II SA/Rz 122/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 maja 2013 r. sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego S. P. kwotę 257 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi S. P. jest postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] o odmowie przyjęcia wniesionego przez wyżej wymienionego odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji o wymierzeniu kary dyscyplinarnej nagany. Wydając zaskarżone postanowienie Komendant Wojewódzki kierował się następującymi okolicznościami prawnymi i faktycznymi Komendant Powiatowy Policji orzeczeniem o nr [...] z dnia [...] października 2012 r. działając na podstawie art. 135j ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687 ze zm.; zwana dalej ustawa o Policji) uznał starszego sierżanta S. P. winnymi popełnienia zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych i na tej podstawie wymierzył mu karę nagany. S. P. w dniu 12 listopada 2012 r. wniósł od powyższego orzeczenia oraz od rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] października 2012 r. odwołanie. Według odwołującego się funkcjonariusza nałożenie na niego kary dyscyplinarnej nastąpiło pomimo niezaistnienia przesłanek ustawowych. Odwołujący się wniósł o uchylenie w całości wydanego w stosunku do niego orzeczenia dyscyplinarnego. Jednocześnie odwołujący się wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, uzasadniając ten wniosek tym, że nie miał wiedzy o wydaniu wobec niego orzeczenia o ukaraniu. Komendant Wojewódzki Policji postanowieniem o nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w oparciu o art. 135k ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2011 r. poz. 1687, z ze zm.; zwana dalej ustawą o Policji), odmówił przyjęcia odwołania wyżej wymienionego. Postanowieniem z tej samej daty o nr [...], wymieniony Organ odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Powołano się na regulacje art. 135k ust. 1 i 2 ustawy o Policji, która wyznacza obwinionemu 7 - dniowy termin na wniesienia odwołania, liczony od dnia doręczenia orzeczenia o wymierzeniu kary. Według organu odwoławczego S. P. wniósł odwołanie po terminie. Organ odwoławczy ustalił, że zaskarżone orzeczenie zostało przesłane za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. na adres [...]. Przesyłka polecona była awizowana w dniu 10 października 2012 r. i powtórnie w dniu 18 października 2012 r. Wobec nie podjęcia przesyłki w terminie została zwrócona do nadawcy w dniu 24 października 2012 r. Z analizy akt dyscyplinarnych wynika ponadto, że starszy sierżant S. P. został pouczony o ciążącym na nim obowiązku i skutkach jego niewykonania, a wynikających z art. 139 § 1 K.p.k. Z tych powodów uznano, iż złożone w dniu 12 listopada 2012 r. pismo S. P. w Komendzie Powiatowej Policji będące w swojej treści odwołaniem od orzeczenia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] października 2012 r. uznano za wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia. Postanowienie to zostało doręczone S. P. w dniu 11 grudnia 2012 r. (zwrotka karta akt 92). S. P. w skardze kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (zwany dalej WSA) zarzucił opisanemu postanowieniu Komendanta Wojewódzkiego Policji naruszenie przepisów ustawy o Policji oraz K.p.k. poprzez : - bezzasadne przyjęcie, iż odwołanie zostało wniesione po terminie, - bezzasadne uznanie, iż nastąpiło skuteczne doręczenie orzeczenia, - bezzasadne uznanie, iż art. 139 § 1 k.p.k. znajdzie w tym przypadku zastosowanie w sytuacji gdy skarżący nie zmienił adresu zamieszkania i przebywał pod wskazanym przez siebie adresie, - bezzasadne uznanie, że nastąpiło skuteczne doręczenie orzeczenia, od którego skarżący wniósł odwołanie, w sytuacji gdy nie upłynął termin "awizowania", w którym skarżący mógł odebrać korespondencje w placówce pocztowe, - zaniechanie zaznajomienia skarżącego ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Komendant Wojewódzki Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości. Zarzuty skarżącego są jego zdaniem nieuzasadnione. Zgodnie z art. 135p ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji do postępowania dyscyplinarnego w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy K.p.k. dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków. Według organu, jeżeli adresat nie zgłosi po odbiór przesyłki w terminie 