II SA/Rz 1241/15
WyrokWSA w Rzeszowie2016-05-06
Skład orzekający: Elżbieta Mazur - Selwa, Piotr Godlewski, Marcin Kamiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia prawidłowo utrzymał w mocy decyzję oddalającą odwołanie od rozstrzygnięcia postępowania konkursowego w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, uwzględniając kryteria oceny ofert takie jak ciągłość udzielania świadczeń, posiadanie certyfikatu ISO 9001 oraz dysponowanie samochodami osobowymi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo ocenił oferty w postępowaniu konkursowym, stosując jasne i czytelne kryteria zgodne z przepisami ustawy i zarządzeniami Prezesa NFZ. Kryterium ciągłości udzielania świadczeń, choć może budzić wątpliwości co do równego traktowania, jest uzasadnione interesem pacjentów i koniecznością zapewnienia ciągłości leczenia. Sąd stwierdził również, że skarżąca nie spełniła wymogów dotyczących certyfikatu ISO 9001 w zakresie przedmiotu oferty oraz że posiadanie samochodu osobowego nie wpłynęłoby na wynik konkursu. W związku z tym skarga została oddalona.Stan faktyczny
Skarżąca B. H. wniosła skargę na decyzję Dyrektora OW NFZ, która utrzymała w mocy decyzję oddalającą jej odwołanie od rozstrzygnięcia postępowania konkursowego w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna. Skarżąca zarzuciła organom wadliwe rozumienie pojęcia oferty, ograniczenie się do informacji z ankiety, nieprawidłową interpretację kryterium ciągłości, nieuwzględnienie posiadania certyfikatu ISO 9001 oraz samochodów osobowych, a także możliwość prowadzenia hospicjum domowego dla dzieci w warunkach ambulatoryjnych. Sąd rozpoznał sprawę, biorąc pod uwagę wcześniejsze orzeczenie WSA w Rzeszowie dotyczące tej samej sprawy.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Marcin Kamiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2016 r. sprawy ze skargi B. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wyboru oferty na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej -skargę oddala-
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą ( dalej: "Dyrektor OW NFZ) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2015 r. oddalającą odwołanie B. H. ( dalej: "Skarżącej") od rozstrzygnięcia postępowania Nr [...] przeprowadzonego w trybie konkursu ofert
w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: opieka Paliatywna i Hospicyjna, w zakresie: świadczenia w Hospicjum Domowym dla Dzieci, na obszarze powiatów: [...].
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 154 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581 ze zm., zwanej dalej "ustawą" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
( Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., w dacie orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23; dalej: "K.p.a.").
Jak wynika z akt sprawy decyzje zostały wydane po uchyleniu poprzednio wydanych decyzji w sprawie, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1056/14, także oddalających odwołanie Skarżącej.
Dokonując analizy przepisów ustawy Sąd wskazał, że zasady przeprowadzania konkursu ofert świadczeniodawców określa przepis art. 134 ustawy, z którego wynika obowiązek równego traktowania wszystkich świadczeniodawców. Kolejne przepisy ustawy doprecyzowują tą zasadę wskazując na konieczność zachowania zasad uczciwej konkurencji i nakazują porównanie ofert wg kryteriów określonych w art. 148: ciągłości udzielania świadczeń, kompleksowości, dostępności, przedstawiające najkorzystniejszy bilans ceny w odniesieniu do przedmiotu zamówienia (art. 142 ust. 5 pkt 1 ustawy).
Celem z kolei procedury uruchamianej wnioskiem (odwołaniem) jednego ze świadczeniodawców jest, co podkreślił Sąd, weryfikacja w postępowaniu administracyjnym, czy we wcześniejszej fazie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej nie doznał uszczerbku interes prawny podmiotu biorącego udział w konkursie.
Dokonując weryfikacji postępowania w tym kontekście Sąd wytknął organom ograniczenie badanie prawidłowości postępowania konkursowego do czynności dotyczących wyłącznie Skarżącej. W ponownie prowadzonym postępowaniu nakazał organom wszechstronne zbadanie sprawy na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału w sprawie z uwzględnieniem ofert wszystkich podmiotów biorących udział w konkursie. Pokreślił przy tym, że wynik postępowania nie może ograniczyć się do przedstawienia zasad oceny oraz porównania jedynie liczby punków uzyskanych przez poszczególnych oferentów. Obowiązkiem organów kontrolujących sprawę jest, zindywidualizować ocenę i wyjaśnić dlaczego w tym konkretnym przypadku poszczególni oferenci zostali ocenieni przyznaniem takiej, a nie innej liczby punktów.
