II SA/Rz 1213/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ SO del. Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. R., K. R. działającego imieniem własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy K. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości -skargę oddala- UZASADENIENIE Przedmiotem skargi K.R. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2013r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej "k.p.a." w związku z art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 65 ze zmianami), zwanej dalej "ustawą" wydana w przedmiocie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że "A" S.A. z siedzibą w L., zwana dalej Spółką, wystąpiła do Starosty Powiatu [...] z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości - części działki nr 2949 położonej w R. stanowiącej własność T. K. R. na podstawie wpisu w dziale II księgi wieczystej KW Nr [...] wyjaśniając, że właściciel działki nie wyraża zgody na wykonanie na jego nieruchomości projektu realizowanego na podstawie decyzji lokalizacyjnej inwestycji celu publicznego Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] maja 2012r., nr [...] i polegającego na wymianie starej linii energetycznej na nową po tej samej trasie. Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2013r., nr [...] w pkt 1: orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej: w ppkt 1: o powierzchni 11, 21 m ², stanowiącej część działki nr 2949, posiadającej powierzchnię 0, 1609 ha wykazanej w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla obrębu ewidencyjnego R., wchodzącej w skład jednostki ewidencyjnej R., w ppkt 2: stanowiącej współwłasność czterech osób, którymi są: K.M.R., Ł.S.R., K.J.R. i J.T.R. - na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [....] z dnia [...] marca 2011r., sygn. akt: [...], w związku z księgą wieczystą [...], w ppkt 3: zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wydaną przez Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] maja 2012r., znak [...]; w pkt 2: udzielił zezwolenia dla podmiotu, który będzie realizował cel publiczny: "A" S.A. z siedzibą w L., dotyczącego przeprowadzenia na nieruchomości przewodów nadziemnych do przesyłania energii elektrycznej średniego napięcia 15 kV o długości nie przekraczającej 8, 5 m i rozstawie skrajnych przewodów nie przekraczającym 1, 6 m; w pkt 3: zobowiązał "A" S.A. z siedzibą w L. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po przeprowadzeniu przewodów, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty – do zapłaty odszkodowania; w pkt 4: zobowiązał właściciela nieruchomości do udostępniania nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów stosując odpowiednio zobowiązanie ustalone w ust. 3 niniejszej decyzji; w pkt 5: stwierdził, że ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji K.R. wyraził niezadowolenie z jej treści. Wskazał, że nie sprzeciwia się realizacji inwestycji, jednak zaproponował odpłatne ustanowienie służebności przesyłu za udostępnienie swojej nieruchomości na realizację inwestycji, na której "A" S.A. będzie zarabiać. Odszkodowanie jakie mu zaproponowano to kwota 290,91 zł za 30 lat co stanowi 9,70 zł rocznie. Dlatego dbając o swoje prawa właścicielskie oraz interesy wniósł skargę. On domaga się kwoty 8 229 zł. Organ II instancji utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2013r., wyjaśnił, że zgodnie z art. 124 ustawy Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z akt sprawy wynika, iż inwestor przed wystąpieniem z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przedstawił skarżącemu propozycję zawarcia umowy, która jednak nie została przez niego zaakceptowana, co skutkowało wydaniem decyzji w przedmiotowej sprawie. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w przedmiotowej sprawie nastąpiło przy zachowaniu wymogów zawartych w art. 124 ustawy. Wojewoda [...] odnosząc się do stanowiska odwołującego się wyjaśnił, że strona odwołująca de facto nie zakwestionowała decyzji w zakresie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz udzielenia zezwolenia na realizację celu publicznego. Żądanie odwołującego dotyczy ustanowienia służebności przesyłu. Ustanowienia służebności dokonuje się zaś w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu administracyjnym. Przepisy Kodeksu cywilnego określają kiedy i na jakiej podstawie można dochodzić roszczeń w zakresie ustanowienia wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości. Dlatego też, wniosek w tym zakresie powinien być skierowany do właściciela linii lub na drogę sądową w oparciu o art. 305 Kodeksu cywilnego. Organ II instancji wyjaśnił ponadto, że na wnioskodawcy – "A" S.A. zgodnie z pkt. 3 decyzji I instancji ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty - do zapłaty odszkodowania. W tym wypadku stosuje się przepis art. 128 ust. 4 u.g.n., który określa, że odszkodowanie przysługuje za straty powstałe w skutek zdarzeń, o których jest mowa w art. 120 i 124-126, ustalone według wysokości powstałej szkody. Takie odszkodowanie może być przyznane w odrębnym postępowaniu administracyjnym - decyzją Starosty. W skardze na wskazaną wyżej decyzję K.R. wniósł o "ponowne rozpatrzenie decyzji Wojewody". Wskazał, że ogranicza ona jego prawa właścicielskie wynikające z Konstytucji RP. Podał, że szanuje ważność interesu społecznego natomiast nie może zgodzić się brak poszanowania jego interesu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu czy przy wydawaniu aktu objętego kontrolą nie doszło do naruszenia prawa w stopniu o którym mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Tak przeprowadzona kontrola pozwala ustalić, że nie doszło do naruszenia prawa. Ustalenia stanu faktycznego są bezsporne i nadają się do wyrokowania. Ingerencja w konstytucyjnie chronione prawo własności możliwa jest tylko w sytuacji określonej w art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Natomiast ust. 3 tego przepisu nakazuje, aby udzielenie zezwolenia poprzedzone było rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. Konstrukcja prawna ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wskazuje, że jest to jedna z form wywłaszczenia zdefiniowanego w art. 112 ust. 2 ustawy, a w związku z tym jest ono możliwe wyłącznie wówczas gdy cele publiczne nie mogą być w innych sposób zrealizowane jak przez ograniczenie praw do nieruchomości. W sytuacji gdy inwestor realizując cel publiczny na nieruchomościach nie stanowiących jego własności nie uzyska zgody właściciela na wykonanie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może zgodnie z art. 124 ust. 2 tej ustawy wystąpić o wydanie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Decyzja starosty udzielająca zezwolenia na przeprowadzenie na nieruchomości prac określonych w art. 124 ust. 1, a to " starosta może ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazu i energii elektrycznej (...) jeżeli właściciel nie wyrażą na to zgody". Zgodnie z art. 124 ust. 5 ustawy "jeżeli założenie lub przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazu i energii elektrycznej, a także naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń uniemożliwia właścicielowi (...) dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy lub w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem właściciel (...) może żądać aby odpowiednio wojewoda lub występujący z wnioskiem nabył do niego w drodze umowy własność". Z takiego uregulowania wynika, że w tego rodzaju sprawach decyzyjny tryb orzekania jest wyłączony, a sprawa taka należy do właściwości sądu powszechnego (postanowienie NSA 22.06.1998 r. II SA/Ka 921/98). Decyzja wydana na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami zastępuje zgodę właściciela na wejście w teren, gdy jej właściciel nie wyraża na to zgody i decyzja ta zastępuje dowód o jakim mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy prawo budowlane, tj. prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (patrz wyrok NSA 11.07.2003 r. SA/Rz 1635/00). "Warunki korzystania z nieruchomości ustala się w umowie, która powinna być zawarta w terminie 30 dni od dnia wystąpienia przez operatora o jej zawarcie. Jeżeli strony nie zawrą umowy w terminie, stosuje się art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to, że jeżeli właściciel nie wyrazi zgody na przeprowadzenie robót na terenie stanowiącym jego własność, wówczas inwestor może ubiegać się o zezwolenie na ich wykonywanie w trybie administracyjnym. Ustawodawca odsyła wprost do art. 124 cyt. ustawy, który znajduje się w rozdziale "wywłaszczenie nieruchomości" (wyrok NSA 18 stycznia 2010 r. sygn. I OSK 488/09). Na wnioskodawcy ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo spowodowałoby nadmierne trudności lub koszty – do zapłaty odszkodowania. Wówczas ma zastosowanie przepis art. 128 ust. 4 u.g.n., który określa, że odszkodowanie przysługuje za straty powstałe wskutek zdarzeń o których jest mowa w art. 120 i 124-126 u.g.n. Takie odszkodowanie może być ustalone odrębną decyzją administracyjną. Natomiast żądanie skarżącego to żądanie ustanowienia służebności przesyłu, które może być ustalone tylko przed sądem powszechnym. To przepisy Kodeksu cywilnego określają przesłanki niezbędne do jego ustalenia. Przepisy kodeksu cywilnego nie mają zastosowania w postępowaniu administracyjnym. Regulują to przepisy art. 305 Kodeksu cywilnego i tylko w takim trybie może być ustanowiona służebność przesyłu. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę oddalił.