II SA/Rz 1233/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 1233/18 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi J. L. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2018 r. nr [...] dotycząca zatrzymania prawa jazdy. Z jej uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek Burmistrza [...] z [...] maja 2018 r. w którym wskazano, że J. L. jest dłużnikiem alimentacyjnym. Wraz z wnioskiem przedłożono ostateczną decyzję Burmistrza [...] z [...] grudnia 2017 r. nr [...] o uznaniu J. L. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.. Po przeprowadzeniu postępowania Starosta [...] decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] - na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: K.p.a.) oraz art. 5 ust. 3b pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r., poz. 554, dalej: u.p.o.u.a.) - orzekł o zatrzymaniu J. L. prawa jazdy kat. C+E, B+E, C, B i A, wydanego [...] lutego 2016 r. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 5 ust. 3b pkt 2 u.p.o.u.a., jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji. Natomiast zgodnie ust. 5 tego artykułu, na podstawie ww. wniosku starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Taka sytuacja zaistniała w okolicznościach sprawy i dawała podstawę do wydania decyzji. Odwołanie od decyzji Starosty z [...] czerwca 2018 r. złożył J. L., wnioskując o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez brak wyjaśnienia całokształtu sprawy oraz nieprawidłowe i niedokładne ustalenie stanu faktycznego. Wywiódł, że decyzja o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego została wydana "bez wysłuchania go". W tej sprawie złożył wniosek o przesłuchanie, który nie został rozpatrzony. Podkreślił, że brak jest podstaw do uznania go za dłużnika alimentacyjnego, bowiem "dokonuje średnio comiesięcznych wpłat na rachunek komornika w wysokości średniej przewyższającej 50% wysokości zasądzonych alimentów". Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy pozbawiła go możliwości zarobkowania. SKO powołaną na wstępie decyzją z [...] września 2018 r. - wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 5 ust. 3b pkt 2 u.p.o.u.a. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając ją za zgodną z przepisami prawa. Wskazało, że zastosowanie jednoznacznej dyspozycji wynikającej z art. 5 ust. 3b pkt 2 u.p.o.u.a. stało się konieczne i uzasadnione. Do Starosty wpłynął wniosek Burmistrza o zatrzymanie prawa jazdy odwołującemu, do którego dołączono decyzję o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań (decyzja ta została doręczona J. L. [...] grudnia 2017 r. i stała się ostateczna). Skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł J. L. (działając przez pełnomocnika - radcę prawnego), wnioskując o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7 w zw. z art. 12 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji bez wnikliwego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, jego wybiórczą ocenę i nieuwzględnienie słusznego interesu strony, - art. 80 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i dokonanie oceny wyłącznie w oparciu o materiał zgromadzony przez organ, z pominięciem dowodów przedstawionych przez stronę, - art. 8 § 1 K.p.a. poprzez jego nieuwzględnienie i zastosowanie najbardziej dolegliwego środka w postaci zatrzymania prawa jazdy, co doprowadziło do uniemożliwienia kontynuowania zatrudnienia i pozbawiło go jedynego źródła dochodu, - art. 5 ust. 3b pkt 2 u.p.o.u.a. poprzez jego zastosowanie i uznanie go za dłużnika alimentacyjnego bez rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, z pominięciem argumentów podnoszonych przez stronę. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach). Dokonana pod względem wskazanych wyżej kryteriów ocena zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie potwierdziła zaistnienia wynikających z nich oraz podniesionych w skardze naruszeń prawa. Ich przedmiotem jest zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu jako dłużnikowi uchylającemu się od zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie z art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a., starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b. W myśl art. 5 ust 3b, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika: 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy Kodeks karny oraz 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji. Z art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a. wynika, że warunkiem zatrzymania prawa jazdy jest uprzednie wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (decyzję taką wydaje się w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 5 ust. 3 tej ustawy, m.in. gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego; na tę okoliczność wskazano w uzasadnieniu decyzji Burmistrza [...] z [...] grudnia 2017 r., na mocy której skarżący uznany został za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wobec ostateczności decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz uzyskaniu informacji o posiadaniu przez niego prawa jazdy, Burmistrz [...] wystąpił do Starosty [...] o zatrzymanie mu prawa jazdy. W tej sytuacji Sąd stwierdza, że w sprawie zaistniały przesłanki, które z mocy art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. obligowały organ do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. W przepisie tym przewidziano obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy po otrzymaniu wniosku sporządzonego po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu nie jest decyzją uznaniową i w przypadku spełnienia opisanych wyżej przesłanek (co do zasady niekwestionowanych przez skarżącego), organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie ma możliwości wydania innej decyzji, niż decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Jak wskazano m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2018 r. I OSK 2773/17 (LEX nr 2496734), decyzja wydawana na podstawie art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. jest decyzją o charakterze związanym. Konstrukcja art. 5 ust. 3b i ust. 5 u.p.o.u.a. oznacza jednocześnie, że starosta nie dokonuje ponownej oceny spełnienia przesłanek określonych w ust. 3 tego artykułu. Organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie może ponownie weryfikować sytuacji materialnej i osobistej dłużnika, skoro tego rodzaju okoliczności powinny być uprzednio ustalone w odrębnym postępowaniu, dotyczącym uznania za dłużnika alimentacyjnego. Jest on związany ostateczną decyzją o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy (por. wyrok NSA z 20 października 2017 r. I OSK 154/16 - LEX nr 2464482 i z 14 października 2016 r. I OSK 287/15 - LEX nr 2177203). Wiążący charakter decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. uniemożliwia organowi nie tylko badanie zasadności uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, ale także jego sytuacji majątkowej, zdrowotnej, częstotliwości i wysokości spełniania świadczeń alimentacyjnych itp., do czego de facto sprowadzają się zarzuty podniesione w odwołaniu i skardze, w tym podważające zaświadczenie komornika sądowego (stojące u podstaw wydania przez Burmistrza decyzji [...] grudnia 2017 r.) o niewywiązywaniu się przez skarżącego w wystarczającym zakresie z zobowiązań alimentacyjnych, a także wskazujące na wykonywanie pracy w charakterze kierowcy za granicą i pozbawienie możliwości zarobkowania, sporadyczne wizyty w domu przekładające się na trudności z przeprowadzeniem wywiadu alimentacyjnego oraz odbiorem korespondencji, w tym jej terminowego przekazywania przez domowników. Abstrahując od tej ostatniej kwestii, gdyż konsekwencje odbioru korespondencji prawidłowo kierowanej na podany adres zamieszkania obciążają wyłącznie skarżącego (mając świadomość związanych z tym problemów, mógł np. udzielić już na etapie postępowania administracyjnego stosownego pełnomocnictwa), pozostałe wskazane okoliczności mogły mieć ewentualne znaczenie na etapie zakończonego już postępowania o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego i ich przytaczanie z opisanych wyżej przyczyn pozostaje bez znaczenia dla postępowania w przedmiocie zatrzymania mu prawa jazdy. Zwrócić należy dodatkowo uwagę, że jak wskazano w treści samej skargi, postępowanie o uznanie skarżącego za dłużnika alimentacyjnego zakończyło się decyzją SKO z [...] stycznia 2018 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Burmistrza z [...] grudnia 2017 r.; skoro od decyzji Kolegium nie została wniesiona skarga, podnoszenie ewentualnych nieprawidłowości przy wydawaniu jej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w obecnie toczącym się postępowaniu pozbawione jest znaczenia prawnego. Końcowo już tylko należy zwrócić uwagę skarżącego na zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji informację o możliwość uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty w przypadku gdy: 1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub 2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. W konsekwencji należało stwierdzić, że wbrew zarzutom sformułowanym w skardze, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego, co uzasadniałoby ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Z podanych wyżej względów skarga podlegała zatem oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.