Rozpatrując ponownie odwołanie, organ nie dopatrzył się żadnych uchybień. Nie doszło w jego ocenie do naruszenia interesu prawnego Skarżącej w rozumieniu art. 152 ust. 1 oraz art. 134 ust. 1 ustawy. Komisja Konkursowa stosowała te same zasady i przepisy prawa wobec wszystkich oferentów biorących udział
w postępowaniu. Kryteria oceny ofert, zasady punktowania i warunki wymagane od świadczeniodawców były jawne i nie podlegały zmianie w toku całego postępowania konkursowego. Dlatego też opisaną na wstępie decyzja z dnia 27 maja 2015 r. oddalił odwołanie.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżąca zarzuciła zastosowanie wobec niej kryterium ciągłości, odmowę uznania spełnienia kryterium jakościowego
w postaci posiadania certyfikowanego systemu jakości ISO 9001 oraz nieuwzględnienie faktu posiadania 2 samochodów osobowych.
Wskazała, że przy ocenie kryterium ciągłości, o którym mowa w § 1 pkt 4 lit. i ust. 4 zarządzenia Prezesa NFZ 3/2014/DSOZ powinien decydować fakt rzeczywistego wykonywania świadczeń leczniczych, a nie samo posiadanie umowy na wykonywanie usług, czego nie wykazał podmiot, któremu przyznano z tego tytułu 5 punktów. Zarzuca, że organ błędnie przyjął, że posiadany przez nią certyfikat dotyczy wyłącznie świadczeń wykonywanych w hospicjum domowym dla dorosłych, a nie dla dzieci. Wskazuje, że certyfikat jest zgodny z normą ISO 9001, dla wszystkich hospicjum domowych, bez ograniczenia go do jakiejkolwiek kategorii pacjentów. Potwierdza zdolność przedsiębiorstwa do spełnienia wymogów jakościowych, a nie rzeczywisty zakres i jakość świadczeń. Odnosząc się z kolei do przyjęcia, że nie wykazała, że dysponuje dwoma samochodami osobowymi, wskazała, że przez zwykłą pomyłkę wymieniła oba samochody dla jednej ze złożonych przez siebie ofert, chociaż oczywistym było, że oba samochody będą wykorzystywane przy prowadzeniu działalności w dwóch miejscach, co organ powinien był wyjaśnić.
Ponadto zarzuciła przyjęcie, w stosunku do jednego z oferentów – J.L., możliwości udzielania świadczeń w warunkach ambulatoryjnych, w sytuacji gdy sprzeciwia się temu art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej ( Dz.U. z 2013 r., poz. 217, w dacie orzekania przez Sąd Dz.U. 2015 r., poz. 618).
Nie podzielając powyższych zarzutów, organ wskazaną na wstępie decyzją utrzymał własną decyzję w mocy.
Wskazał, że interpretacja Skarżącej kryterium ciągłości odbiega od definicji zawartej w § 1 ust. 1 pkt 4 zarządzenia nr 3/2014/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 23 stycznia 2014 r., a wybrani oferenci wbrew zarzutom posiadali w dniu składania ofert umowy na realizację świadczeń hospicjum domowego dla dzieci, a także je realizowali. W marcu 2014 roku oferent J.L. obejmowała opieką w ramach hospicjum domowego dla dzieci następującą liczbę pacjentów z określonych powiatów:
7 – [...],
3- [...],
5 – [...],
4- [...],
3 – [...],
1 – [...].
Fundacja " Hospicjum [...]":
6 – [...],
3 – [...],
5- [...],
2 – [...].
Nie zgodził się również z zarzutami dotyczącymi certyfikatu ISO, gdyż przedłożony przez Skarżącą certyfikat nie spełniał warunków określonych w zarządzeniu Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 stycznia 2014 r., Nr 3/2014/DSOZ, jak również z tym, że Skarżąca spełnia kryterium dysponowania samochodem także
w stosunku do oferty [...]. Pomimo tego, że ankieta dawała możliwość zgłoszenia samochodu dla każdej z ofert, Skarżąca zgłosiła wyłącznie do jednej używając przy opisie zwrotu "TAK", w stosunku do drugiej zwrotu "NIE".
