II SA/Rz 1137/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. P. o ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia umorzyć postępowanie o przyznanie skarżącej prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 10 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Ł. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2010 r. Nr [...]. Wnioskując o doręczenie uzasadnienia tego wyroku pismem z dnia 30 maja 2012 r. (a więc już po jego uprawomocnieniu się), skarżąca zwróciła się również o przyznanie adwokata "do wykonania kasacji" (postanowieniem z dnia 11 czerwca 2012 r. WSA w Rzeszowie odmówił sporządzenia uzasadnienia powyższego wyroku z uwagi na jego złożenie po terminie i wynikającą z tego jego bezskuteczność). Wniosek o ustanowienie adwokata skarżąca podtrzymała w złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF, obowiązującym w zakresie przyznawania prawa pomocy osobom fizycznym w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wg zawartego w nim oświadczenia, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z 2 córkami i wnuczką. Nie posiadają one żadnego wartościowego majątku, a jedyne ich źródła utrzymania stanowią pobierany przez wnioskodawczynię z ośrodka pomocy społecznej zasiłek stały w wysokości 560 zł., przysługująca jednej z córek renta w wysokości 800 zł. i pobierane przez drugą z nich alimenty w kwocie 300 zł. (łącznie 1660 zł.). Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Wnioskowanie przez skarżącą o ustanowienie adwokata dotyczy przyznania jej częściowego prawa pomocy, czego niezbędnym warunkiem jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Niezależnie jednak od tej regulacji, stosownie do art. 243 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Złożenie wniosku po zakończeniu postępowania jest niedopuszczalne, przy czym przez tok postępowania należy rozumieć tok postępowania sądowoadministracyjnego od jego wszczęcia do chwili prawomocnego zakończenia; w niniejszej sprawie wyrok uprawomocnił się 10 czerwca 2011 r. Mimo że nie wynika to z literalnego brzmienia art. 243 § 1, wg ukształtowanej praktyki i orzecznictwa sądowego, tokiem postępowania objęte jest także postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego, nawet gdyby został on złożony po terminie uprawomocnienia się orzeczenia w danej instancji. Inaczej rzecz ujmując, oznacza to, że dopuszczalny jest wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli z treści wniosku wynika zamiar strony wnioskującej jego wzruszenia, czy to poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku lub do wniesienia skargi kasacyjnej, jak też poprzez wniesienie skargi o wznowienie postępowania. Stosownie do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2005 r. sygn. akt II FZ 653/05, brak jest możliwości uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w przypadku, gdy nie złożył on w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia; taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, w której skarżąca wnioskując po uprawomocnieniu się wyroku o przyznanie adwokata "do wykonania kasacji" zwróciła się jednocześnie o wydanie tego wyroku z uzasadnieniem (postanowieniem z dnia 11 czerwca 2012 r. Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z racji złożenia wniosku po upływie 7-dniowego terminu, który w niniejszej sprawie należało liczyć od dnia 10 maja 2011 r.). Ubocznie należy zwrócić uwagę na pogląd wyrażony w Komentarzu do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa H. Knysiak-Molczyk (wydawnictwo elektroniczne Lex Polonica, wydanie czerwiec 2012), według którego wniosek o przyznanie prawa pomocy będzie dopuszczalny i powinien być merytorycznie rozpoznany w pierwszej kolejności, jeśli jednocześnie ze spóźnionym wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku strona złoży wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej o ustanowienie w ramach prawa pomocy adwokata. Mając na uwadze wskazane okoliczności, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 161 § 1 pkt 3 i art. 258 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.