II SA/Rz 121/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącej I. Z. kwotę 257 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 121/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] listopada 2013r., nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lipca 2013r. odmówiła przyznania I.Z. stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2013/2014. Organ wskazał w uzasadnieniu, że pozycja, jaką wnioskodawczyni zajęła na liście rankingowej kierunku Ekonomia (165) oraz łączna liczba uzyskanych punktów (16), przy minimalnej ilości punktów uprawniającej do otrzymania świadczenia na kierunku Ekonomia wynoszącej 16 punktów nie uprawnia wnioskodawczyni do uzyskania stypendium, We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I.Z. wskazała, że motywem złożenia przez nią wniosku o przyznanie stypendium była nie tylko jej wysoka średnia ocen, ale także osiągnięcia wykraczające poza program studiów, związane w jej rozwojem w dziedzinie finansów i ekonomii. Podała, że uczestniczyła w wielu kursach i szkoleniach dokształcając się w pracy z klientem i doradztwie ubezpieczeniowo - finansowym i uzyskując liczne dyplomy zaświadczenia oraz certyfikaty potwierdzające zdobytą wiedzę. Podała, że inwestuje w swój rozwój, dlatego stypendium Rektora jest dla niej wynagrodzeniem za jej osiągnięcia. Podała, także, że była zaangażowana w sprawy uczelni pełniąc m. in. funkcję wicestarosty roku. Wyraziła nadzieję, że jej osiągnięcia zostaną uwzględnione w ocenie i zaowocują zmianą decyzji w sprawie przyznania stypendium Rektora. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013r., nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] po rozpoznaniu wniosku I.Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 w związku art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267) zwanej dalej "k.p.a." w związku z art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 174, art. 175, ust. 2-4, art. 177 ust. 1, 3-5, art. 181 ust. 1, 3-6, art. 184, art. 186 i art. 207 ust. 1, 2, 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 572 ze zmianami), zwanej dalej "ustawą" oraz § 8 i § 10 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2013r. stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dna 16 września 2013r. i Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 16 września 2013r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów roku akademickim 2013/ 2014. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 181 ustawy stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Odnosząc się do treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ stwierdził, że brak jest podstaw do zaliczenia dodatkowych osiągnięć wykazanych w tym wniosku, a nie wykazanych we wniosku z dnia [...] lipca 2013r. Wyjaśniła, że studentka składając wniosek o przyznanie stypendium Rektora złożyła i podpisała oświadczenia, że dokumenty dołączone do wniosku stanowią komplet dokumentacji poświadczającej uzyskane osiągnięcia naukowe, artystyczne sportowe, a dane w nich zawarte są zgodne ze stanem faktycznym. Ponadto organ uznał, że brak było podstaw do wzywania studentki do uzupełniania dokumentów. Brak jest także podstaw do uchylenia decyzji, bowiem organ wydał rozstrzygniecie na podstawie złożonego wniosku, który stanowił całokształt dokumentacji poświadczającej uzyskane osiągnięcia. Z uwagi na powyższe ponieważ studentka nie osiągnęła wymaganego minimalnego pułapu punktów zasadnie organ odmówił jej przyznania wnioskowanego stypendium. W skardze na wskazaną wyżej decyzję z dnia [...] grudnia 2013r. I.Z. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to : - art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 k.p.a., w zw. z art. 207 ustawy, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a mianowicie przez nieuwzględnienie złożonego przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniosku dowodowego w postaci certyfikatu, dyplomu i zaświadczenia, poświadczających dodatkowe osiągnięcia naukowe skarżącej, czego implikacją było wydanie przez organ decyzji z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, a w konsekwencji wydaniem przez organ decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2011 r., i niezaliczenie przez organ dodatkowych osiągnięć naukowych skarżącej do punktacji, na podstawie której określano brak uprawnienia skarżącej do otrzymania stypendium Rektora. - art. 8, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a., w zw. z art. 207 ustawy, poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w sposób uchybiający wymogom zawartym w tym przepisie, polegający na niewskazaniu przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedłożonym przez skarżącą dokumentom, a to: zaświadczeniu z dnia [...] czerwca 2013 r., wydanemu przez "A" Towarzystwo Ubezpieczeń S.A., certyfikatowi z dnia [...] kwietnia 2013 r., wydanemu przez firmę "B", dyplomowi potwierdzającemu ukończenie szkolenia w dniach [...] marca 2013 r., wydanemu przez "A" Towarzystwo Ubezpieczeń S.A., czego implikacją jest złamanie zasady wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwianiu sprawy, co z kolei uniemożliwia realizację zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, oraz zasadę wyjaśnienia zasadności przesłanek, jakimi kieruje się organ przy załatwianiu sprawy. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164 poz. 1365) do decyzji o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że odpowiednie stosowanie przepisów postępowania administracyjnego, o którym mowa we wskazanym przepisie, polega na zachowaniu przez organy minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej. Nie ulega zatem wątpliwości, że orzekające w sprawie organy zobowiązane były przestrzegać ogólnych zasad postępowania wynikających z k.p.a., z których wynika nakaz praworządnego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Zatem jakkolwiek decyzja organów uczelni w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracyjnego, to minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy musi być zachowane. Tak samo muszą być zachowane podstawowe zasady postępowania administracyjnego (patrz: wyrok NSA 13.10.2011 I OSK 1304/2011). Jedną z tych zasad jest zasada legalności określona w art. 6 k.p.a. stanowiącym, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zaś rozpoznanie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji polega na ponownej ocenie jej prawidłowości nie tylko pod kątem zarzutów z odwołania lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Ocena ta nie może być jedynie formalna, lecz powinna być poprzedzona, o ile jest to konieczne dla sprawdzenia zasadności i poprawności decyzji, przeprowadzeniem stosowanego postępowania wyjaśniającego. Przedmiotem rozstrzygania był wniosek skarżącej o przyznanie stypendium Rektora za wyniki w nauce. Jest to forma pomocy materialnej dla studentów przewidziana od dnia [...] października 2011 roku w art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym. W poprzedniej regulacji – obowiązującej do wskazanej wyżej daty – nie było przewidziane stypendium Rektora. Nie ulega wątpliwości, że nowa regulacja prawna obowiązująca w tej sprawie żądaną przez skarżącą formę pomocy materialnej przekazała do decyzji Rektora uczelni – art. 173 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 175 ust. 2 ustawy. Z kolei orzekanie o stypendium socjalnym, stypendium specjalnym dla osób niepełnosprawnych oraz zapomodze – art. 173 ust. 1 pkt 1, 2, 8 w zw. z art. 175 ust. 1 ustawy – powierzyła orzekaniu podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni (wydziałowi) a stypendia wyszczególnione w pkt 4 i 5 cyt. przepisu – ministrowi (art. 178). Zgodnie z art. 181 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym "stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe". Organ I instancji po rozpatrzeniu wniosku skarżącej uznał, iż w oparciu o Zarządzenie Nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] przyznano jej 15 punktów zaś minimalna liczba punktów na kierunku ekonomia uprawniająca do otrzymania stypendium wynosi 16 punktów. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca dołączyła dodatkowe osiągnięcia naukowe wykraczające poza program studiów m.in. : uczestnictwo w kursach i szkoleniach z zakresu doradztwa ubezpieczeniowo-finansowego potwierdzając to stosowną dokumentacją. W prowadzonym ponownie postępowaniu odwoławczym organ nie uwzględnił dodatkowo przedłożonych dokumentów twierdząc w uzasadnieniu, że skarżąca składając wniosek podpisała oświadczenie "że dokumenty dołączone do wniosku stanowią komplet". Podstawowym obowiązkiem organów obu instancji jest zebranie i wyczerpująca ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić istotne okoliczności w sprawie. Ponieważ brak jest ustawowej definicji "istotnych okoliczności w sprawie" organ jest zobowiązany zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu a w szczególności organ powinien ustosunkować się do wniosków dowodowych strony. Konsekwencją tego jest obowiązek organu wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji wyboru faktów uznanych przez organ za udowodnione oraz wskazanie przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. "Organ administracji, który w ogóle nie ustosunkowuje się do twierdzeń, czy dowodów uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy uchybia swym obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a." – wyrok NSA 6.08.1984, II SA 742/84. Przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym nie przewidują żadnych terminów do składania wniosków dowodowych lub przedkładania dokumentów. Natomiast "warunek otrzymania stypendium naukowego w postaci złożenia wniosku wraz z wymaganymi dokumentami w ściśle określonym terminie, wykracza poza zakres spraw przekazanych w art. 186 ust. 1 ustawy do regulacji regulaminowej" – patrz wyrok z dnia 21.10.2009, II SA/Sz 359/09. Złożenie dokumentów, będących podstawą uzyskania dodatkowych punktów uprawniających do ubiegania się o stypendium naukowe zobowiązywało organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania odwoławczego z ich uwzględnieniem. Następnie stanowisko organu winno znaleźć się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia z zachowaniem zasad z art. 107 § 3 k.p.a. Prowadząc ponownie postępowanie organ odwoławczy przeprowadzi je z zachowaniem reguł 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. a następnie wyczerpująco uzasadni swoje rozstrzygnięcie. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 141 § 1 pkt 1c w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.