Zaprzeczył również by hospicjum domowe dla dzieci nie mogło być prowadzone
w warunkach ambulatoryjnych.
W skardze do Sądu Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła
o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według czterokrotnej stawki minimalnej.
Skarżąca zarzuciła organowi wadliwe rozumienie pojęcia oferty i ograniczenie się do przyjęcia, jako wyłącznie wiążących informacji złożonych we wniosku, i nie przeprowadzenie w tym zakresie dodatkowych wyjaśnień w zakresie dysponowania przez Skarżącą samochodami osobowymi, oraz certyfikatem ISO. Podtrzymała swoje dotychczasowe zarzuty w zakresie nieprawidłowej interpretacji kryterium ciągłości, jak również niemożliwość wykonywania świadczeń w warunkach ambulatoryjnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a." ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Pierwszą istotną kwestią dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia są konsekwencje prawne płynące z opisanego wyżej wyroku tutejszego sądu wydanego w tej sprawie przy rozpoznawaniu skargi na decyzję organu z dnia 14 lipca 2014 r. (sprawa II SA/Rz 1056/14). Rozstrzygając ponownie sprawę organy, zgodnie z art. 153 P.p.s.a. zostały związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, zawartymi w powołanym wyroku. Aktualnie dla organów jak i dla Sądu oznacza to zakaz formułowania ocen sprzecznych z treściami poprzedniego wyroku wydanego w tej sprawie oraz nakaz reagowania w treści nowego rozstrzygnięcia w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania administracyjnego.
W powołanym wyroku Sąd nakazał organom wszechstronne zbadanie sprawy na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału w sprawie, z uwzględnieniem ofert wszystkich podmiotów biorących udział w konkursie. Pokreślił przy tym, że wynik postępowania nie może ograniczyć się do przedstawienia zasad oceny oraz porównania jedynie liczby punków uzyskanych przez poszczególnych oferentów na równych płaszczyznach oceny w stosunku do ilości możliwej do uzyskania. Obowiązkiem organów kontrolujących sprawę jest, co podkreślił, zindywidualizować ocenę i wyjaśnić dlaczego w tym konkretnym przypadku poszczególni oferenci zostali ocenieni przyznaniem takiej, a nie innej liczby punktów.
Dokonując analizy przeprowadzonego przez organ postępowania Sąd stwierdza, że odpowiada ono obowiązującym w tym zakresie przepisom jak również wytycznym Sądu.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy. Stanowi ona podstawę powierzenia organom NFZ określenia warunków udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a także sprawowania nadzoru
i kontroli nad finansowaniem i realizacją tychże świadczeń oraz jest podstawą określenia zadań władz publicznych w zakresie zapewnienia równego dostępu do świadczeń. Realizacja ustawowych obowiązków organów Funduszu we wskazanych obszarach skonkretyzowana została przede wszystkim w dziale VI ustawy zatytułowanym "Postępowanie w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami". Określenie w tym rozdziale zasad postępowania w sprawie udzielania świadczeń zdrowotnych i trybu postępowania, w tym trybu postępowania prowadzonego przed organem NFZ, wszczętego w wyniku wniesienia odwołania od rozstrzygnięcia
w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń z opieki zdrowotnej ma służyć realizacji przez Fundusz celów postawionych przez ustawodawcę, a zakreślonych przez art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcą a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Funduszu, z zastrzeżeniem art. 159. Umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej może być zawarta wyłącznie ze świadczeniodawcą, który został wybrany do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na zasadach określonych w dziale VI (art. 132 ust. 2 ustawy). Stosownie zaś do treści art. 134 ust. 1 i 2 ustawy Fundusz jest obowiązany zapewnić równe traktowanie wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i prowadzić postępowanie w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji. Wszystkie wymagania, wyjaśnienia i informacje, a także dokumenty związane z postępowaniem w sprawie zawarcia umowy o udzielanie