II SA/Rz 1169/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia SO (del.) Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 22 października 2013r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku S. R. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 marca 2013r. oddalającego jej skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego - postanawia – odrzucić wniosek. Wyrokiem z dnia 7 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę S. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego zatwierdzenia operatu opisowo-kartograficznego ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...]. Odpis powyższego orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem doręczony został skarżącej w dniu 4 kwietnia 2013 r. Dnia 24 kwietnia 2013 r. S. R. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Został on uwzględniony postanowieniem referendarza sądowego z dnia 6 maja 2013 r. W dniu 17 czerwca 2013 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo Okręgowej Rady Adwokackiej [...] - datowane 14 czerwca 2013 r. - informujące o wyznaczeniu dla S. R. pełnomocnika w osobie adwokata E. M. Adwokat E. M. otrzymała je 21.06.2013 r. (k. 118). Dnia 9 lipca 2013 r. wskazana pełnomocnik złożyła w tut. Sądzie opinię prawną o braku podstaw do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz o braku podstaw do złożenia przedmiotowego środka zaskarżenia. Opinię tę S. R. otrzymała 10 lipca 2013 r. Następnie, w piśmie z 21 lipca 2013 r., skarżąca przedłożyła w tut. Sądzie uwagi odnoszące się do wskazanej wyżej opinii prawnej. W odpowiedzi (pismo z 24.07.2013 r.) Przewodniczący Wydziału Informacji Sądowej tut. Sądu wyjaśnił skarżącej, że poza zakresem kompetencji Sądu leży ingerowanie w zakres podejmowanych przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika czynności procesowych. Kolejnym pismem, skierowanym do Prezesa tut. Sądu, tj. z dnia 24 lipca 2013r. S. R. ponownie zakwestionowała opinię prawną adwokat E. M. Udzielając odpowiedzi – pismo z 6 sierpnia 2013 r. – Prezes tut. Sądu powtórnie poinformował skarżącą o braku możliwości nakazania wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi podjęcia określonych środków prawnych. Następnie, S. R. zwróciła się do radcy prawnego celem udzielenia mu pełnomocnictwa do sporządzenia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku, czego jednak wyżej wymieniony się nie podjął. W związku z powyższym, dnia 27 sierpnia 2013 r. S. R. udzieliła pełnomocnictwa adwokat K. P. do wywiedzenia skargi kasacyjnej i reprezentowania jej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie i Naczelnym Sądem Administracyjnym. Dnia 3 września 2013 r wymieniona adwokat K. P. złożyła w tut. Sądzie skargę kasacyjną od wyroku z dnia 7 marca 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia Opisała w nim bieg zdarzeń mających miejsce po wydaniu kwestionowanego orzeczenia. Podniosła, że z dniem udzielenia jej pełnomocnictwa skarżąca uzyskała rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej. Wcześniejsze dokonanie tej czynności nie było natomiast możliwe wobec odmowy powyższego przez dwa profesjonalne podmioty (tj. pełnomocnika z urzędu E. M. oraz radcę prawnego). W takiej sytuacji, skoro więc skarżąca nie była w stanie złożyć skargi kasacyjnej osobiście, bowiem nie byłoby to skuteczne, to nie ulega wątpliwości, że nie ponosi ona winy w spóźnionym dokonaniu tej czynności procesowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonanie przez stronę postępowania sądowego czynności w takim postępowaniu już po upływie przewidzianego w tym zakresie terminu jest bezskuteczne, na co wskazuje brzmienie art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Jeśli jednak brak zachowania terminu nie został przez stronę zawiniony i złoży ona wniosek o jego przywrócenie, wówczas sąd obowiązany jest do jego uwzględnienia. Pierwszą okolicznością, jaką sąd winien poddać ocenie w przypadku złożenia takiego wniosku jest jego terminowość, jako że art. 87 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Dopiero ustalenie, że wniosek strony mieści się w powyższym terminie otwiera możliwość badania, czy spełnione są pozostałe warunki jego uwzględnienia. W ocenie Sądu, wniosek S. R. podlega odrzuceniu jako spóźniony. Przyczyną, dla której wyżej wymieniona nie złożyła skargi kasacyjnej w ustawowym trzydziestodniowym terminie (liczonym od daty doręczenia wyroku z uzasadnieniem) była okoliczność w postaci braku reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika, który podjąłby się tej czynności. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że w świetle brzmienia art. 175 § 1 P.p.s.a. w odniesieniu do skargi kasacyjnej obowiązuje wymóg jej sporządzenia przez – co do zasady - adwokata bądź radcę prawnego. W czasie biegu wskazanego trzydziestodniowego terminu skarżąca zainicjowała procedurę związaną z przyznaniem prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata, która zakończyła się uwzględnieniem jej żądania. Wyznaczona w tym trybie pełnomocnik odmówiła jednak sporządzenia środka zaskarżenia od wyroku z dnia 7.03.2013 r., przedkładając opinię o braku podstaw do dokonania tej czynności. Wywiedzenia skargi kasacyjnej imieniem skarżącej nie podjął się także inny profesjonalny podmiot (radca prawny). Dopiero dnia 27 sierpnia 2013 r. S. R. udzieliła pełnomocnictwa adwokat, która sporządziła skargę kasacyjną łącznie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie i doktrynie, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4.03.2005 r. II UZ 72/2004 OSNP 2005/20 poz. 325 oraz postanowienia NSA: z dnia 8.06.2006 r. I FZ 198/2006 niepubl., z dnia 15.03.2007 r. II FZ 47/2007 niepubl., z dnia 11.10.2011 r. II FZ 570/2011). Przy czym uznaje się, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia ustaje w momencie, gdy pełnomocnik ma pełną możliwość działania w sprawie. Niewątpliwie zatem pełnomocnik ustanowiony z urzędu pełną możliwość działania w sprawie, a tym samym rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej ma po zapoznaniu się z aktami sprawy i stanowiskiem strony skarżącej co do zakresu zaskarżenia. W tym zakresie należy przywołać wyrok TK z 25 lipca 2013 r. sygn. akt SK 17/12, w którym nie stwierdzono niezgodności z Konstytucją art. 87 § 1 P.p.s.a. Wyrok ten ma charakter interpretacyjny. Trybunał orzekł, że art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2012 r. poz. 270, 110 i 1529), rozumiany w ten sposób, że – w sytuacji niedochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 § 1 tej ustawy, na skutek wystąpienia o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego – przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest ustalenie momentu ustania przeszkody do dokonania czynności procesowej przez stronę. Od dnia 21 czerwca 2013 r. należy liczyć czas, w którym strona skarżąca miała potencjalną możliwość dopełnienia określonej czynności procesowej. Oczywiście dopóki ta możliwość nie nabrała rzeczywistego charakteru, dopóty nie można mówić o ustaniu przeszkody do dokonania czynności procesowej, a więc o ustaniu przyczyny uchybienia terminowi. Sąd stwierdza, że oczywiście pełna obiektywizacja kryteriów orzekania o przywróceniu terminu nie jest celowa, gdyż instytucja ta jest ze swej strony ukierunkowana na wartościowanie konkretnych stanów faktycznych. WSA przyjmuje, że realna możliwość dopełnienia określonej czynności procesowej przez skarżącą powstała w dniu 10.08.2013 r. Należy bowiem wziąć pod uwagę specyfikę sytuacji w tej sprawie polegającej na niemożliwości samodzielnego działania przez stronę, która musi korzystać z wyręczenia przez adwokata lub radcę prawnego przy składaniu skargi kasacyjnej (por. w tym zakresie także uchwałę 7 sędziów SN z dnia 17.02.2009 r. III CZP 117/08 dot. skargi kasacyjnej w postępowaniu cywilnym). Przyjęta wykładnia art. 87 § 1 P.p.s.a. powoduje, że sytuacja prawna skarżącej jest identyczna jak sytuacja strony niekorzystającej z prawa pomocy, która otrzymawszy odpis wyroku z uzasadnieniem ma 30 dni na ustanowienie pełnomocnika, który sporządzi skargę kasacyjną. Okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu, tj. odmowa pierwszego pełnomocnika, do którego skarżąca się zwróciła celem sporządzenia skargi kasacyjnej czy też korespondencja z Prezesem WSA w Rzeszowie są bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Z uwagi na to, iż 7-dniowy termin wskazany w art. 87 § 1 P.p.s.a. minął bezskutecznie 17 sierpnia 2013 r., a wniosek o przywrócenie terminu został złożony 3 września 2013 r., to na podstawie powołanego przepisu i art. 88 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.