II SA/Rz 118/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokata M. K. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] Prezydent Miasta [...], po rozpoznaniu wniosku A. K. o przyznanie dodatku mieszkaniowego odmówił wyżej wymienionej przyznania wnioskowanej pomocy. Organ wskazał, że powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego przez wnioskodawczynię prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe wynosi 54,40m2, podczas gdy normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego w gospodarstwie jednoosobowym wynosi 35,00m2. Jeżeli jest większa to nie może przekroczyć powierzchni normatywnej o więcej niż 30% tj. 45,50m2. Zajmowany przez A. K. lokal przekracza dopuszczalne przekroczenie maksymalnej powierzchni o 8,90m2. Odwołanie od tej decyzji złożyła A. K. wskazując na trudną sytuację życiową i zdrowotną. Podała, że jej dochód, tj. zasiłek dla bezrobotnych nie wystarcza na podstawowe potrzeby. Zawnioskowała o zmianę decyzji i przyznanie dodatku do granicy powierzchni 45,50m2. Z uwagi na niepełnosprawność wymaga zajmowania oddzielnego pokoju. Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 966 ze zm. - zwana dalej "ustawą"), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji oparta jest na prawidłowych ustaleniach faktycznych i odpowiada prawu. Wyjaśniło, że warunki nabywania dodatków mieszkaniowych i ich wysokość określa ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 rn2 dla jednej osoby. Jednakże stosownie do ust. 5 cyt. przepisu, mimo niespełnienia tego warunku dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Organ odwoławczy podał, że z dokonanych ustaleń wynika, że powierzchnia użytkowa zajmowanego przez A. K. mieszkania wynosi 54,50m2, liczba osób zajmujących mieszkanie to 1 osoba. Kolegium zaznaczyło, że w postępowaniu w przedmiocie dodatku mieszkaniowego ustawodawca nie pozostawił organowi żadnego marginesu swobody uznania, uzależnił prawo do dodatku mieszkaniowego wyłącznie od spełnienia określonych w ustawie kryteriów dochodowych oraz dotyczących normatywnej powierzchni użytkowej zajmowanego lokalu. Każde przekroczenie określonej w ustawie wartości powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego, w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego, niezależnie od wielkości tego przekroczenie skutkuje ex lege utratą prawa do dodatku mieszkaniowego, bez jakiejkolwiek uznaniowości czy kierowania się zasadami słuszności. Nadto Kolegium zaznaczyło, że nie może zostać wzięta pod uwagę okoliczność związana z toczącym się postępowaniem w sprawie ustalenia niepełnosprawności, co umożliwiłoby ewentualnie na powiększenie normatywnej powierzchni o 15m2. Sformułowanie zawarte w art. 5 ust. 3 ustawy "oddzielny pokój" dotyczy sytuacji gdy zachodzi konieczność dzielenia lokalu mieszkalnego z innymi osobami. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy odwołująca zamieszkuje w lokalu samotnie. W skardze na tę decyzję, złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, A. K. nie precyzując kierunku jej weryfikacji przedstawiła trudną sytuację życiową i materialną w jakiej się znalazła. Podała, że według jej wiedzy osobie chorej dolicza się dodatkową powierzchnię metrażową. Wyjaśniła, że od 19.12.2012 r. cierpi na zaburzenia psychicznej i to jest wskazaniem do dodatkowej powierzchni normatywnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 25 kwietnia 2014 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, A. K. - reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu adwokata M. K. zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] listopada 2013 r. zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że skarżąca osiąga dochody w kwocie 953,06 zł w sytuacji, gdy w rzeczywistości jest to kwota 776,10 zł brutto (673,25 netto - zasiłek dla bezrobotnych) oraz błędne przyjęcie, że skarżąca nie jest osobą niepełnosprawną przez co błędnie nie powiększono powierzchni normatywnej lokalu mieszkalnego o 15m2. Powyższe powoduje naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zarzucono nadto naruszenie art. 6 i art. 8 k.p.a. oraz art. 11 w zw. z art. 12 k.p.a. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 5 pkt 1 ustawy poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym (orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia 19 listopada 2013 r.). Wobec powyższych okoliczności skarżąca zawnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z powyższym wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji może nastąpić tylko w razie stwierdzenia, że przy jego wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "Ppsa"). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeks postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa). Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny (tu decyzja) dokonuje jego oceny mając na uwadze stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu (wydania decyzji), jak i stan prawny istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych ( art. 133 § 1 Ppsa). Stosownie zaś do art. 134 § 1 Ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli w omówionym zakresie, tj. wynikającym z przepisów powołanych wyżej ustaw, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. W konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 Ppsa, skarga podlegała oddaleniu. Istotą stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2013 r., organu I instancji było to, że organy obu instancji uznały, iż skarżącej nie przysługuje uprawnienie do dodatku mieszkaniowego. W szczególności nie można zgodzić się ze skarżącą, że organy błędnie przyjęły, iż nie było podstaw do zastosowania wobec niej art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.) i zwiększenia normatywnej powierzchni o 15m2, ze względu na jej niepełnosprawność. Niesporne jest, że skarżąca zajmuje lokal mieszkalny (typu spółdzielczego własnościowego) o powierzchni 54,40 m2 (w tym łącznej powierzchni pokoi i kuchni 34,10 m2), na podstawie przydziału nr [...] wystawionego przez SM "[...]" i w tym lokalu zamieszkuje sama. Nie jest też kwestionowana wysokość wydatków skarżącej związanych z utrzymaniem mieszkania, natomiast osiągane przez nią dochody (zasiłek dla bezrobotnych) – wg ustaleń organów znajdujących potwierdzenie w zebranych dowodach (indywidualna karta wypłaty zasiłków PUP [...]) – wyniosły 953,06 zł miesięcznie. Odmowa przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego (wnioskowanego pismem złożonym organowi I instancji w dniu 30.08.2013 r.) uzasadniona została przez organy orzekające w sprawie niniejszej niespełnieniem warunków określonych w ustawie powołanej wyżej, tj. przekroczeniem normatywnej powierzchni użytkowej lokalu zajmowanego przez skarżącą. Ocena ta, w stanie faktycznym sprawy ustalonym zgodnie z regułami Kpa, a więc art. 7, 77 §1 i 80 Kpa, jest prawidłowa i nie narusza prawa. Otóż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m2 – dla 1 osoby. Stosownie zaś do przepisu art. 5 ust. 5 tej ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż : 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Wielkości te, w odniesieniu do lokalu mieszkalnego skarżącej nie zostały zachowane, co nie jest kwestionowane. Wobec twierdzeniom skarżącej, brak było podstaw do zastosowania wobec niej również art. 5 ust. 3 ustawy i powiększenia powierzchni normatywnej o 15m2. Przepis ten stanowi, iż normatywną powierzchnię powiększa się o 15m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). Zatem organ prowadzący postępowanie o przyznanie dodatku mieszkaniowego okoliczność faktyczną, w postaci wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, może ustalić jedynie na podstawie orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Do kompetencji tego zespołu należą okoliczności odnoszące się do niepełnosprawności (stan zdrowia i jego wpływ na możliwość samodzielnego funkcjonowania osoby), natomiast poza zakresem jego kompetencji pozostaje to, jaki lokal mieszkalny osoba zajmuje i czy jest to zamieszkiwanie samodzielne czy też z innymi osobami. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 sierpnia 2012 r., I OSK 881/12, powołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie można twierdzić, że dysponowanie przez osobę niepełnosprawną orzeczeniem o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju skutkuje automatycznie powiększeniem normatywnej powierzchni. Przepis materialny stosuje organ administracyjny rozpatrujący wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, a nie powiatowy zespół, który ma tylko kompetencję do wydania orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności. Przypomnieć również należy, podzielając tym samym poglądy NSA wyrażone przy dokonywanej wykładni art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, a które podziela Sąd orzekający w sprawie niniejszej, że sformułowanie "oddzielny pokój" ma sens tylko wówczas, gdy zachodzi konieczność dzielenia lokalu mieszkalnego z innymi osobami. Pokój oddzielny to pomieszczenie, którego osoba nie musi dzielić z innymi osobami. Zatem w razie braku innych osób zamieszkujących lokal mieszkalny nie można dokonać rozróżnienia na pokoje oddzielne i nieoddzielne (zob. wyrok NSA z dnia 15.12.2006 r., I OSK 565/06). Skoro skarżąca, co nie jest kwestionowane, w przedmiotowym lokalu zamieszkuje sama, prawidłowo nie zastosowano wobec niej art. 5 ust. 3 ustawy cyt. wyżej. Brak było podstaw do powiększenia normatywnej powierzchni i również realizacji uprawnienia do zamieszkania w oddzielnym pokoju, wynikającego z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 19 listopada 2013 r., a więc uzyskanego przez skarżącą już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Zawarty w tym względzie zarzut, w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącej, nie zasługuje więc na uwzględnienie. Nie jest też trafny zawarty w tym piśmie zarzut błędnego ustalenia dochodu skarżącej (953,06 zł), gdy wyniósł on w rzeczywistości kwotę 776,10 zł brutto. Wymieniona ostatnio kwota odpowiada wysokości świadczenia (zasiłku) uzyskanego przez skarżącą w miesiącu grudniu 2013 r. (zaświadczenie z dnia 10.12.2013 r. PUP [...]), czyli po wydaniu zaskarżonej decyzji, natomiast kwota 953,06 zł przyjęta została zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy (średni miesięczny dochód w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, co miało miejsce w dniu 30.08.2013 r.). Sąd nie podziela również zarzutu naruszenia przepisów art. 6 i 8 oraz art. 11 w zw. z art. 12 Kpa, zwłaszcza w zakresie o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa. W rezultacie Sąd nie znajduje powodów do usunięcia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z obrotu prawnego. Dlatego na podstawie art. 151 Ppsa skarga została oddalona.