tych świadczeń powinny być udostępniane świadczeniodawcom na takich samych zasadach. Jest to jedna z podstawowych zasad prowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. W myśl art. 139 ust. 1 ustawy zawieranie przez Fundusz umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, z zastrzeżeniem art. 159, następuje po przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert albo rokowań. Prezes NFZ – na podstawie art. 146 ust. 1 ustawy – określa przedmiot postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, kryteria oceny ofert oraz warunki wymagane dla świadczeniodawców. Kryteria te są jawne i nie podlegają zmianie w toku postępowania (art. 147 ustawy). Wyrazem realizacji zasady zapewniającej równe traktowanie świadczeniodawców jest zawarta w art. 146 ust. 1 pkt 1, 2, 3 ustawy delegacja do wydania przez Prezesa Funduszu dokumentów określających przedmiot postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, kryteria oceny ofert oraz warunki wymagane od świadczeniodawców, przy czym stosownie do art. 146 ust. 2 ustawy, Prezes NFZ przed określeniem przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, kryteriów oceny ofert i warunków wymaganych od świadczeniodawców zasięga opinii właściwych konsultantów krajowych. Wydawanie wzmiankowanych dokumentów, niebędących decyzjami administracyjnymi w rozumieniu K.p.a. (wyrok NSA z 24 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 263/10, to i pozostałe powołane w spawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o sprawach cbois.nsa.gov.pl), jest wynikiem kompetencji Prezesa NFZ z zakresu kierowania ustawową i statutową działalnością organu. Prezes NFZ, w drodze delegacji z art. 146 ustawy podejmuje zarządzenia. Obejmują one istotne zagadnienia/elementy związane z postępowaniem prowadzonym w trybie konkursu ofert dotyczącym umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, określając warunki zawierania tych umów dla poszczególnych rodzajów świadczeń. Oferent (świadczeniodawca) jest zobowiązany do przygotowania i złożenia oferty zgodnie z warunkami postępowania oraz warunkami zawierania umów. Mają one bowiem charakter wzorca umownego (art. 384 kodeksu cywilnego). Warunki wymagane od świadczeniodawców (art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy), to ustalone przez Prezesa NFZ warunki sine qua non uczestnictwa w postępowaniu. Dotyczą one m.in. organizacji udzielania świadczeń, wymagań sprzętowych, lokalowych i kwalifikacji personelu. Formułowane są w ten sposób, że można je spełniać albo nie, a spełnianie warunków nie podlega stopniowaniu. Niespełnianie warunków wymaganych od świadczeniodawców skutkuje odrzuceniem oferty w części jawnej postępowania konkursowego, kiedy to ustala się (m.in.), które z ofert spełniają warunki, o których mowa w art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy. Oferty, które spełniają powyższe warunki są następnie porównywane ze sobą. Porównanie ofert w toku postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, jak określa art. 148 ustawy, obejmuje w szczególności: 1/ ciągłość, kompleksowość, dostępność, jakość udzielanych świadczeń, kwalifikacje personelu, wyposażenie
w sprzęt i aparaturę medyczną, na podstawie wewnętrznej oraz zewnętrznej oceny, która może być potwierdzona certyfikatem jakości lub akredytacją; 2/ ceny i liczby oferowanych świadczeń opieki zdrowotnej oraz kalkulacje kosztów.
W niniejszej sprawie nie było wątpliwości co do przebiegu części jawnej konkursu, a więc stwierdzenia wobec czterech oferentów ( dwie oferty Skarżącej) spełnienia wymagań formalnych i dopuszczenie do części niejawnej konkursu, w której dokonano wyboru ofert.
Jak wynika z akt sprawy do realizacji przedmiotowych świadczeń zostali wybrani oferenci : [...] J.L., której oferta ogółem uzyskała 30 punktów, kryteria niecenowe – 20 pkt za cenę 10, oraz [...] Fundacja "... Hospicjum [...], której oferta uzyskała ogółem 25 punktów, w tym kryteria niecenowe 15 za cenę 10. Oferta Skarżącej [...] uzyskała 23,614 pkt w tym za kryteria niecenowe 10 pkt, za cenę 13,614 pkt, dla [...] ogółem 13, 614, w tym za kryteria niecenowe 0, za cenę 13, 614 pkt.
