II SA/Rz 1168/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego - skargę oddala - II SA/Rz 1168/21 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi A.S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2021 r. nr [...] dotycząca odmowy przyznania zasiłku celowego. Jak wynika z jej uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy, decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...], Dyrektor Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [....] - po rozpoznaniu wniosku A.S. - odmówił przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż [...] lutego 2021 r. miało miejsce zalanie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej współwłasność A.S., tj. zalanie budynku mieszkalnego i gospodarczego. Strona oszacowała szkody na kwotę 180 tys. zł. Ustalono, że A.S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, ale zamieszkują oni w budynku zlokalizowanym w [...] przy ul. [...], zatem na skutek zalania nie zostały zagrożone dotychczasowe warunki ich egzystencji. Nie utracili oni możliwości prowadzenia gospodarstwa domowego i zaspokajania swoich podstawowych potrzeb życiowych, zatem brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego W odwołaniu A.S. wniósł o uchylenie decyzji Burmistrza i orzeczenie co do istoty sprawy, względnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 oraz art. 40 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., dalej: u.p.s.) przez błędną ich wykładnię skutkującą odmową przyznania świadczenia. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) polegające na braku pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy spowodowanego bezzasadnym oddaleniem wniosków dowodowych strony oraz naruszenie art. 10 k.p.a. polegające na braku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów, czego wyrazem było przesłanie mu kopii materiałów zgromadzonych w sprawie z tą samą datą co wydanie decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania, Kolegium opisaną na wstępie decyzją z [...] maja 2021 r. - działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 40 ust. 1 i 3 w zw. z art. 14 u.p.s. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wyjaśniło, że z regulacji art. 40 ust. 1 i 3 u.p.s. normującej zasady przyznawania zasiłku celowego w sytuacji wystąpienia zdarzenia losowego wynika, że może być on przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. W sprawie o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie strat powstałych w wyniku zdarzenia losowego organ pomocy społecznej powinien brać pod uwagę dwa kryteria. Po pierwsze, musi uwzględnić ogólne cele i zasady przyznawania pomocy społecznej wyrażone w szczególności w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 4 u.p.s. Przepis art. 2 ust. 1 tej ustawy stanowi, iż pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie jedynie takiej potrzeby, która ma charakter "niezbędnej potrzeby bytowej". Po drugie, zasiłek celowy przyznany na podstawie art. 40 ust. 1 u.p.s. nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym. Nie stanowi również zadośćuczynienia ze strony Państwa, które nie ma obowiązku zapewnić pomocy w remoncie każdej nieruchomości uszkodzonej w wyniku zdarzenia losowego. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że [...] lutego 2021 r. doszło do zalania budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego znajdujących się na działkach nr 850 i 853/2 położonych w miejscowości [...], przy ul. [...]. W budynku mieszkalnym zalana została piwnica oraz fundamenty. Ponadto zostały zalane znajdujące się w piwnicy budynku mieszkalnego piec gazowy, piec węglowy, pompa do wody z silnikiem, węgiel w workach oraz drewno opałowe. Zalany został również budynek gospodarczy (stajnia) oraz znajdujące się na posesji bele siana. Poniesione straty A.S. - będący współwłaścicielem wyżej opisanej nieruchomości w 1/3 jako spadkobierca po rodzicach - oszacował na kwotę 180 tys. zł. A.S. ani jego żona nie zamieszkują na terenie nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, ale w [...] przy ul. [...], gdzie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe w należącym do nich domu składającym się z pięciu pokoi oraz kuchni. Okoliczności te ustalono w oparciu o kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego z [...] marca 2021 r. A.S. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, ponieważ w 1993 r. uległ wypadkowi samochodowemu i pobiera rentę w wysokości 2 200 zł miesięcznie. H.S. jest w wieku emerytalnym, leczy się z powodu schorzenia kręgosłupa i choroby płuc, otrzymując emeryturę w wysokości 1 300 zł miesięcznie. Małżonkowie posiadają gospodarstwo rolne o pow. 5,1391 ha, co stanowi 2,1726 ha przeliczeniowego. Stosownie do art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 308 zł. Zatem dochód małżonków z gospodarstwa rolnego wynosi 669,16 zł miesięcznie. Łączny miesięczny dochód rodziny skarżącego wynosi 4 169,16 zł, natomiast dochód na osobę w rodzinie to kwota 2 084,58 zł. Powyższe okoliczności ustalono w oparciu o oświadczenie skarżącego o stanie majątkowym złożone [...] marca 2021 r. A.S. posiada również dom - zajazd w stanie surowym w miejscowości [...] Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 u.p.s. może być przyznany, jeżeli w wyniku strat poniesionych w związku ze zdarzeniem losowym, pomimo wykorzystania własnych zasobów i możliwości, dana osoba lub rodzina nie jest w stanie zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych. Ustalony stan faktyczny wskazuje, że podstawowe potrzeby bytowe A.S. i jego rodziny, takie jak mieszkanie, nie zostały zagrożone w wyniku zalania budynku mieszkalnego, ponieważ wraz z rodziną zamieszkuje on pod innym adresem w innym budynku, który nie został dotknięty zdarzeniem losowym. Pomoc społeczna, na co już wcześniej zwrócono uwagę, nie jest instytucją zobowiązaną do pokrywania szkód w mieniu powstałych w wyniku zdarzenia losowego, lecz ma służyć wsparciu w sytuacji, gdy osoba dotknięta zdarzeniem losowym nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb. Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. Kolegium uznało za bezzasadny wskazując, że organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Wnioski dowodowe strony sformułowane w piśmie z [...] marca 2021 r. dotyczyły wystąpienia przez organ I instancji do Państwowej Straży Pożarnej oraz Komisariatu Policji w [...] o przesłanie protokołu oraz notatek służbowych z interwencji z [...] lutego 2021 r. Przeprowadzenie wnioskowanych dowodów było zbędne, ponieważ okoliczności iż w dniu [...] lutego 2021 r. doszło do zalania nieruchomości skarżącego oraz zakres szkód nie są w sprawie sporne. W aktach sprawy znajduje się protokół z oględzin dokonanych przez pracowników Urzędu Miasta i Gminy [...] z udziałem odwołującego, w którym szczegółowo opisano zakres szkód. Protokół ten został podpisany przez niego bez żadnych zastrzeżeń. Nie ma również uzasadnionych podstaw zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. polegający na braku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów, czego wyrazem było przesłanie skarżącemu kopii materiałów zgromadzonych w sprawie z tą samą datą co wydanie zaskarżonej decyzji. Pismem z [...] marca 2021 r. organ I instancji poinformował skarżącego o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie o ustalenie prawa do zasiłku celowego. W piśmie tym organ I instancji wskazał, że strona z zebranym materiałem dotyczącym sprawy może zapoznać się, wnieść ewentualne uwagi lub wnioski oraz przedstawić dodatkowe dowody w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia. Pismo to A.S. odebrał osobiście [...] marca 2021 r. W odpowiedzi na nie złożył pismo datowane na [...] marca 2021 r. zawierające wnioski dowodowe oraz wniosek o przesłanie kopii akt. Zatem organ I instancji umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zgromadzonego w sprawie materiału, a strona ze swoich uprawnień skorzystała, czego dowodzi jej pismo z [...] marca 2021 r. W skardze na opisaną na wstępie decyzję Kolegium wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A.S. zarzucił: - naruszenie zasad obiektywizmu przy rozpatrywaniu odwołania wynikających z rażącego nieuwzględnienia treści podniesionych zarzutów co naruszyło jego prawa jako strony postępowania administracyjnego w sprawie, w szczególności zasady ogólne zawarte w art. 7 i art. 10 k.p.a., w szczególności uniemożliwiło mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i zgłaszanych żądań, co dalej skutkowało tym, iż tego samego dnia kiedy wydano decyzję odmawiającą przyznania mu zasiłku celowego otrzymał kopie akt sprawy, - naruszenie zasad prawidłowego i rzetelnego prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie administracyjnej i prawidłowej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, przy których to gromadzeniu uczestniczyły osoby reprezentujące organ administracyjny pierwszej instancji (MGOPS w [....], protokoły w aktach sprawy), jak również błędną ocenę materiału dowodowego przez organy obu instancji. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości ewentualnie stwierdzenie jej wydania z naruszeniem prawa. Podniósł, iż stan faktyczny sprawy znajduje odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym, na który składają się dokumenty urzędowe sporządzone przez organ I instancji (protokoły, zawiadomienie, decyzja, odwołanie) i z którego wynika wprost, że doszło do naruszenia kodeksowych praw strony w zakresie realizacji praw podmiotowych strony postępowania administracyjnego wynikających z art. 7 i art. 10 k.p.a. Stwierdzenie Kolegium, że organ I instancji umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zgromadzonego w sprawie materiału a strona ze swoich uprawnień skorzystała (czego dowodzi jej pismo z [...] marca 2021 r.) jest błędne i nie znajduje udowodnienia w aktach sprawy. Zważywszy na fakt, iż tego samego dnia zostaje dostarczone pismo stronie (ta sama data wydania) o możliwości zapoznania się z aktami sprawy jak i datowana jest decyzja, jest to ewidentne naruszenie interesu prawnego strony wynikającego wprost z art. 10 § 1 k.p.a., które to naruszenie skutkowało błędnością i wadliwością skarżonych decyzji, czego Kolegium nie uwzględniło. Organy obu instancji rażąco naruszyły przepisy proceduralne mające wpływ na wynik sprawy, w szczególności przez wadliwą i błędną subsumpcję przepisów prawa materialnego będących przedmiotem oceny organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach). W ocenie Sądu, rozstrzygnięcia organów wynikające z zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji są prawidłowe, a argumenty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Sąd dokonując kontroli legalności tych decyzji także z urzędu nie dopatrzył się w działaniu organów naruszeń prawa. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości i przedstawia się w ten sposób, iż skarżący jest współwłaścicielem w 1/3 części (wraz z braćmi M.S. i J.S.) niezamieszkałego budynku mieszkalnego i gospodarczego położonego na działce nr 850 i nr 853/2 w [...] przy ul. [...]. Z protokołu oględzin z [...] marca 2021 r. wynika, że budynek został zalany [...] lutego 2021 r. wodą z niedrożnych upustów odprowadzających wodę z rowu drogi wojewódzkiej nr [...] Z. – K., będącej w zarządzie [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich. W następstwie oględzin budynków Dyrektor MGOPS w [....], działający w z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [....], pismem z [...] marca 2021 r. zawiadomił A.S. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej z tytułu zdarzenia losowego (zalanie). Pismem z [...] marca 2021 r. skarżący zwrócił się o przyznanie mu zasiłku w związku z zalaniem wskazanej wyżej nieruchomości. Wskazał, że ponosi wszelkie koszty związane z tą nieruchomością i utrzymaniem współwłasności w należytym stanie. Z przeprowadzonego [...] marca 2021 r. wywiadu środowiskowego wynika, że A.S. wraz z żoną H.S. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i zamieszkują w należącym do nich domu przy ul. [...] w [...]. Małżonkowie posiadają stałe źródło dochodu, na który składa się renta skarżącego w wysokości 2 200 zł, emerytura jego żony w wysokości 1 300 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 669,16 zł; łącznie 4169,16 zł, tj. 2084,58 zł na osobę. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że skarżący ubiega się o przyznanie świadczenia przewidzianego treścią art. 40 ust. 1 u.p.s., po myśli którego zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek ten jest świadczeniem niezależnym od dochodów poszkodowanych osób i rodzin (ust. 3) i może być przyznany bezzwrotnie. Ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia jak i samo jego przyznanie, a także określenie kwoty zasiłku oraz zastrzeżenie jego zwrotu (częściowego lub całkowitego) pozostawiono swobodnej ocenie organu (decyzja w przedmiocie jego przyznania zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego). Będące przesłanką przyznania zasiłku celowego pojęcie zdarzenia losowego najczęściej używane jest w prawie ubezpieczeniowym. Definiowane jest jako zdarzenie przyszłe, niepewne, niespodziewane, niezależne od woli człowieka, powodujące stratę niezależną od woli osoby której dotyczy (por. Sierpowska I., Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI LEX/el. 2021 – komentarz do art. 40 u.p.s). Wystąpienie rzeczonego zdarzenia losowego i będąca jego konsekwencją strata nie jest jednak jedynym kryterium przyznania takiej pomocy, bowiem zasiłek celowy co do zasady nie służy rekompensacie strat majątkowych, gdyż nie ma charakteru świadczenia odszkodowawczego. Taka wykładnia przepisu będącego materialną podstawą zaskarżonej decyzji dokonywana jest w powiązaniu z zasadami ogólnymi przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, tj. art. 2 ust. 1 u.p.s. (zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości), art. 3 ust. 1 u.p.s. (wg którego pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka), art. 3 ust. 4 u.p.s. (w myśl którego potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej). Powyższe regulacje mają charakter zasad generalnych i w połączeniu z treścią art. 40 u.p.s. wyznaczają kryteria udzielania wsparcia w postaci zasiłku celowego. Zgodnie z powyższym, poniesienie straty (szkody) na skutek zdarzenia losowego stanowi niewątpliwie podstawę