7 dni od dnia awizowania po raz pierwszy, pocztowa placówka oddawcza wysyła powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru a w zawiadomieniu określa się 7 – dniowy termin do odebrania przesyłki. Podkreślono, że ów termin należy liczyć od dnia umieszczenia zawiadomienia w skrzynce do doręczania korespondencji. Termin do odbioru przesyłki liczy się od dnia umieszczenia zawiadomienia a nie od dnia następnego. Przesyłka pocztowa została złożona w urzędzie pocztowym właściwym dla miejsca zamieszkania obwinionego na okres od dnia 10 października 2012 r. do 24 października 2012 r. W tym czasie skarżący miał możliwość odebrania przesyłki. Skarżący w piśmie z dnia 13 lutego 2012 r. podniósł, iż na całym etapie postępowania dyscyplinarnego jak i w toku postępowania sądowoadministracyjnego są łamane jego prawa m.in. poprzez odmowę wglądu do akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy wyjaśnić w pierwszej kolejności, że sprawa sądowo - administracyjna zainicjowana skargą S. P. dotyczy kontroli postanowienia o odmowie przyjęcia odwołania do rozpatrzenia. WSA nie ma możliwości wypowiadania się o winie jak i o nałożonej na skarżącego karze dyscyplinarnej, a kwestią podlegającą badaniu jest legalność wydanego postanowienia organu odwoławczego o odmowie przyjęcia odwołania do rozpatrzenia. Formalno - prawne podstawy kwestionowanego orzeczenia mają swe źródło w przepisach trzech aktów prawnych. Przepisy ustawy o Policji o postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach funkcjonariuszy nie normują samodzielnie kwestii doręczeń a także terminów. Ustawodawca posłużył się w tym zakresie techniką odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów K.p.k. W świetle art. 135p ust. 1 ustawy o Policji w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy K.p.k., dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. Z uwagi na to odesłanie, organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne obowiązany jest doręczać pisma obwinionemu osobiście, a mówiąc inaczej do rąk własnych adresata (doręczenie właściwe). W razie chwilowej nieobecności adresata w jego mieszkaniu, pismo doręcza się dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli podejmą się oddać pismo adresatowi (art. 132 § 1 i 2 K.p.k). Jeżeli doręczenia nie można dokonać w sposób wyżej wskazany, pismo przesłane pocztą należy pozostawić w najbliższej placówce pocztowej operatora publicznego, a przesłane w inny sposób - w najbliższej jednostce Policji albo we właściwym urzędzie gminy. O pozostawieniu pisma doręczający umieszcza zawiadomienie w skrzynce do doręczania korespondencji bądź na drzwiach mieszkania adresata lub w innym widocznym miejscu ze wskazaniem, gdzie i kiedy pismo pozostawiono oraz że należy je odebrać w ciągu 7 dni. W razie bezskutecznego upływu tego terminu, należy czynność zawiadomienia powtórzyć jeden raz; tak samo należy postąpić w razie doręczenia pisma administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi (art. 132 § 1 i 2 K.p.k). Oprócz K.p.k. do doręczeń zastępczych w postępowaniu dyscyplinarnym w Policji mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu doręczania pism sądowych w postępowaniu karnym (Dz.U. Nr 108, poz. 1022; zwane dalej rozporządzeniem). Opisane rozporządzenie jest aktem wykonawczym do K.p.k. Dla rozpoznawanej sprawy najistotniejsze znaczenie posiada § 6 i 7 wskazanego rozporządzenia. Otóż w myśl § 7 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli adresat nie zgłosi się po odbiór przesyłki w terminie 7 dni licząc od dnia jej pierwszego awizowania, pocztowa placówka oddawcza wysyła powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru, zaś na przesyłce umieszcza odcisk datownika i dokonuje adnotacji o ponownym awizowaniu. W drugim zawiadomieniu określa siedmiodniowy termin do odebrania przesyłki, licząc go od dnia umieszczenia zawiadomienia w skrzynce do doręczania korespondencji bądź na drzwiach mieszkania adresata lub w innym widocznym miejscu. W tym miejscu wypada zaznaczyć, że w procedurze karnej przyjmuje się, iż doręczenie pisma jest dokonane w dniu jego odebrania, a gdy adresat pisma nie podjął, w ostatnim dniu wskazanego w ustawie terminu, w którym pismo należało odebrać" (zob. uchwałę składu 7 sędziów SN z 17 grudnia 1970 r. - VI KZP 60/70, LexPolonica nr 306619, OSNKW 1971, nr 2, poz. 16). Z powyższych przepisów wynika bezsprzecznie, że prawodawca nakazuje liczyć drugi termin od dnia umieszczenia powtórnego zawiadomienia. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że kwestionowane przez odwołującego się orzeczenie zostało mu doręczone w dniu 24 października 2012 r., a termin do wniesienia odwołania upłynął 31 października 2012 r. To ustalenie nie jest prawidłowe, bowiem nie uwzględniono podstawowej dla wszystkich procedur państwowych reguły nakazującej nie wliczać przy obliczaniu biegu terminu dnia, od którego termin należy liczyć. Dla Sądu nie ulega wątpliwości, że Organ wydając zaskarżone postanowienie zupełnie pominął znaczenie art. 123 § 1 K.p.k. Przepisem tym Komendant miał obowiązek się kierować z mocy odesłania zawartego w art. 135p ust. 1 ustawy o Policji. Według przytoczonej wyżej regulacji procedury karnej, do biegu terminu nie wlicza się dnia, od którego liczy się dany termin. Ta reguła ma na celu zapewnić adresatowi przesyłki jej odbiór w okresie pełnej a nie cząstkowej liczby dni tworzących termin procesowy. W aktach postępowania dyscyplinarnego znajduje się przesyłka zawierająca orzeczenie dyscyplinarne nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] października 2012 r. Nie jest przez strony kwestionowane, iż pierwsze awizowanie przesyłki nastąpiło w dniu 10 października 2012 r. Według adnotacji poczty drugie awizowanie miało miejsce 18 października 2012 r. Zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił natomiast w dniu 24 października 2012 r., o czym świadczy odbita na kopercie przesyłki pieczęć urzędu pocztowego. Z tym dniem zdaniem organu rozpoczął się bieg terminu na wniesienie odwołania. Należy przyznać skarżącemu rację, iż z uwagi na treści art. 123 § 1 K.p.k., do biegu terminu nie należało wliczyć dnia powtórnego awizowania, czyli 18 października 2012 r. W rezultacie biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne, doręczenie przesyłki mogłoby nastąpić w dniu 25 października 2012 r. Doręczenie zastępcze jednak nie nastąpiło w tym dniu, albowiem przesyłka została zwrócona do jej nadawcy, czyli do Komendanta Powiatowego Policji. Przedwczesny zwrot przesyłki do nadawcy uniemożliwiał przyjęcie fikcji doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego. Innymi słowy, w dniu jaki organ odwoławczy uznał za początek terminu na wniesienie odwołania, obwinionemu nie doręczono przesyłki zawierającej orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji. Nieprawidłowe ustalenie daty doręczenia miała istotny wpływ na wydanie przez Komendanta Wojewódzkiego postanowienia o odmowie przyjęcia odwołania. Wymieniony organ przyjmując, że skutek doręczenia orzeczenia nastąpił na zasadzie fikcji doręczenia, naruszył art. 135k ust. 1 i 3 ustawy o Policji, a także art. 135p ust. 1 ustawy o Policji w związku z art. 123 § 1 i 133 § 1 i 2 K.p.k. i § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Stopień naruszenia tych regulacji, uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Organ ponownie rozpoznając odwołanie S. P. powinien ustalić właściwą datę doręczenia orzeczenia o wymierzeniu kary a następnie wyjaśnić czy przy wniesieniu odwołania zachowano termin przewidziany w art. 135k ust. 1 ustawy o Policji. Naruszenie przez Organ odwoławczy wyżej wskazanych przepisów skutkuje nielegalnością wydanego w granicach sprawy postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ponieważ Organ błędnie ustalił termin doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego, to bezzasadnie przyjęto, że obwiniony S. P. uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Brak podstaw do stwierdzenia naruszenia terminu nie pozwalał Organowi merytorycznie oceniać wniosku odwołującego się o przywrócenie terminu. Innymi słowy, w okolicznościach sprawy Komendant nie był uprawniony aby oceniać czy uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego gdyż nie można było mieć pewności, czy w ogóle termin na wniesienie odwołania rozpoczął swój bieg. Naruszenie art. 126 § 1 i 2 K.p.k. w związku z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji, zobowiązuje WSA do uchylenia także tego aktu Komendanta Wojewódzkiego Policji na zasadzie art. 135 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Z wyłożonych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 134, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.