Z przedstawionego przez organ porównania ofert wynika, że Skarżąca w stosunku do dwóch pozostałych oferentów nie spełniła kryterium ciągłości, za które pozostali oferenci otrzymali po 5 punktów, w przypadku jednej ze swojej ofert nie spełniła kryterium posiadania samochodu osobowego, co pozbawiło ją 10 przyznawanych
z tego tytułu punktów oraz kryterium posiadania certyfikatu ISO 9001, w związku
z czym nie otrzymała kolejnych 5 punktów.
W zarządzeniu Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 stycznia 2014 r., Nr 3/2014/DSOZ w spawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej wydanego na podstawie wcześniej wspomnianego upoważnienia w tym przypadku - rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w spawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu pracy ( Dz.U. poz. 1980 ), określono podstawowe kryteria dokonywania oceny ofert, wśród nich:
- kryterium ciągłości udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej - rozumianej jako organizację udzielania świadczeń opieki zdrowotnej zapewniającą kontynuację procesu diagnostycznego lub terapeutycznego, w szczególności ograniczającą ryzyko przerwania procesu leczenia świadczeniobiorców w ramach danego zakresu świadczeń opieki zdrowotnej realizowanego na podstawie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w dniu złożenia oferty w postępowaniu w sprawie zawarcia umów,
- kryterium certyfikatu systemu zarządzania, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c, które uznaje się za spełnione, jeśli certyfikat systemu zarządzania:
- ma zastosowanie w przedmiocie, na który złożono ofertę;
- obejmuje lokalizację (miejsce udzielania świadczeń) wskazaną w ofercie;
- jest ważny w dniu złożenia oferty oraz w dniu rozpoczęcia obowiązywania umowy;
- jest wydany przez jednostkę certyfikującą systemy zarządzania posiadającą akredytację w zakresie sektora usług medycznych (branża "Zdrowie i opieka społeczna" zgodnie z kodem 38 EA lub kategorią G Katering zgodnie z ISO/TS 22003), udzieloną przez Polskie Centrum Akredytacji2) lub przez równorzędny podmiot zagraniczny3) i jest opatrzony symbolem akredytacji jednostki akredytującej, a także
- kryterium kompleksowości świadczonych usług na każdym etapie realizacji świadczenia.
Z kolei wysokość punktów skalkulowanych określa tabela nr 2 załącznika do wyżej wymienionego zarządzenia.
Ilość przyznawanych punktów za poszczególne kryteria nie była kwestionowana. Bezsporne było również kryterium ceny, za które Skarżąca otrzymała najwyższą ilość punktów. Istota sporu w tym zakresie sprowadzała się do zarzutu, że w postępowaniu konkursowym doszło do naruszenia zasady równego traktowania, gwarantującej zachowanie uczciwej konkurencji. Spór koncentrował się wokół przyjęcia jako jedno z kryterium oceny ofert – kryterium ciągłości, nie spełnienie przez Skarżącą kryterium jakościowego w postaci posiadania certyfikowanego systemu jakości ISO 9001, oraz nieuwzględnienie posiadania samochodów dla oferty [...].
Zdaniem Skarżącej w efekcie zastosowania kryterium ciągłości doszło do preferowania podmiotów, które wcześniej realizowały świadczenia opieki zdrowotnej na podstawie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Skarżąca jest zdania, że przy ocenie kryterium ciągłości powinien decydować fakt rzeczywistego wykonywania świadczeń leczniczych, a nie posiadanie umowy na wykonywanie usług, czego pozostałe podmioty nie wykazały.
Definicja ciągłości udzielania świadczeń została wprowadzana nowelizacją z dnia 11 października 2013 r. ( Dz.U. z 2013 r., poz. 1290 ). Pojęcie to odnosi się do jednego
z kryteriów oceny ofert określonego w art. 148 ustawy i zostało zdefiniowane na potrzeby prowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Wskazuje ono, że przedmiotem oceny na podstawie tego kryterium jest fakt udzielania świadczeń przez świadczeniodawcę na podstawie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w dniu złożenia oferty w danym zakresie świadczeń, co skutkuje przyznaniem dodatkowych punktów złożonej przez tego świadczeniodawcę ofercie. Obecnie, jak wynika z obowiązującego zarządzenia Prezesa Funduszu w sprawie kryteriów oceny ofert, świadczeniodawca, który udziela świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie umowy z Funduszem, w dniu złożenia oferty w danym zakresie świadczeń może uzyskać dodatkowo 5 punktów.
Uzasadnieniem wprowadzenia nowelizacji w zakresie zdefiniowania kryterium ciągłości jako organizacji udzielania świadczeń opieki zdrowotnej zapewniającej kontynuację procesu diagnostycznego lub terapeutycznego, w szczególności ograniczającej ryzyko przerwania procesu leczenia świadczeniobiorców w ramach danego zakresu świadczeń opieki zdrowotnej realizowanego na podstawie umowy
o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w dniu złożenia oferty w postępowaniu
w sprawie zawarcia umów, jest okoliczność, że każda zmiana świadczeniodawcy udzielającego świadczeń opieki zdrowotnej zakłóca proces leczenia, a także skutkuje przerwaniem ciągłości kolejki oczekujących na udzielenie świadczenia.
Przy takiej konstrukcji kryterium ciągłości udzielania świadczeń świadczeniodawcy, którzy nie realizują umowy w danym zakresie świadczeń, w dniu składania oferty mają dużo mniejsze szanse na zawarcie umowy z Funduszem, co może wzbudzać podnoszone przez Skarżącą wątpliwości, czy taka ocena ofert pod względem ciągłości udzielania świadczeń, pomimo regulacji ustawowej, nie jest sprzeczna z zasadą równego traktowania świadczeniodawców w rozumieniu art. 134 ustawy.
W kontekście jednak interesu pacjentów i konieczności zapewnienia świadczeniobiorcom gwarancji w zakresie udzielania świadczeń w sposób umożliwiający kontynuację procesu diagnostycznego lub terapeutycznego przyjęcie takiego kryterium jest przekonujące w świetle ustawy ( wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 1187/15). Pozostali oferenci w takiej sytuacji powinni podjąć starania celem zwiększenia swej konkurencyjności w pozostałym zakresie.
W niniejszej sprawie wybrani oferenci posiadali w dniu składania ofert umowy na realizację świadczeń hospicjum domowego na wskazanym obszarze i faktycznie ją realizowali: J.L. obejmowała opieką w ramach hospicjum domowego dla dzieci następującą liczbę pacjentów z określonych powiatów:
7 – [...],
3- [...],
5 – [...],
4- [...],
3 – [...],
1 - m. [...].
Fundacja "[...] Hospicjum [....]":
6 – [...],
3 – [...],
5- [...],
2 – [...].
Czyni to bezpodstawnymi zarzuty Skarżącej, co do tego, że nie wystarcza zawarcie umów, lecz konieczna jest ich realizacja.
Ocena pozostałych kryteriów nie zwiększyła konkurencyjności Skarżącej.
Wbrew stawianym zarzutom Skarżąca nie posiada certyfikatu ISO 9001
w przedmiocie, na który złożyła oferty.
Celem certyfikatów ISO jest zwiększenia wiarygodności wykonawcy na rynku. Potwierdzają one wdrożenie u danego wykonawcy, danego sposobu zarządzania jakością, co zwiększa gwarancję należytego świadczenia usług lub produkcji i dostaw towarów oraz jego wiarygodności.
Z dołączonego do akt certyfikatu ISO 9001 wynika, że Skarżąca została zweryfikowana i stwierdzono w stosunku do niej spełnienie wymagań w rodzaju – świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej, zakres świadczeń – świadczenia w pielęgniarskiej opiece długoterminowej domowej, pielęgniarska opieka długoterminowa, w rodzaju – opieka paliatywna i hospicyjna, zakres świadczeń- świadczenia w hospicjum domowym, w rodzaju – rehabilitacja lecznicza, zakres świadczeń- fizjoterapia domowa. Data ważności od 1 sierpnia 2013 r. do 31 lipca 2016 r.
Ogłoszenie konkursowe z dnia 12 marca 2014 r. Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, nr [...] dotyczyło zwarcia umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej rodzaju: opieka paliatywna i hospicyjna, w zakresie świadczenia w hospicjum domowym dla dzieci, na określonym terenie.
Porównanie zatem posiadanego przez Skarżącą Certyfikatu z przedmiotem ogłoszenia konkursowego, czyni uzasadnionymi twierdzenia organu, że Skarżąca nie posiadała certyfikatu w przedmiocie, na który złożono oferty.
