II SA/Rz 1220/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ WSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi E. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 5 sierpnia 2025 r. nr SKO.405.PS.1039.108.2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego – skargę oddala – Przedmiotem skargi E. Ż. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ II instancji" lub "Organ odwoławczy") z 5 sierpnia 2025 r. nr SKO.405.PS.1039.108.2025 odmawiająca przyznania zasiłku celowego. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący zwrócił się do Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt", "Organ I instancji") z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków. Po rozpoznaniu złożonego wniosku, Wójt Gminy [...] decyzją z 3 lipca 2025 r. nr 5014.14.2025 odmówił Skarżącemu ustalenia prawa do świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego z pomocy społecznej, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Od powyższej decyzji, Skarżący złożył odwołanie, zaskarżając ww. decyzję Wójta w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania Organowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie mu zasiłku celowego. W uzasadnieniu Skarżący zarzucił błędne ustalenie, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku otrzymywał dochód z gospodarstwa rolnego oraz błędne ustalenie, że nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego. Po rozpoznaniu złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu, opisaną na wstępie decyzją z 5 sierpnia 2025 r. nr SKO.405.PS.1039.108.2025, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na wstępie SKO przytoczyło przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.; dalej: "u.p.s."), a następnie wskazało, że Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o wielkości 2,4737 ha przeliczeniowego oraz dzierżawi gospodarstwo rolne o powierzchni 1,6496 ha przeliczeniowych, dlatego dochód ten wliczany jest do jego dochodu, przy czym zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 459 zł. Natomiast zdaniem Organu II instancji dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie dochody z posiadanych gruntów rolnych rzeczywiście są uzyskiwane. W tej sytuacji twierdzenia o braku możliwości pracy w gospodarstwie rolnym, nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Kolegium wyjaśniło również, że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z rodzicami. Na dochód jego rodziny składa się: dochód z gospodarstwa rolnego, świadczenie emerytalne J. Ż. (matki), świadczenie emerytalne M. Ż. (ojca). Dochód rodziny wynosi: 7.786,39 zł, dochód na osobę w rodzinie wynosi: 2.595,46 zł. Natomiast zgodnie z ustawą o pomocy społecznej kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi: 823 zł. W ocenie SKO, w niniejszej sprawie nie wystąpił szczególny przypadek uzasadniający przyznanie specjalnego zasiłku celowego, pomimo przekroczenia przez stronę kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, E. Ż. wskazując, że od 2018 r. nie prowadzi gospodarstwa rolnego i nie otrzymuje z tego tytułu żadnych dochodów, dlatego doliczanie jakiegokolwiek dochodu z tego tytułu jest całkowicie błędne. Skarżący podał, że od 2018 r. stale i nieprzerwanie opiekuje się ojcem M. Ż. i z uwagi na złożoną skargę przez SKO w Tarnobrzegu na wyrok WSA w Rzeszowie nie otrzymuje z tego tytułu żadnych dochodów. Taki stan rzeczy trwa od stycznia 2024 r. Sprawa cały czas jest w toku mimo korzystnego dla niego wyroku. Wobec powyższego, zdaniem Skarżącego nie do zaakceptowania jest decyzja Organu I instancji i przyjęcie, że Skarżący nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego. Opieka nad ojcem oraz matką uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek pracy i nie ma on możliwości zarobkowania ani prowadzenia gospodarstwa rolnego. Z tych też przyczyn to właśnie wnioskodawca jest osobą, która wymaga udzielenia pomocy finansowej. Mając powyższe na uwadze, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania Organowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie mu zasiłku celowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy w sposób prawidłowy przyjęły, że Skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z art. 39 ust. 1 u.p.s. wynika, że zasiłek celowy "może" być przyznany, co nie obliguje organu do przyznania tego świadczenia. Takie sformułowanie oznacza, że wnioskodawca nie posiada roszczenia o przyznanie zasiłku celowego. Przepis ten pozwala organowi orzekającemu na miarkowanie udzielanej pomocy, a nawet odmowę jej przyznania z uwagi na obowiązujące zasady przy korzystaniu z pomocy społecznej. Uznaniem administracyjnym objęte jest zarówno określenie szczególnie uzasadnionego przypadku jak i wysokość przyznanej pomocy co nie oznacza jednak dowolności. Organ musi się poruszać w pewnych racjonalnych granicach, które wyznacza z jednej strony rzetelna i wnikliwa ocena sytuacji wnioskodawcy i miarkowanie pomocy w zależności od jego usprawiedliwionych potrzeb, a z drugiej strony możliwości organu co wynika wprost z art. 2 ust. 1 u.p.s. zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. w myśl których rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 6.11.2025 r., IV SA/Wr 290/25, LEX nr 3952845). Przyznanie zasiłku celowego jest przy tym uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Kryterium dochodowe określone zostało w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. i w dacie wydawania decyzji organu I i II instancji dla osoby w rodzinie wynosiło 823 zł. W niniejszej sprawie ustalono bezspornie, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, którzy pobierają emeryturę. Organy przyjęły, że do dochodu gospodarstwa domowego należy zaliczyć zarówno emerytury obydwojga rodziców (tj. 3306,72 zł – emerytura M. Ż. oraz 2587,07 – emerytura J. Ż.) oraz dochód Skarżącego z gospodarstwa rolnego, obliczony stosownie do art. 8 ust. 9 u.p.s. Organy przyjęły, że dochód Skarżącego z gospodarstwa rolnego wynosi 1892,60 zł. Skarżący zarzucał natomiast, że w rzeczywistości nie otrzymuje dochodu z gospodarstwa rolnego, ponieważ opiekuje się M. Ż., który ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu znacznym, przy czym sprawa dotycząca przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie została prawomocnie zakończona. Odnosząc się do tych zarzutów należy wskazać, że niezależnie od kwestii uzyskiwania dochodu z gospodarstwa rolnego, Skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania zasiłku celowego. Przyjmując nawet, że dochodem gospodarstwa domowego są wyłącznie emerytury rodziców Skarżącego (łącznie 5893,79 zł), to dochód na osobę w rodzinie wynosi przy takim założeniu 1964,59 zł. Zatem dochód ten nadal przekracza kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., które warunkuje możliwość przyznania zasiłku celowego. Z tego powodu prawidłowo przyjęto, że Skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania zasiłku celowego. Organy przeanalizowały również możliwość przyznania Skarżącemu specjalnego zasiłku ceowego lecz uznały, że w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy do przyznania takiego świadczenia. Wobec powyższego trzeba wyjaśnić, że decyzje wydawane na podstawie art. 41 u.p.s. mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet po dokonaniu ustalenia, że strona spełnia przesłanki normatywne, od zaistnienia których uzależniona jest możliwość zastosowania wsparcia z art. 41 u.p.s., organ nie ma obowiązku orzekać zgodnie z wnioskiem strony. Zatem nawet trudna sytuacja bytowa osoby czy rodziny występującej o tę formę wsparcia nie jest jeszcze równoznaczna ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, o którym mowa w tym przepisie. Stąd też, jeżeli organy przeprowadzą prawidłowo postępowanie wyjaśniające i uargumentują w sposób przekonujący swoją decyzję wydaną w granicach przysługującego im uznania, to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności (zob. wyroki NSA z 21 lipca 2020 r. I OSK 3349/19 i 18 stycznia 2023 r. I OSK 503/22, dostępne w bazie CBOSA – http://orzecznia.nsa.gov.pl). W przypadku decyzji uznaniowych sądowa kontrola ogranicza się do tego, czy organ administracji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe i czy wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy, tak aby mógł podjąć rozstrzygnięcie. W przypadku tego typu decyzji poza kontrolą pozostaje już sam proces wyboru następstwa prawnego, czyli podjęcie konkretnego rozstrzygnięcia (patrz: wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1140/19, dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd nie dopatrzył się w tej sprawie naruszenia granic uznania administracyjnego po stronie organów pomocowych, które w wyniku oceny sytuacji wnioskodawcy nie stwierdziły, żeby w związku ze zgłoszoną potrzebą wystąpił "przypadek szczególnie uzasadniony" w rozumieniu art. 41 u.p.s. Stanowisko organów w tym zakresie okazało się zasadne, gdyż ustalenia faktyczne i rozważania prawne wskazują na dostateczne wyjaśnienie sprawy. Zdaniem Sądu, w sprawie zaszły warunki, które umożliwiały jej prawidłowe rozstrzygnięcie w granicach uznania administracyjnego. Z tych przyczyn skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.