II SA/Rz 1206/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2019 r. sprawy ze skargi T. P. i J. P. na postanowienie Wojewody z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania -skargę oddala- Przedmiotem skargi T. P. i J. P. jest postanowienie Wojewody z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Starosta postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania - z wniosku T. P. i J. P. - w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 351, położonej w M., obr. [...] oraz w sprawie wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowiącą aktualnie część działki nr 326, położonej w M., obr. [...]. Wyjaśnił, że sprawa zwrotu ww. działki była już przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], w której umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe. Decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...]. Natomiast w kwestii ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stanowiącą aktualnie część działki nr 326 - organ I instancji ustalił, iż wnioskodawcy nie posiadają legitymacji do złożenia skutecznego wniosku ponieważ zarówno T. P., jak i J. P. nie są ani poprzednimi właścicielami wyżej opisanej nieruchomości, ani spadkobiercami takiego właściciela. W następstwie rozpoznania zażalenia T. P. i J. P. na wskazane wyżej postanowienie Organ odwoławczy działając na podstawie art. 124 § 2, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm., dalej "k.p.a.") utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w pełni podzielając stanowisko Organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że "inną uzasadnioną przyczyną" odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. jest sytuacja, gdy żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją; żądanie jednostki dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie. Trafnie zatem Starosta [...], odmówił wszczęcia postępowania w zakresie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr 351 w związku z wydaną już w tej sprawie ostateczną decyzją administracyjną, potwierdzającą brak posiadania przymiotu strony w postępowaniu zwrotowym przez wnioskodawców. Odnośnie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość zarówno T. P., jak i J. P. nie przedłożyli żadnych dowodów na wykazanie statusu strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Ww. nie legitymują się bowiem w stosunku do dawnej działki nr 530, powstałej z dawnych pgr.l.kat. 1026/1 i pgr.l.kat. 1026/2, która obecnie stanowi część działki nr 326, położonej w M., obr. [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [...] żadnym tytułem prawnym, co w konsekwencji pozbawia ich przymiotu strony. W aktach sprawy zalega natomiast, będąca dokumentem urzędowym, decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] września 1986 r. Nr [...] o odszkodowaniu pieniężnym za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne osiedla "[...]", w której odszkodowanie to przyznane zostało trzydziestu dwóm współwłaścicielom wywłaszczonej - na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. O gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz Zarządzenia nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [....] z dnia [...] maja 1985 r. o ustaleniu terenu budowlanego w mieście M. i jego podziale na normatywne działki budowlane - działki nr 530, powstałej z pgr.l.kat. 1026/1 i pgr.l.kat. 1026/2, stanowiącej obecnie część działki nr 326. Wnioskodawcy tj. T. P. i J. P. nie są w przedmiotowej decyzji wymienieni, jako współwłaściciele ww. działki, jak również nie są spadkobiercami wymienionych w decyzji współwłaścicieli. W przedmiotowej sprawie brak jest zatem przedmiotu postępowania, co w konsekwencji skutkuje brakiem roszczenia, które mogłoby być uwzględnione w drodze postępowania administracyjnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisane wyżej postanowienie złożyli T. P. i J. P. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia czynności, w tym niezebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w sposób zapewniający ochronę interesu skarżących. Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Organu I instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, oraz zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący będący spadkobiercami J. P. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2018 r. skierowanym do Starosty wystąpili o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną w latach 80 - tych ubiegłego wieku nieruchomość będącą własnością J. P., stanowiącą parcele gruntowe nr: 1026/1 i 1026/2, z których powstały działki nr: 530,1026/11,1026/12, z których działka 1026/11 utworzyła aktualnie istniejąca działkę 351 zaś działki nr 530 i 1026/12 weszły w skład obecnych działek nr 174 (ul. [...]) i 326. Obok ww. żądania skarżący wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej aktualnie działkę nr 351, gdyż pomimo upływu kilku dziesiątków lat nie została na niej urządzona droga publiczna, nie istnieje faktycznie droga publiczna, działka ta była też przed kilkoma laty przedmiotem przetargu na sprzedaż nieruchomości ogłoszonego przez Gminę Miasta [...], co wskazuje na jej zbędność dla Miasta [...] w aspekcie celów publicznych. Z uzasadnień postanowień obu organów tj. Starosty [...] jak i Wojewody można wywieść wniosek, iż podstawą dotychczasowych negatywnych rozstrzygnięć dla skarżących dotyczących zarówno działki nr 351 jak i działki stanowiącej aktualnie część działki nr 326 jest fakt wydania w przeszłości przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami znak: [...] z dnia [...] września 1986 r. o odszkodowaniu pieniężnym za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne osiedla "[...]", w której odszkodowanie to przyznane zostało trzydziestu dwóm współwłaścicielom wywłaszczonej - na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. O gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz Zarządzenia nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] maja 1985 r. o ustaleniu terenu budowlanego w mieście M. i jego podziale na normatywne działki budowlane - działki nr 530, powstałej z pgr. I.kat 1026/1 i pgr. I.kat. 1026/2, stanowiącej obecnie część działki nr 326, w których skarżący nie są wymieniani jako współwłaściciele w/w działek, jak również nie są spadkobiercami wymienionych w decyzji współwłaścicieli. Z rozstrzygnięciami oraz przyjętą argumentacją Starosty i Wojewody nie zgodzili się skarżący. Organy administracji przyjmując ostateczność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami o odszkodowaniu pieniężnym za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne osiedla "[...]", pomijają całkowicie okoliczności podnoszone przez skarżących a wskazujące na jej wadliwość. Skarżący wskazują, że organy administracji w sposób bezkrytyczny powołują decyzję oraz zarządzenie nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki gruntami Urzędu Miejskiego w M. z dnia [...] maja 1985 r. o ustaleniu terenu budowlanego w mieście M. i jego podziale na normatywne działki budowlane - działki nr 530, powstałej z pgr. I.kat 1026/1 i pgr.l.kat. 1026/2, stanowiącej obecnie część działki nr 326, w których skarżący nie są wymieniani jako współwłaściciele w/w działek, jak również nie są spadkobiercami wymienionych w decyzji współwłaścicieli. Skarżący poprzez załączone do wniosku dokumenty tj. odpisu kontraktu z dnia [...] kwietnia 1880 r. kupna i sprzedaży nieruchomości położonej w Z. zawarty pomiędzy M. i M. K. a dziadkami J. P., wypisu aktu notarialnego umowy darowizny z dnia [...] lipca 1955 r. zawartej pomiędzy K. P., a ojcem wnioskodawców J. P. dotyczącej m.in. parceli gruntowej 633/1 położonej w Z., mapy synchronizacji parceli katastralnej nr 633/1 objętej Lwh 347 gm. [...] sporządzonej przez inż. G. D. dnia [...] grudnia 1983 r. uprawdopodobnili, że nieruchomości będące przedmiotem wniosku powstały z parceli gruntowej 633/1 będącej własnością J. P. a wcześniej jego poprzedników prawnych. Z kontraktu wynika, że istniała droga od strony południowej nabytej nieruchomości, która na podstawie wymienionego kontraktu stała się własnością dziadków J. P. Z kolei analiza mapy synchronizacji parceli katastralnej nr 633/1 objętej Lwh 347 gm. [...] sporządzonej przez inż. G. D. dnia [...] grudnia 1983 r. a konkretnie przeliczenie powierzchni działek powstałych z parceli gruntowej nr 633/1, które były własnością J. P. tj. 527, 528, 529 i 633/8 wskazuje na różnice pomiędzy powierzchnią parceli gruntowej nr 633/1 wynoszącą 1 ha 24 a 88 m2 a sumą powierzchni działek powstałych z niej wynoszącą 1 ha 17 a 74 m2. Różnica wynosi 7 a 14 m2 co w przybliżeniu odpowiada powierzchni parcel gruntowych 1026/1 i 1026/2 przekształconych następnie w działki 530, 1026/11 i 1026/12 o łącznym polu powierzchni 8 a 16 m2. Powyższe wskazuje w ocenie wnioskodawców, że organy ustalające odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości w decyzji z [...] września 1986 r. nr [...] błędnie przyjęły, iż parcele gruntowe nr 1026/1 i 1026/2 były objęte Lwh 52 księgi Z., a ich właścicielami były osoby wymienione w przedmiotowej decyzji. Zdaniem wnioskodawców parcele gruntowe 1026/1 i 1026/2 przekształcone następnie w działki 530, 1026/11 i 1026/12 powstały z parceli gruntowej nr 633/1 będącej własnością J. P. i to on powinien uzyskać za nie odszkodowanie. W przedmiotowej sprawie wobec wątpliwości co do prawidłowości wcześniejszych rozstrzygnięć mających znaczenie dla sprawy związanej z wnioskiem skarżących Starosta winien podjąć czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w szczególności sporządzić wykaz synchronizacyjny przedstawiający genezę powstania aktualnie istniejących działek 326 i 351 położonych w M. lub też wezwać skarżących do jego przedstawienia. Brak przeprowadzenia przez Starostę koniecznych czynności wyjaśniających oraz brak zebrania niezbędnego materiału dowodowego w postaci min. wykazu synchronizacyjnego, który potwierdziłby lub zaprzeczył przedstawiony przez wnioskodawców sposób powstania działki nr 351 i części działki 326 oraz samą ich legitymację do występowania w sprawach o odszkodowanie i zwrot stanowi naruszenie zasad wskazanych w art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Starosta w przedmiotowej sprawie winien też obok powoływania się na decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] września 1986 r. nr [...] o odszkodowaniu pieniężnym za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne osiedla "[...]", oraz zarządzenie Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] maja 1985 r. nr [...] o ustaleniu terenu budowlanego w mieście M. i jego podziale na normatywne działki budowlane - działki nr 530, powstałej z pgr. I.kat 1026/1 i pgr.l.kat. 1026/2, stanowiącej obecnie część działki nr 326, przedstawić posiadane materiały geodezyjne, z których treści możliwym było by ustalenie z jakich parcel gruntowych i działek powstały działki nr 351 i 326 położone w M. Skarżący kwestionują uznanie organów obu instancji mające wskazywać, iż sprawa zwrotu działki nr 351 była już przedmiotem rozstrzygnięcia bowiem nie zawierała żadnego merytorycznego rozstrzygnięcia W obecnym postępowaniu skarżący w sposób dostateczny wykazali swoją legitymację do wystąpienia z wnioskiem o zwrot działki i wypłatę odszkodowania. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego lub procesowego w stopniu określonym w art. 145 § 1 P.p.s.a. Rozpoznając skargę sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną – art. 134 ustawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalenia stanu faktycznego nie budzą wątpliwości. Działka nr 530 i 351 została wywłaszczona zarządzeniem Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] maja 1985 r. Pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne osiedla "[...]". Z decyzji wywłaszczeniowej wynika, iż właścicielami wywłaszczonych działek, w tym również nr 351 nie byli T. P. i J. P. Również nie są spadkobiercami wywłaszczonych nieruchomości. Skarżący domagają się wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowiącą aktualnie część działki nr 326 oraz zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej nr 351 położonych w M. Z akt administracyjnych wynika, iż sprawa zwrotu działki była już przedmiotem postępowania zakończonego decyzja Starosty z dnia [...] marca 2013 r., w której umorzono postępowanie na podstawie art. 105 K.p.a., następnie decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody. Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a. "gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania". Do "innych uzasadnionych przyczyn", dla których postępowanie administracyjne nie może być wszczęte można zaliczyć chociażby następujące: żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją, żądanie jednostki dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie, czy też upływ terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia" (B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz). W związku z faktem, iż w sprawie działki nr 351 wydana została już ostateczna decyzja administracyjna, w której uznano brak przymiotu strony w postępowaniu o zwrot nieruchomości przez T. P. i J. P. Ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżący nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym do wywłaszczonej działki nr 351, co w konsekwencji pozbawiało ich przymiotu strony w sprawie o zwrot nieruchomości w myśl art. 136 ust. 3 ustawy. Odnosząc się natomiast do żądania zwrotu działki nr 326, skarżący nie przedłożyli żadnych dowodów na wykazanie statusu strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Skarżący nie legitymowali się żadnym tytułem prawnym do działki, co do której domagają się wypłaty odszkodowania. W aktach sprawy zalega decyzja z dnia [...] września 1986 r. o odszkodowaniu pieniężnym za nieruchomości przejęte w drodze wywłaszczenia wypłacone trzydziestu dwóm współwłaścicielom nieruchomości. Wobec tego na podstawie art. 61a K.p.a. orzeczono jak w sentencji.