Wbrew jej twierdzeniom rodzaj świadczeń został wyraźnie sprecyzowany i ograniczony wyłącznie do świadczenia opieki w hospicjum domowym dla dzieci. Potwierdza to również ogłoszenie konkursu ofert o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej nr [...], w którym tak, jak w zarządzeniu o ogłoszeniu konkursu określono przedmiot świadczeń, przez wskazanie rodzaju - opieka paliatywna i hospicyjna, zakresu – świadczenia w hospicjum domowym dla dzieci oraz miejsca świadczenia – określone w zarządzeniu powiaty i miasta. W związku z tym twierdzenie, że przedłożony przez nią certyfikat odpowiada określonemu w ogłoszeniu o konkursie rodzajowi świadczeń jest bezpodstawne.
Ponadto zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 73/2013/DSOZ
z dnia 9 grudnia 2013 r. wyraźnie rozróżnia zasady udzielania świadczeń w hospicjum domowym od świadczeń w hospicjum domowym dla dzieci, co uzasadnia zawężenie rodzaju świadczeń do jednego z nich i wprowadzenie posiadania certyfikatu ISO na świadczenia objęte konkursem.
W dacie wydania Skarżącej ISO, nie udzielała ona świadczeń zdrowotnych w zakresie hospicjum domowego dla dzieci, a więc certyfikat nie mógł potwierdzać jakości świadczonych usług w tym zakresie.
Drugi z oferentów - J.L. (...) fakt posiadania certyfikatu wykazała
w odpowiedzi na zapytanie ankietowe w ofercie. Na podstawie umowy zawartej NFZ OW z siedzibą udzielała świadczeń w zakresie hospicjum domowe dla dzieci od dnia 1 stycznia 2014 r. ( umowa o Współpracy zawarta w dniu 31 grudnia 2013 r.), certyfikat załączony do oferty wydany w dniu 21 stycznia 2014 r. obejmował wskazany wyżej zakres świadczeń. W związku natomiast z wątpliwościami co do objęcia certyfikatem lokalizacji i wymogiem aby certyfikat obejmował lokalizację (miejsce udzielania świadczeń) wskazaną w ofercie, J.L. przedłożyła poprawiony dokument, potwierdzony podpisem pracownika jednostki certyfikującej systemy zarzadzania i pieczęcią tej jednostki.
Z kolei trzeci z oferentów Fundacja Hospicjum [....]" ... nie wykazała, że posiada certyfikat ISO, w związku z czym nie uzyskała dodatkowych punktów.
Wobec niespełnienia powyższych kryteriów bezzasadny w zasadzie pozostaje zarzut posiadania samochodu osobowego dla oferty [...]. Przyznanie jak domagała się Skarżąca, 10 dodatkowych punktów w stosunku do tej oferty, nie przyniosłoby oczekiwanego rezultatu, ponieważ ogółem liczba uzyskanych punktów wyniosłaby 23,614 pkt, w sytuacji gdy konkurencyjni oferenci otrzymali ich 25 i 30.
Należy zgodzić się z organem, że na Skarżącej spoczywał obowiązek prawidłowego
i odpowiadającego rzeczywistości wypełnienia ankiety ofertowej. Do świadczenia oferowanych usług nie było konieczne dysponowaniem samochodem osobowym, był to dodatkowy punktowany atut, który Skarżąca miała możliwość wykazania
w specjalnie przewidzianej do tego rubryce. Wobec powyższego niewskazanie go nie wywoływało automatycznie wątpliwości, które organ obowiązany był wyjaśnić.
