiem na obszarze, gdzie nie niedopuszczalna jest lokalizacja domków rekreacyjnych - zatem nie została wykluczona przesłanka wynikająca z punktu 1 art. 37, ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Przedstawione powyżej stanowisko skarżącej potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 294/13. Ponadto, zdaniem skarżącego pozostawiona w obiegu prawnym zaskarżona decyzja WINB stanowić będzie podstawę do użytkowania samowolnie wybudowanego obiektu usytuowanego na terenie, którym właściciel budynku nigdy nie dysponował i nie będzie mógł dysponować. Opisana wyżej sytuacja doprowadzić może również do zmian i przekwalifikowania w użytkach gruntowych i klasyfikacjach bonitacyjnych części działki nr 296 w miejscowości P., co z kolei spowoduje niekorzystne dla "A" S.A. skutki ekonomiczne - związane z podniesieniem opłacanego podatku od nieruchomości oraz skutki gospodarcze - związane ze zmianą klasyfikacji gruntów i zmianą gospodarowania wodami, jak również obniżenie granicy przybrzeżnej zbiornika wodnego [...].. Zdaniem skarżącej, w przedmiotowej sprawie powinna mieć zastosowanie wykładnia prawna zawarta w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2011 r. sygn. akt Il SA/Bk 594/2011, w którym stwierdzono, że "zalegalizowanie samowoli budowlanej popełnionej pod rządami prawa budowlanego z 1974 r. następuje poprzez udzielenia pozwolenia na użytkowanie, które - w zależności od okoliczności sprawy - albo wymaga poprzedzenia nałożeniem obowiązku wykonania zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 ww. ustawy) albo samym nałożeniem obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie (art. 42 ust 2 ww. ustawy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy określa przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami, a sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Skarga Spółki zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja zapadła w stanie faktycznym, który w ocenie Sądu został ustalony w sposób odpowiadający przepisom prawa. W związku z tym, tak ustalony stan faktyczny może być podstawą faktyczną wyrokowania. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest ustalenie, że samowola dokonana na działce nr ew. 296 w P. miała miejsce przed dniem 1 stycznia 1995 r. Ten fakt jest istotny dla rozstrzygnięcia, gdyż przesądza jakie prawo ma być stosowane dla rozważań związanych z legalizacją popełnionej samowoli. Wprawdzie w uzasadnieniu skargi spółka wskazuje, że organy w sposób prawidłowy nie ustaliły w jakim czasie dokonano samowolnych robót budowlanych, lecz zarówno skarżący jak i organy nie wskazują by te działania miały miejsce po 1 stycznia 1995 r. Z całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że te działania miały miejsce przed wskazaną datą, co oznacza, że zastosowanie mają przepisy ustawy prawo budowlane z 1974 r. Ustalenie tych okoliczności faktycznych sprawy implikuje konieczność oceny jej skutków prawnych przez pryzmat art. 37 prawa budowlanego z 1974 r. Przepis ten wyznacza zakres postępowania legalizacyjnego, a zatem wskazuje przesłanki, które w tym postępowaniu muszą być wzięte pod uwagę. Sąd rozpoznając sprawę stoi na stanowisku, że wykładnia językowa art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego z 1974 r. musi uwzględnić ocenę stanu faktycznego w zakresie wykorzystania gruntu, na którym popełniono samowolę, wg stanu prawnego z chwili orzekania o samowoli, a nie z daty jej popełnienia. Taki pogląd znajduje akceptację w judykaturze (np. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2011 r., II OSK 1329/11). Skoro tak to do oceny samowoli będącej przedmiotem skargi muszą być brane pod uwagę przepisy aktualnie obowiązującego planu przestrzennego zagospodarowania z 2002 r. Organy nadzoru budowlanego stosują właściwe przepisy, zatem z formalnego punktu widzenia przyjmują właściwą postawę prawną dla rozstrzygnięć będących przedmiotem skargi. Zastosowanie właściwych przepisów do oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie jest równoznaczne z poprawnym ich stosowaniem. W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały błędnej wykładni przepisów planu miejscowego, zatem ich decyzje obarczone są wadą niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, a to wadliwą jest wykładnia przepisów aktualnie obowiązującego planu miejscowego. Organy obu instancji skupiły się na wykładni § 5 pkt 32 uchwały Rady Gminy [...] z dnia [...] października 2002 r. W jej ramach przyjęły, że teren oznaczony symbolem 35ZN, UT przeznaczony do utrzymania w stanie naturalnym z możliwością lokalizacji obiektów i urządzeń obsługi turystycznej daje podstawę do lokalizowania domów letniskowych, które związane są z wypoczynkiem i rekreacją. Skoro samowolnie wykonany obiekt objęty postępowaniem spełnia taką funkcję to mieści się w treści § 5 pkt 32 planu miejscowego, a to oznacza, że znajduje się w terenie, który nie został wskazany w art. 37 ust. 1 pkt 1 starego prawa budowlanego. W takich warunkach istnieją podstawy do legalizacji, czyli umorzenia postępowania w sprawie popełnionej samowoli. Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie takie stanowisko nie zasługuje na aprobatę. Treść § 5 pkt 32 planu miejscowego z 2002 r. musi być odczytywana w połączeniu z § 3 tego aktu, który zawiera ustalenia szczegółowe dla obszaru, w którym dokonano samowoli budowlanej. W § 3 pkt 4 stwierdzono, że w obszarze "[...]"(tu położona jest działka 296) zakazuje się budowy obiektów tymczasowych, ustawiania przyczep, barakowozów, kiosków, itp. Wyliczenie wskazanych obiektów ma charakter przykładowy. Z tego powodu uprawniona jest wykładnia tego przepisu zakładająca, że skoro nie można sytuować obiektów tymczasowych to tym bardziej nie można sytuować obiektów stałych. Takie rozumienie znajduje oparcie w regule, że skoro nie wolno czynić mniej to tym bardziej więcej. Zatem organy prowadząc ponownie postępowanie powinny uwzględnić treść § 3 pkt 4 planu. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy prawo budowlane z 1974 r. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na zasadzie przepisów art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Ze względu na treść rozstrzygnięcia objętego kontrolą sądu nie orzekano na podstawie przepisów art. 152 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło