II SA/Rz 1228/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk NSA Małgorzata Wolska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 października 2011 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokat J. A. z Kancelarii Adwokackiej wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ . II SA/Rz 1228/10 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2010r., znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u R. R. choroby zawodowej - zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne wymieniona w poz. 1 wykazu chorób zawodowych. W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika że Powiatowy Inspektor Sanitarny prowadził postępowanie dotyczące choroby zawodowej u R. R. po otrzymaniu zgłoszenia przez zainteresowaną podejrzenia choroby zawodowej z poz. 1 wykazu chorób zawodowych – załącznika do ww. rozporządzenia – zatrucia ostrego lub przewlekłego organizmu. W postępowaniu wykazano, że R. R. pracowała w latach 1974 – 1997 w A w P. S.A. na stanowiskach operatora urządzeń rozdrabniających, granulujących i sortujących na Wydziale Młyna Mączki Drzewnej, robotnika magazynowego, suwnicowej w Wydziale Transportu, aparatowego procesów suszenia i kalcynacji na Wydziale Aminoplastów, prasowaczki na Wydziale Laminatów i wtryskarkowa na Wydziale Produkcji Rynkowej i Wydziale Aminacji. Od 1997 r. R. R. nie pracuje zawodowo i pobiera świadczenie rentowe z tytułu częściowej trwałej niezdolności do pracy. W trakcie wykonywania czynności zawodowych była narażona na działanie ponadnormatywnego hałasu, pyłu drewna miękkiego, tworzyw melaminowych i formaldehydu. Pomiary środowiskowe wykazywały przekroczenia wartości normatywów higienicznych (wielokrotne przekroczenie NDS formaldehydu przez okres około 18 lat). W wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. orzeczeniu lekarskim z dnia [...] listopada 2007 r. stwierdzono u R. R. brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa z pozycji 1 wykazu chorób zawodowych. Jednostka ta nie stwierdziła schorzenia dolnych dróg oddechowych o charakterze alergicznym jak również drażniącym powstałym w wyniku działania formaldehydu na organizm R. R. Zaobserwowane zaś zanikowe przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa, gardła i krtani nie wykazało cech morfologii charakterystycznych dla przewlekłego drażniącego działania formaldehydu, a wynikało w głównej mierze z przebytego przez zainteresowaną leczenia onkologicznego. W ponownym badaniu przeprowadzonym po odwołaniu R. R. w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., jednostka ta orzeczeniem z dnia [...] maja 2008 r. podtrzymała stanowisko WOMP w R. - nie stwierdzając choroby zawodowej umieszczonej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, wyjaśniając, że dolegliwości ze strony dróg oddechowych wynikają z przeprowadzonego w 2002 r. leczenia nowotworu jamy nosowej i zatoki bocznej nosa radioterapią, której skutkiem było zniszczenie komórek nowotworowych oraz uszkodzenie nabłonka śluzówki górnych dróg oddechowych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] czerwca 2008 orzekł braku podstaw do stwierdzenia u R. R. choroby zawodowej – zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw, jednakże na skutek odwołania R. R., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na brak w aktach sprawy protokołu z postępowania w sprawie choroby zawodowej, a także karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, które są niezbędne dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy i mogą mieć istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia lekarskiego przez jednostki orzecznicze. W postępowaniu ponownym, po przesłaniu przez organ I instancji protokołu z postępowania w sprawie choroby zawodowej oraz karty narażenia zawodowego do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. i Instytut Medycyny Pracy w Ł., jednostki te nie znalazły podstaw do zmiany treści swoich wcześniej wydanych orzeczeń. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] nie stwierdził u R. R. choroby zawodowej-zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa z poz. 1 wykazu chorób zawodowych. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła R. R. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po ponownej analizie całości akt sprawy nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na skutek złożonej przez R. R skargi, decyzja ta była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2010r., sygn. akt II SA/Rz 384/09 uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2009r. oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2009 r. Sąd wskazał, że organy obu instancji, prowadząc postępowanie i wydając decyzje stosowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115, ze zm.), wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2998 r., Nr 21, poz. 94, ze zm.). Przepis ten w zakresie, w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19.06.2008 r., sygn. akt P 23/07, zostały uznane przez za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. jako akt prawny niekonstytucyjny nie mogło być zaakceptowane przez Sąd jako podstawa prawna rozstrzygnięcia, a to skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Sąd wskazał, że aktualnie obowiązują nowe przepisy regulujące kwestię chorób zawodowych, których zgodność z Konstytucją RP nie została zakwestionowana – tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Rzeczą organu będzie przeprowadzenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy tego rozporządzenia, z uwzględnieniem jego § 11 ust. 1. Dodatkowo wskazano, że organ winien też pouczyć skarżącą o możliwości zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej – nowotworu nosa i zatok przynosowych, na które to schorzenie cierpi skarżąca, a które jak podkreśla w skardze i innych swoich pismach, ma związek z długotrwałym, narażeniem na działanie formaldehydu. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r., znak [...] nie stwierdził u R. R. choroby zawodowej zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne wymienioną w poz. 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. W odwołaniu od tej decyzji R. R. zarzuciła, iż nie była badana w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. toksykologicznie, prowokacyjnie i pletyzmograficznie. Dodała, że nie jest prawdą jakoby schorzenie o jakiego stwierdzenie się ubiega powstało po przebytej operacji w 2002r. Na schorzenie to leczyła się jeszcze w trakcie pracy po jej zakończeniu. Wskazała, że posiada pełną dokumentację lekarską, którą dostarczyła organom orzekającym. Podkreśliła, że od kilku lat pobiera świadczenie rentowe z tytułu całkowitej, a nie jak wskazują organy częściowej, niezdolności do pracy. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2010r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2010r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawach o stwierdzenie choroby zawodowej organ administracji stwierdzić musi wystąpienie następujących trzech przesłanek: strona w środowisku pracy narażona była na działanie czynników mogących potencjalnie wywołać chorobę zawodową, powołani w sprawie biegli rozpoznają u strony chorobę w sensie medycznym i ustalony zostanie związek przyczynowy pomiędzy narażeniem na działanie czynników szkodliwych w środowisku pracy a chorobą strony. Przy czym wszystkie z ww. przesłanek muszą zostać spełnione. W tego rodzaju sprawach organ wydając decyzję opiera się na dowodzie z opinii biegłych, z którymi nie może polemizować, w zakresie w jakim opierają się na specjalistycznej wiedzy. Ustalenie występowania choroby w sensie medycznym należy do biegłych. Podkreślił, że w trakcie postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej u R. R. ustalono, że była ona narażona na działanie formaldehydu, pyłu tworzyw melaminowych, pyłu drzewnego, oparów chemicznych, stearynianu cynku i stearynianu wapnia. Jednakże zgodnie ze specjalistycznym rozpoznaniem medycznych jednostek orzeczniczych substancje te nie wywołują u zainteresowanej stwierdzanej choroby zawodowej. Orzeczenia lekarskie, spełniają wszelkie warunki opinii biegłego i w sposób jednoznaczny podkreślają brak podstaw do rozpoznania u R. R. choroby w sensie medycznym. Zatem niedopuszczalnym byłoby rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy wbrew rozpoznaniu biegłych. Orzeczenia te jako rzeczywiste przyczyny dolegliwości (przewlekłe zanikowe zapalenia błony śluzowej nosa, gardła, krtani) wskazują na pozazawodowe źródło tj. przebycie kuracji onkologicznej. Brak choroby w znaczeniu medycznym powoduje, że organ odwoławczy nie badał zagadnienia wystąpienia związku przyczynowego między narażeniem na czynnik chorobotwórczy w środowisku pracy a schorzeniem. W kwestii zmiany stanu prawnego organ dodał, że wpłynął on na zmianę definicji stwierdzanej choroby jedynie w ten sposób, że nowa regulacja pominęła enumeratywne wyliczenie substancji chemicznych mogących być źródłem przewlekłych zatruć. Z medycznego punktu widzenie obie definicje są jednakowe, a jednostki orzecznicze przeanalizowały dane o narażeniu chemicznym pod kątem wszelkich obecnych w środowisku pracy odwołującej się środków chemicznych. Organ uznał, że nie występuje konieczność wzywania jednostek orzeczniczych do potwierdzenia trafności postawionych przez nich orzeczeń. R. R. zaskarżyła wymienioną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Skarżąca nie zgodziła się z ustaleniami organu, że stwierdzone u niej choroby nie są związane z wykonywaną pracą lecz są wynikiem odbytej kuracji onkologicznej. Podkreśliła, że jeszcze w czasie wykonywanej pracy leczyła się, na co posiada stosowną dokumentację i orzeczenia biegłych sądowych. Skarżąca podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ wyjaśnił, że zgodnie z rozpoznaniem medycznych jednostek orzeczniczych stwierdzane u skarżącej dolegliwości nie stanowią objawów zatrucia substancjami chemicznymi, ani też jego następstw. Jednostki te wskazują alternatywną przyczynę dolegliwości skarżącej i podkreślają, że substancje na jakie była ona narażona w środowisku pracy stwierdzanej choroby nie powodują. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie, mając na uwadze zapadły w sprawie prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 384/09 wskazać należy na regulację zawartą w art. 153 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie /S. Hanausek System prawa procesowego cywilnego t. 3 , Zaskarżanie orzeczeń sądowych red. W Siedlecki, Ossolineum 1986 s. 318/. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który akt wydał, zostało uznane za błędne. Przez określenie zaś wskazania co do dalszego postępowania, a stanowiących z reguły konsekwencję oceny prawnej, należy rozumieć sposób działania organu w toku ponownego rozpoznania sprawy, mając na celu unikniecie błędów postępowania już popełnionych oraz wskazania kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. Mając na uwadze powyższe, orzekające w sprawie organy, wydając zaskarżone rozstrzygnięcia prawidłowo zastosowały się w do oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 kwietnia 2010 r. poprzez przywołanie i zastosowanie, obowiązujących przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz. U. Nr 105, poz. 869/. Prawidłowo też, orzekające w sprawie organy zastosowały się do wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w tym wyroku Sądu o pouczeniu skarżącej o możliwości zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej - nowotworu nosa i zatok przynosowych, na które to schorzenie cierpi skarżąca. Nadto, jak bowiem wynika z akt sprawy, a w szczególności z wyjaśnienia złożonego przez skarżącą na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie w dniu 18 października 2011 r. wystąpiła ona do Powiatowego Inspektora Sanitarnego o stwierdzenie choroby zawodowej z tego właśnie tytułu i postępowanie w sprawie jest prowadzone. W ocenie Sądu, prowadzone przez orzekające organy postępowanie w sprawie nie naruszyło, wbrew twierdzeniom skarżącej, przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Orzekające w sprawie organy, w oparciu o zgodne, jasne i oczywiste orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. z dnia [...] listopada 2007 r. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] maja 2008 r. nie stwierdzających u skarżącej choroby zawodowej zamieszczonej pod pozycją 1 wykazu chorób zawodowych ― zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa - prawidłowo odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej. Niewątpliwie występujące u skarżącej dolegliwości zostały przez jednostki orzecznicze zanalizowane i zakwalifikowane jako pozazawodowe źródło jakimi jest przebycie kuracji onkologicznej. Zasadnie zatem orzekające organy, w oparciu o spójne orzeczenia lekarskie wykluczyły możliwość istnienia związku przyczyno- skutkowego między rozpoznaną u skarżącej dolegliwością a narażeniem na działanie czynników szkodliwych, których występowanie w miejscu pracy skarżącej niewątpliwie miało miejsce. Dla stwierdzenia bowiem choroby zawodowej wymaganą jedynie okolicznością jest, przy uwzględnieniu oceny warunków pracy, bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzenie, że choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy - art. 235 prim kodeksu pracy. Istnienie takiej okoliczności - związku przyczynowego zostało bezsprzecznie wykluczone przez uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostki orzecznicze. Sąd nie podzielił również zarzutu skarżącej w zakresie naruszenia zasad postępowania w przedmiocie stwierdzania chorób zawodowych zawartych w § 6 i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych albowiem procedura wskazana tymi przepisami została zachowana, a sama skarżąca nie wskazała na czym naruszenie tych przepisów miałoby polegać. Z przyczyn wyżej podniesionych, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.