W tym miejscu Sąd postanowił odnieść się do zarzutów Skarżącej dotyczących naruszenia art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego, nakazującego traktować ofertę nie tylko jako odpowiedź na pytania ankietowe, ale jako oświadczenie woli oferenta zmierzającego do zawarcia umowy. Skarżąca zarzuca bowiem organowi, że ograniczył się do przyjęcia za fakt, podanych przez nią w ankiecie ofertowej informacji o nieposiadaniu samochodu osobowego, jak również wymaganego certyfikatu ISO. Sąd podtrzymuje swoje wcześniejsze uwagi, że organ miał prawo określić sposób składania ofert poprzez odpowiedź na wskazane w ankiecie pytania, w charakterze wzorca umownego – art. 384 Kodeksu cywilnego. Tego rodzaju postępowanie jest uzasadnione w sytuacjach, gdy z góry wiadomo, że liczba oferentów będzie znaczna. Zmierza to do przyspieszenia procesu weryfikacji. W interesie zaś oferentów, leży wykazanie spełnienia wymogów konkursu. Zwrócić należy jednak uwagę, że organ pomimo tego, że Skarżąca wskazała, że nie posiada certyfikatu ISO, jak również samochodu osobowego, dokonał weryfikacji tych informacji, które nie przyniosły pozytywnego rezultatu. Certyfikat ISO, co już wcześniej zostało omówione nie został wydany w przedmiocie świadczenia usług, na które zgłoszono ofertę, posiadanie zaś samochodu nie przysporzyło punktów zmieniających wynik konkursu.
W ocenie Sądu bezpodstawny jest również zarzut, że hospicjum domowe dla dzieci nie może być prowadzone w warunkach ambulatoryjnych.
W ocenie Sądu nie sprzeciwia się temu określony w art. 10 ustawy o działalności leczniczej zakres ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych, w którym mowa jest
o świadczeniach podstawowej lub specjalistycznej opiece zdrowotnej oraz świadczeniach z zakresie rehabilitacji leczniczej, ani też zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 12 definicja stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych innych niż szpitalne obejmująca między innymi świadczenia opiekuńcze, pielęgnacyjne i paliatywne.
W ocenie Sądu niedopuszczalna jest zaprezentowana przez Skarżącą interpretacja, że świadczenie opieki w ramach hospicjum domowego dla dzieci może być prowadzone wyłącznie w ramach stacjonarnego i całodobowego świadczenia usług. Zamieszczenie świadczeń hospicyjnych i paliatywnych wśród świadczeń zdrowotnych wykonywanych w ramach stacjonarnego i całodobowego świadczenia nie może oznaczać, że usługi te nie mogą być świadczone w ramach ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych, pod warunkiem, że spełniają warunki określone w art. 10 ustawy o działalności leczniczej, a jak prawidłowo wyjaśnił organ, te zostały spełnione. Świadczenie zdrowotne w ramach hospicjum domowego dla dzieci w warunkach ambulatoryjnych mogą być świadczone zarówno w placówce stacjonarnej, pojeździe przeznaczonym do udzielania tych świadczeń, jak również w domu pacjenta. Charakter działalności w ramach hospicjum domowego, zresztą jak sama nazwa wskazuje, będzie wymagał świadczenia usług w tych różnych miejscach. Również w zarządzeniu Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 grudnia 2013 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna wskazano, że realizacja świadczeń w opiece paliatywnej i hospicyjnej dopuszczalna jest łącznie ze świadczeniami określonymi między innymi w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Uwagi te czynią bezpodstawnymi podniesione w stosunku do J.L. zarzuty nieprawidłowego wpisu w Księdze Rejestrowej prowadzonej przez Wojewodę i odrzucenia z tego powodu jej oferty.
Podsumowując stwierdzić należy, że organ ponownie przeprowadzając postępowanie zastosował się do wytycznych Sądu zwartych w wyroku z dnia z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1056/14. Przedstawił analizę dopuszczonych do części niejawnej ofert, a następnie na podstawie jasnych i opisanych kryteriów wskazał liczbę przyznanych poszczególnym oferentom punktów, a także wyjaśnił przyczyny odmowy przyznania punktów pozostałym. Wyjaśnienia te usuwają obawy
o nierówne traktowanie oferentów- art. 134 ustawy. Konkurs został przeprowadzony
w oparciu o jasne i czytelne kryteria, a wybrani oferenci okazali się najlepsi. W ten sposób Sąd miał nie tylko możliwość porównania liczby przyznanych punktów, ale również ich zweryfikowania. Organ zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, uwzględniając wszystkie złożone dokumenty, nie ograniczając się do odpowiedzi oferentów na pytania ankietowe. Dokonana ocena - uzasadnienie przyjętej punktacji, służą zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, której nie może przekreślać negatywny dla Skarżącej wynik konkursu. W związku z tym za nieuzasadnione należy uznać zarzuty naruszenia art. 7, 8 i 77 K.p.a.
Z tych przyczyn Sąd skargę oddalił, jako niezasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło