II SA/Rz 1211/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. K. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi M.K. (dalej jako: Skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej jako: SKO lub Kolegium) z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], Prezydent Miasta [...], odmówił Skarżącemu zwolnienia z opłat za pobyt wnuka K.S. w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Decyzja zawierała pouczenie o terminie oraz sposobie wniesienia odwołania. Z zalegającego w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że została odebrana osobiście przez Skarżącego w dniu 25 czerwca 2018 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], SKO w [...], stwierdziło, że odwołanie Skarżącego od powyższej decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia, bowiem ostatni dzień czternastodniowego terminu na dokonanie tej czynności upływał w dniu 9 lipca 2018 r., natomiast Skarżący nadał odwołanie w placówce pocztowej w dniu 10 lipca 2018 r. Postanowienie to doręczono Skarżącemu w dniu 26 lipca 2018 r. Dnia 2 sierpnia 2018 r. Skarżący nadał w placówce pocztowej skierowany do SKO w [...] wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od opisanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta [...]. We wniosku wskazał, że niedotrzymanie terminu nie było przez niego zawinione. Wyjaśnił, że wynikało to z natłoku spraw związanych z pogarszającym się stanem zdrowia jego oraz jego żony J.K., która zmarła w dniu 20 lipca 2018 r., a przez okres ostatniego miesiąca była osobą leżącą wymagającą całodobowej opieki. Podał również, że od 26 czerwca 2018 r. do 27 czerwca 2018 r. sam przebywał w Szpitalu Onkologicznym w [...] na zabiegu. Do podania Skarżący załączył między innymi kserokopię aktu zgonu żony oraz kserokopię karty informacyjnej z leczenia szpitalnego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], SKO w [...], działając na podstawie art. 17 ust. 1, art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm. – dalej: k.p.a.), odmówiło Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Kolegium, wskazane we wniosku okoliczności nie usprawiedliwiały złożenia odwołania po terminie. Jak wskazało Kolegium, pobyt Skarżącego w szpitalu nie był okolicznością nagłą i nieprzewidzianą, a zatem mógł on zaplanować kwestię związaną z ewentualnym sporządzeniem i wysłaniem odwołania od decyzji, w tym także przy pomocy innych osób. SKO podkreśliło, że Skarżący po opuszczeniu w stanie dobrym szpitala, dysponował jeszcze wystarczająco długim okresem do dnia 9 lipca 2018 r., aby sporządzić i wysłać odwołanie. Zdaniem Organu choroba żony, która w ostatnim czasie przed śmiercią wymagała całodobowej opieki, nie stanowiła takiej przeszkody, aby nie można było zachować terminu do złożenia odwołania. Jak bowiem ocenił organ, Skarżący nie sprawował tej opieki samodzielnie, skoro choroba żony nie przeszkodziła mu w zaplanowanym zabiegu operacyjnym i trzydniowym pobycie w szpitalu, a ponadto z treści samego odwołania wynika, że zatrudniał on opiekunkę dla chorej żony. Powyższe okoliczności według Organu świadczą o tym, że obiektywnie wnioskodawca nie dochował należytej staranności w dbaniu o własny interes rozstrzygany w postępowaniu administracyjnym i nie złożył odwołania w terminie z własnej winy. Ponadto Organ zaznaczył, że wymienione przez Skarżącego okoliczności nie stanowiły przeszkody, by ostatecznie złożyć odwołanie od decyzji jedynie z jednodniowym opóźnieniem. Końcowo SKO zauważyło, że Skarżący nie dochował również warunku wskazanego w art. 58 § 2 k.p.a., gdyż prośbę o przywrócenie terminu złożył po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Kolegium uznało bowiem, że przeszkodę taką stanowiła choroba i śmierć żony, a zatem wniosek o przywrócenie terminu winien zostać złożony do dnia 27 lipca 2018 r., ponieważ śmierć żony, a tym samym i związana z tym konieczność opieki nad nią, nastąpiła w dniu 20 lipca 2018 r. Tymczasem wniosek ten został przez Skarżącego złożony dopiero w dniu 2 sierpnia 2018 r. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się M.K., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w której zarzucił naruszenie art. 58 § 2 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. W oparciu o powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, ewentualnie o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi Skarżący przywołał okoliczności, na które wskazywał już uprzednio we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśnił, że pobyt w szpitalu nie był zaplanowany, lecz spowodowany pogorszeniem się stanu jego zdrowia, który wbrew twierdzeniom organu nie jest dobry, a w konsekwencji koniecznością wykonania zabiegu. Podniósł również, że żona wymagała całodobowej opieki. W nocy tą opiekę sprawował sam, natomiast w pewnym zakresie korzystał z pomocy osób trzecich, ponieważ nie było go stać na zapewnienie dla żony opieki całodobowej. Dodatkowo z opieką nad żoną wiązał się szereg innego rodzaju czynności, jak chociażby konsultacje z lekarzami, organizowanie sprzętu medycznego itd., które musiał załatwiać samodzielnie. Ponadto Skarżący wyjaśnił, że nie zdawał sobie sprawy, że swój wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożył z przekroczeniem siedmiodniowego terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności, podobnie jak wcześniej nie zdawał sobie sprawy, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Podkreślił, że był bardzo emocjonalnie związany z żoną, a okoliczność pogarszającego się stanu jej zdrowia wpłynęła negatywnie również na stan jego zdrowia, także psychicznego. W obliczu tych okoliczności nie sposób zdaniem Skarżącego przyjmować, że schorowana starsza osoba z własnej winy przez niedbalstwo nie dochowała terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wyrokiem z dnia 24 października 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 1019/18 Sąd oddalił skargę M.K. na postanowienie SKO w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2018 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje : Skarga jako w pełni zasadna, została przez Sąd uwzględniona. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie SKO odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w sprawie odmowy zwolnienia z opłat za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. W przedstawionych okolicznościach faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości, że Skarżący złożył odwołanie od decyzji Organu I instancji z uchybieniem terminu dla dokonania tej czynności. Kwestia ta została prawomocnie oceniona przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1019/18, oddalił skargę M.K. na postanowienie SKO w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Podstawę prawną kontrolowanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jak natomiast stanowi § 2 powołanego przepisu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z powyższych regulacji wynika, że w przypadku uchybienia terminowi jego przywrócenie jest dopuszczalne, jeśli strona spełni łącznie następujące warunki: 1. wniesie wniosek (prośbę) o przywrócenie terminu, 2. zachowa siedmiodniowy termin do wniesienia tego wniosku, 3. uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, 4. dokona wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony termin, który nie został zachowany. Dodać należy, że zgodnie z art. 59 § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W niniejszej sprawie podstawę odmowy przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia odwołania stanowiło niedopełnienie trzeciej z wymienionych wyżej przesłanek. Zgodnie z dokonaną przez Organ oceną, Skarżący nie uprawdopodobnił, aby w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania zaistniała niezawiniona przez niego okoliczność uniemożliwiająca mu zachowanie tego terminu. Ponadto zdaniem Kolegium, Skarżący nie dochował również siedmiodniowego terminu przewidzianego na złożenie wniosku. Pozostałe przesłanki zostały spełnione i nie są one w sprawie kwestionowane. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii zawinienia Skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienie odwołania. Sąd nie podziela dokonanej w tym względzie oceny Organu. Zdaniem Sądu przywołane przez Skarżącego okoliczności z całym przekonaniem uprawdopodabniały brak jego winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy oraz przedstawionych przez Skarżącego wyjaśnień wynika bowiem, że jego żona w ostatnim czasie zmagała się z ciężką chorobą. Stan jej był na tyle poważny, że wymagała ona całodobowej opieki. Opiekę tą sprawował Skarżący, częściowo również przy pomocy osób trzecich. Zdaniem Sądu nie jest trafna argumentacja Organu, zgodnie z którą pomoc osób trzecich w opiece nad chorą żoną, tj. zatrudnionej w tym celu opiekunki, pozwalała Skarżącemu na dochowanie należytej staranności przy dokonywanych w sprawie czynnościach procesowych. Podkreślić bowiem należy, na co słusznie uwagę zwraca sam Skarżący, że opieka nad ciężko chorą żoną nie sprowadzała się jedynie do nieustannego przebywania w jej najbliższym otoczeniu, ale wiązała się również z szeregiem dodatkowych czynności, z których Skarżącego nikt nie mógł wyręczyć, a które wiązały się z czasowym odstąpieniem od chorej żony. W takich wypadkach pomoc osób trzecich była konieczna. Podkreślenia przy tym wymaga, że choroba dotknęła osobę dla Skarżącego najbliższą, z którą był emocjonalnie związany, a której z pewnością starał się zapewnić jak najlepszą opiekę. Okoliczności uprawdopodobniające brak winy w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania potęguje dodatkowo fakt, że Skarżący sam zmagał się w tym czasie z poważnym problemami zdrowotnymi. Jak wynika z załączonej do wniosku o przywrócenie terminu kserokopii karty informacyjnej z leczenia szpitalnego, Skarżący w dniach 26-28 czerwca 2018 r. przebywał w Szpitalu Onkologicznym w [...] i w trakcie tego pobytu przeszedł zabieg operacyjny. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium wskazało, że zabieg ten był planowany, w związku z czym Skarżący mógł również zaplanować kwestię związaną z ewentualnym sporządzeniem i wysłaniem odwołania przy pomocy osób trzecich. W ocenie Sądu również ten argument Organu nie znajduje uzasadnienia. Trudno bowiem wymagać od Skarżącego, aby w obliczu osobistej tragedii jaka go dotknęła w związku z poważną chorobą żony, a w konsekwencji z jej śmiercią, priorytetową dla niego kwestią była związana ze sporządzeniem odwołania, zwłaszcza, że decyzja Organu I instancji została mu doręczona w dniu 25 czerwca 2018 r., natomiast już od dnia 26 czerwca 2018 r. Skarżący przebywał w szpitalu. Istotny w tym wypadku jest splot okoliczności, jakie w krótkim okresie, tj. tym w którym biegł czas do wniesienia odwołania, zaistniały w sprawie, uniemożliwiając Skarżącemu złożenie odwołania w terminie. Czas pobytu w szpitalu nie mógł zostać przez wnioskodawcę spożytkowany na sporządzenie środka odwoławczego.. Jeśli natomiast chodzi o problem związany z uchybieniem przez Skarżącego terminu do wniesienia samego już wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to należy zauważyć, że ustalenia Organu nie są w tym względzie prawidłowe. Kolegium przyjęło bowiem, że 20 lipca 2018 r., a więc w dniu śmierci żony Skarżącego ustała przyczyna, która abstrahując od dokonanej w tym względzie oceny, mogłaby uzasadniać uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Organu wniosek o przywrócenie terminu winien zatem zostać złożony do dnia 27 lipca 2018 r., zaś Skarżący złożył go dopiero w dniu 2 sierpnia 2018 r. Otóż Sąd wskazuje, że w złożonym wniosku Skarżący nie podał daty, w jakiej dowiedział się o okoliczności uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W skardze podniósł natomiast, że nie zdawał sobie sprawy, że swój wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożył z przekroczeniem siedmiodniowego terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności, podobnie jak wcześniej nie zdawał sobie sprawy, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu na złożenie w/w wniosku jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw jego uwzględnienia. Niedochowanie tej przesłanki zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, ponieważ termin siedmiodniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu (art. 58 § 3 k.p.a.). Z art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywróceni liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1365/16, wyrok NSA z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1992/15 – dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest zatem wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu, natomiast niedopełnienie tej czynności stanowi brak formalny podania, który podlega usunięciu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Ol 699/16). Skoro zatem Skarżący we wniosku daty takiej nie wskazał, to Organ winien kwestię tą wyjaśnić, czego w niniejszej sprawie nie uczynił, opierając się w tym wypadku na własnej ocenie. Z całą pewnością Skarżący wiedzę o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania posiadał w dniu 26 lipca 2018 r., kiedy to doręczono mu postanowienie SKO z dnia [...] lipca 2018 r. stwierdzające o uchybieniu tego terminu. Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie Organu, Sąd dopatrzył się więc takich naruszeń przepisów postępowania, a to art. 58 § 1 i 2 k.p.a., które miały istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji musiało skutkować wyeliminowaniem tego aktu z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przypadku uprawomocnienia się niniejszego wyroku, SKO ponownie rozpoznając wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zobowiązane będzie uwzględnić ocenę prawną w nim dokonaną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.