II SA/Rz 1198/10

Dnia 11 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Piórkowska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. i Z. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego - postanawia - odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1198/10 zwalniającego wnioskodawców od kosztów sądowych w 3/5 części. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1198/10, wydanym przez referendarza sądowego, zwolniono H. K. i Z. K. od kosztów sądowych w 3/5 części i jednocześnie odmówiono zwolnienia od tych kosztów w pozostałym zakresie. W dalszej kolejności, po rozpoznaniu kolejnego wniosku H. K. i Z. K. postanowieniem z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1198/10, wydanym przez referendarza sądowego odmówiono zmiany postanowienia z dnia 28 stycznia 2011r., sygn. akt II SA/Rz 1198/10. Następnie wyrokiem z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1198/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę H. K. i Z. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010r. Nr [...] ([...]) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr 898 przy ul. [...] w M., stanowiącej własność S., E. i A. C., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. W dniu 14 marca 2012 r. (data wpływu do Sądu) H. K. i Z. K. ponownie zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który to wniosek uzasadnili brakiem środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Wskazali na skromne emerytury, z których muszą pokrywać koszty utrzymania siebie i studiującej córki. W lutym ponieśli koszty związane ze złożeniem kasacji od wyroku z dnia 20 grudnia 2011 r. w wysokości 625zł. Na utrzymanie córki przeznaczają 1600 zł miesięcznie, koszty jej leczenia stomatologicznego wyniosły 170 zł, a wydatki na lekarstwa wyniosły 70 zł. Na utrzymanie domu przeznaczają: opłaty za energię elektryczną – 228,98 zł, gaz – 189,02 zł, wodę – 57,30, wywóz nieczystości – 120 zł, węgiel 1319,81 zł, drewno – 700 zł, ubezpieczenie budynków – 340 zł. Wskazali na konieczność wymiany przegniłych rynien (2 500 zł), zakupu ziemniaków do sadzenia, ziarna do siewu. Z gospodarstwa nie osiągają żadnych korzyści. Zwrócili się o zwolnienie od kosztów zażalenia, bowiem nie posiadają żadnych oszczędności, a kwota 100 zł to duży uszczerbek na ich koniecznym utrzymaniu. Ponadto powołali się na koszty związane z kształceniem od 1991 r. kolejnych 6 dzieci. Jako posiadany majątek H. i Z. K. wykazali dom o pow. 90 m² wraz z nieruchomością rolną o pow. 1,46 ha, zaś jako źródło dochodów emerytury w wysokości odpowiednio 1433,60 zł i 1664,60 zł brutto. Powyższe tut. Sąd, potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1198/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1, § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - powoływanej dalej jako P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie wniosek H. K. i Z. K. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych – art. 245 § 3 P.p.s.a. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. taki wniosek może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia kosztów spoczywa na wnioskodawcy. Stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, które to są relewantne dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 17.03.2009 r., sygn. akt II GZ 51/09). Z powyższego wynika, że wniosek H. K. i Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym należy traktować jako wniosek o zmianę wcześniej wydanego orzeczenia w tym przedmiocie tj. postanowienia z dnia 28 stycznia 2011r., sygn. akt II SA/Rz 1198/10, którym zwolniono wnioskodawców od kosztów sądowych w 3/5 części i jednocześnie odmówiono zwolnienia od tych kosztów w pozostałym zakresie. Aby Sąd mógł zmienić swoje poprzednie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy, strona wnioskująca winna wykazać, że jej sytuacja majątkowa, w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia z 28 stycznia 2011 r. uległa pogorszeniu. Zatem powinna ona wykazać, że nastąpiła taka zmiana okoliczności, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanego postanowienia. Sąd uznał, że wnioskodawcy nie wykazali okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie na gorsze ich sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Porównanie informacji zawartych w aktualnym wniosku z informacjami zawartymi we wcześniejszym wniosku i oświadczeniach wskazuje, że opierają się one na analogicznych okolicznościach dotyczących sytuacji rodzinnej, majątku i dochodów skarżącej oraz członków jej rodziny. Jedyna różnica to taka, że nieznacznie wzrosły osiągane przez wnioskodawców dochody (z łącznej kwoty 3012 zł na 3098,20 zł brutto). Deklarowane wydatki rodzajem i wysokością odpowiadają wcześniejszym. Przy zmniejszonych kosztach przeznaczonych na leczenie stomatologiczne córki (poprzednio 566 zł, obecnie łącznie 330 zł - 170 zł leczenie, 90 zł lekarstwa i 70 zł środki opatrunkowe) wzrosły koszty wnioskodawców związane z zakupem opału na zimę (węgiel i drewno). W postanowieniu z dnia 31.12.2004 r., sygn. GZ 146/2004 NSA wskazał, że "z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (publ. LexPolonica nr 375745). Wynika z tego, że to na H. K. Z. K. spoczywał obowiązek wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W ich interesie "leżało" przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych (np.: kserokopie faktur) oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem ich wniosku i wskazujących na zmianę stanu majątkowego, w porównaniu do okresu objętego prawomocnym orzeczeniem z dnia 28 stycznia 2011r. Analiza sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz dochodów H. K. i Z. K. pozwala uznać, że przyznane im postanowieniem z dnia 28 stycznia 2011 r. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w 3/5 części jawi się jako adekwatne i wystarczające, a zatem częściowo uwzględniające żądanie strony. Wskazać wypada, że podstawowe potrzeby wnioskodawcy takie jak: potrzeby zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw czy też potrzeby mieszkania, są na bieżąco zaspokajane. Podkreślenia wymaga, że na obecnym etapie postępowania koszty postępowania obejmować będą wpis od zażalenia w kwocie 40 zł – przy uwzględnieniu częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, zatem nie będą przekraczać możliwości finansowych wnioskodawców, zagrażające uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Instytucja przewidziana w art. 165 P.p.s.a. umożliwia zmianę wcześniej wydanego postanowienia, w sytuacji gdy okoliczności sprawy uległy zmianie. Z uwagi na brak przesłanek do zmiany wcześniejszego postanowienia w zakresie zwolnienia H. K. i Z. K. od kosztów sądowych w całości, tut. Sąd działając na podstawie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w zw. z art. 165 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.