dla ubiegania się o świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, jednakże nie przesądza o obowiązku jego przyznania. Takie ujęcie subsydiarnej i wspierającej roli pomocy społecznej oznacza, że przysługuje ono tym, którzy na skutek straty poniesionej w następstwie zdarzenia losowego - z uwagi na niemożność przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znaleźli przy wykorzystaniu własnych możliwości, zasobów i uprawnień - żyją w warunkach które nie odpowiadają godności człowieka. Przekładając powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący ma możliwość zamieszkiwania i wraz z rodziną cały czas (tj. tak przed zaistnieniem zdarzenia, jak i po jego wystąpieniu) zamieszkuje w innej, niż dotknięta zalaniem nieruchomość budynkowa (która zresztą nie była też wykorzystywana na cele mieszkaniowe przez inne osoby będące jej współwłaścicielami). Bezspornym jest, że skarżący wraz z żoną - z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe - jest właścicielem domu mieszkalnego pod adresem [...] w [...], gdzie w pełni realizują i zaspokajają swoje potrzeby mieszkaniowe. Z tych względów nie można zgodzić się ze skarżącym, który utożsamia udzielenie świadczenia z pomocy społecznej z obowiązkiem pełnego pokrycia przez organ szkody poniesionej przez niego wskutek zalania należących do niego budynków. Samo powstanie na skutek zdarzenia losowego straty w nieruchomości budynkowej osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta ma zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu, oznacza, że pomoc ze strony państwa nie jest jej niezbędna. Taka sytuacja wyklucza możliwość udzielenia jej pomocy socjalnej w postaci zasiłku celowego (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2017 r. I OSK 2333/17, LEX nr 2445267). Mimo, iż stosownie do treści art. 40 ust. 1 i 3 u.p.s. zasiłek celowy na pokrycie strat związanych ze zdarzeniem losowym może zostać przyznany przez organy pomocy społecznej niezależnie od dochodu, to jednak sytuacja majątkowa wnioskodawcy odgrywa istotne znaczenie dla załatwienia sprawy. Ustalenia związane z sytuacją majątkową i życiową wnioskodawcy pozwalają bowiem sprawdzić, czy interwencja ze strony państwa jest dopuszczalna, a przede wszystkim konieczna. W sytuacji, gdy osoba lub rodzina wnioskująca o przyznanie pomocy w formie określonej w art. 40 u.p.s. posiadałaby możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych, interwencja taka stanowiłaby o przekroczeniu uprawnień organów pomocy społecznej, a tym samym naruszenie zasady praworządności. Jak już wskazano wyżej, skarżący posiadając wraz z żoną stałe źródło dochodu, ma też w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w innym miejscu, stanowiącym jego centrum życiowe. Reasumując, w ocenie Sądu, organy administracji dokonały wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji finansowej i mieszkaniowej skarżącego i jego rodziny oraz na ich podstawie wydały trafne rozstrzygnięcie mieszczące się w granicach uznania administracyjnego, słusznie uznając, że powstała w wyniku zdarzenia losowego strata w nieruchomości której jest współwłaścicielem nie powoduje - przy uwzględnieniu sytuacji mieszkaniowej i dochodowej - konieczności wsparcia w zaspokojeniu potrzeb bytowych w drodze zasiłku celowego. Ponieważ jak wynika z poczynionych przez organy administracji ustaleń, potrzeby te skarżący ma w pełnym zakresie zaspokojone, przyznanie mu w tej sytuacji zasiłku celowego na podstawie art. 40 ust. 1 u.p.s. wykraczałoby poza zadania pomocy społecznej utożsamiane z pomocą w zabezpieczaniu podstaw egzystencji. Sąd nie kwestionuje faktu poniesienia przez skarżącego szkód, jednak jak już wskazano, świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego nie ma charakteru odszkodowawczego. W tej sytuacji możliwości naprawy szkody skarżący powinien upatrywać we własnych i współwłaścicieli dochodach oraz zasobach finansowych i majątkowych (bez znaczenia pozostaje, że pozostali właściciele nieruchomości nie interesują się nią, cedując pośrednio cały ciężar jej utrzymania na skarżącego). Ubocznie Sąd wskazuje, że jeżeli – jak faktycznie podnosił skarżący w toku postępowania administracyjnego – zalanie budynków nastąpiło z winy zarządcy drogi i jest następstwem zaniechań związanych z utrzymaniem i drożnością pobliskiego rowu melioracyjnego (mimo podejmowanych przez skarżącego w tym zakresie interwencji), to rekompensaty szkody może dochodzić na drodze cywilnej. Skoro zatem organy administracji podejmując kwestionowane rozstrzygnięcia nie dopuściły się tak naruszenia przepisów prawa materialnego (wynikających z ustawy o pomocy społecznej) jak również przepisów proceduralnych (zawartych w k.p.a.), zasadnym było oddaleniu skargi, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.