II SA/Rz 1272/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-12-09

Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Piotr Godlewski, Jolanta Kłoda-Szeliga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane, jeśli zostało wypłacone po dacie wydania ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka, ale przed datą uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego oddalającego odwołanie od tego orzeczenia?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane, ponieważ zostało wypłacone po dacie wydania ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka, które spowodowało ustanie prawa do świadczenia. Skarżąca, prawidłowo pouczona o obowiązku informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, nie dopełniła tego obowiązku, co skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych środków. Ostateczność orzeczenia administracyjnego, a nie jego prawomocność, decyduje o ustaniu prawa do świadczenia w kontekście przepisów specustawy.
Stan faktyczny
Skarżąca kwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o ustaleniu, że pobrała nienależnie świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 29 880 zł za okres od marca do grudnia 2024 r. i zobowiązaniu do jego zwrotu. Powodem uznania świadczenia za nienależnie pobrane było wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna, które spowodowało ustanie prawa do świadczenia, mimo że skarżąca nie poinformowała o tym organu. Skarżąca podnosiła, że ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności następuje dopiero po uprawomocnieniu się wyroku sądu powszechnego, a nie po wydaniu orzeczenia przez zespół orzekający.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 22 lipca 2025 r. nr SKO.4111.120.742.2025 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę - Przedmiotem skargi R. S. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: SKO, Kolegium Organ II instancji lub Organ odwoławczy) z 22 lipca 2025 r. nr SKO.4111.120.742.2025, utrzymująca w mocy poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] (dalej: Burmistrz lub Organ I instancji) z 23 kwietnia 2025 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia, że Skarżąca pobrała nienależnie świadczenie rodzinne tj. świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 marca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w łącznej wysokości 29.880 zł oraz zobowiązania Skarżącej do zwrotu tej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżącej przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, w związku z opieką nad synem – J. S., przyznane na mocy reformatoryjnej decyzji SKO z 20 stycznia 2022 r. nr [...] na okres od 1 września 2021 r. do 31 października 2023r. Podstawą do przyznania świadczenia było przedłożone przez Skarżącą orzeczenie o niepełnosprawności syna, wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 11 października 2021 r. z terminem obowiązywania do 31 października 2023 r. W treści orzeczenia stwierdzono, że dziecko wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a także wymaga konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolejną decyzją reformatoryjną z 26 marca 2024 r. nr [...] Kolegium przyznało Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 listopada 2023 r. do 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności. Decyzją z 23 października 2024 r. nr [...] Organ I instancji przedłużył okres przyznania tego świadczenia od 1 października 2024 r. do ostatniego dnia miesiąca, w którym zostanie wydane kolejne ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności, nie dłużej jednak niż do 31 marca 2025 r. 17 stycznia 2025 r. profesjonalny pełnomocnik Skarżącej przedłożył organowi kopie dokumentów dotyczących ustalenia niepełnosprawności dziecka Skarżącej : - orzeczenia Powiatowego Zespołu z 22 listopada 2023 r., stwierdzającego że syn Skarżącej wymaga stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, nie wymaga już stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; - orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu z 13 lutego 2024 r. o utrzymaniu w mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu; - wyroku Sądu Rejonowego w [....] z 18 grudnia 2024 r. sygn. akt [...] o oddaleniu odwołania Skarżącej od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu. W związku z powyższym, Organ I instancji, działając na podstawie art. 104 K.p.a. (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 dalej: K.p.a. ), art. 17, art. 30, art. 32 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323 ze zm. dalej: u.ś.r.), art. 1, art. 4 ustawy z 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2023r. poz. 2768 – dalej: specustawa) opisaną na wstępie decyzją z 23 kwietnia 2025 r. stwierdził, że wypłacone Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 marca do 31 grudnia 2024 r., w łącznej kwocie 29 880 zł, zostało pobrane nienależnie i podlega zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi w wysokości 2 281,21 zł na dzień 23 kwietnia 2025 r., naliczanymi dziennie od 24 kwietnia 2025 r. do dnia spłaty. W odwołaniu od tej decyzji Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego. Wskazała, że organ błędnie przyjął, iż ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności stanowi decyzja Powiatowego lub Wojewódzkiego Zespołu, zamiast uznać, że dopiero uprawomocnienie się wyroku sądu powszechnego, rozstrzygającego odwołanie od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu przesądza o jego ostateczności (art. 1 specustawy). Ponadto Skarżąca zakwestionowała przyjęcie, że spełnione są przesłanki do uznania pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za nienależne (art. 30 w związku z art. 17 u.ś.r.) oraz zarzuciła naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w tym przepisów art. 7, 7a §1, 8 §1, 77 §1 i 107 §3 K.p.a. Opisaną na wstępie decyzją z 22 lipca 2025 r. SKO na podstawie art.17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a oraz art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 2b u.ś.r. utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji. SKO, po przeanalizowaniu materiału dowodowego oraz argumentów przedstawionych w odwołaniu Skarżącej, stwierdziło, że świadczenie pielęgnacyjne zostało pobrane, pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego wypłaty, a Skarżąca była prawidłowo pouczona o obowiązku niezwłocznego informowania organu o wszelkich zmianach, mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych oraz o skutkach braku takiego powiadomienia, w tym o obowiązku zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. Kolegium wskazało, że ostateczne orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu z 13 lutego 2024 r. skutkowało powstaniem okoliczności powodującej ustanie prawa Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. Fakt, że odwołanie do sądu powszechnego pozostawało w toku, nie zmienia charakteru tego orzeczenia jako ostatecznego w administracyjnym toku postępowania. Skarżąca, posiadając wiedzę o konieczności poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia, nie dopełniła tego obowiązku, co skutkowało uznaniem pobranego świadczenia za nienależnie pobrane. W skardze do WSA w Rzeszowie Skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, zarzuciła błędną wykładnię przepisów specustawy, wskazując że organy wadliwie przyjęły, iż ostatecznym orzeczeniem o niepełnosprawności jest orzeczenie wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, od którego nie wniesiono odwołania lub orzeczenie wydane przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w wyniku odwołania, podczas gdy według Skarżącej dopiero uprawomocnienie się wyroku sądu powszechnego rozstrzygającego odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu może być uznane za moment wydania ostatecznego orzeczenia. Dodatkowo, Skarżąca kwestionowała zastosowanie przepisów art. 30 w związku z art. 17 u.ś.r., zarzucając błędne przyjęcie, że w jej przypadku zachodzą przesłanki do ustalenia i zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia nienależnie pobranego, oraz podnosiła, że Organ II instancji błędnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy, przyjmując, iż została pouczona w decyzji Burmistrza z 1 grudnia 2021 r. o obowiązku zgłoszenia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, podczas gdy dopiero decyzja Burmistrza z 23 października 2024 r. zawierała jasne i zrozumiałe pouczenie w tym zakresie. Ponadto Skarżąca zarzuciła naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, wskazując, że organ odwoławczy dokonał rozstrzygnięcia bez uwzględnienia interesu strony, nie rozstrzygnął wątpliwości prawnych na jej korzyść, nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, a także naruszył zasady bezstronności, proporcjonalności i równego traktowania uczestników postępowania. Skarżąca podniosła, że błędnie zastosowano art. 138 §1 pkt 1 K.p.a., co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Burmistrza z 23 kwietnia 2025 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z 14 października 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1272/25 WSA w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu I instancji wykazała, że akty te nie naruszają prawa. W rozpoznawanej sprawie kluczową kwestią dla oceny zgodności z prawem wydanych decyzji jest ustalenie czy organy prawidłowo uznały, że świadczenie pielęgnacyjne wypłacone Skarżącej za okres od 1 marca 2024 r. do 31 grudnia 2024r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie rodzinne w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Katalog przesłanek uznania świadczenia za nienależne pobrane wskazany został w art. 30 ust. 2 u.ś.r. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ I instancji kwalifikując wypłacone świadczenie pielęgnacyjne jako świadczenie nienależnie pobrane powołał się na przesłankę z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. W myśl tej regulacji za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Stwierdzenie, że doszło do nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. wymaga łącznego spełnienia następujących warunków: 1) zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części; 2) dokonania wypłaty świadczenia rodzinnego pomimo wystąpienia ww. okoliczności; 3) pouczenia osoby pobierającej świadczenie rodzinne o skutkach zaistnienia ww. okoliczności, tj. o sytuacjach, w których następuje brak prawa do pobierania świadczenia rodzinnego. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Świadczeniem nienależnie pobranym jest bowiem świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Skoro art. 30 ust. 1 u.ś.r. posługuje się pojęciem świadczenia nienależnie pobranego, to obowiązek zwrotu takiego świadczenia, obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy (por. wyrok NSA z 27 października 2010 r., I OSK 981/10, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). W świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. warunkiem uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane jest dodatkowo świadomość osoby pobierającej świadczenie o braku prawa do pobierania świadczenia, która to świadomość musi wynikać z uprzedniego pouczenia. Z tego względu prawidłowe pouczenie, tj. poinformowanie świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia wpływa bezpośrednio na ocenę, czy wypłacone świadczenie miało charakter nienależnego. Jak wskazuje się w orzecznictwie skuteczne pouczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. to takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że – zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego – można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania nienależnego świadczenia (por. wyroki NSA z: 17 czerwca 2021 r., I OSK 348/21; 27 lutego 2013 r., I OSK 1525/12; 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1701/12 – opubl. w CBOSA). Nie ulega zatem wątpliwości, że osoba pobierająca świadczenie rodzinne musi zostać prawidłowo, w sposób czytelny i zrozumiały pouczona o sytuacjach, w których następuje brak prawa do ich pobierania. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do okoliczności przedmiotowej sprawy należy wskazać, że pouczenie o konieczności informowania organu o każdej zmianie, mającej wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego było kierowane do Skarżącej na niemal każdym etapie prowadzonego postępowania. Pouczenie takie, wytłuszczonym drukiem, zawarte zostało w formularzu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, który Skarżąca podpisała 2 listopada 2021 r., następnie w końcowej części decyzji Organu I instancji z 1 grudnia 2021 r. z zaznaczeniem, że pobranie świadczenia w sposób nienależny powoduje konieczność jego zwrotu wraz z przywołaniem konkretnego przepisu ustawy, a także w decyzji Organu I instancji z 10 stycznia 2023r. Szczegółowe pouczenie o konieczności dostarczenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności, którego brak skutkował będzie zobowiązaniem do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, zawarte zostało w decyzji z 23 października 2024 r. Dodatkowo, z samej treści skierowanych do Skarżącej decyzji o przyznaniu oraz przedłużeniu świadczenia pielęgnacyjnego, które wydane zostały po 31 października 2023r. tj. po upływie pierwotnego terminu obowiązywania orzeczenia Powiatowego Zespołu z 11 października 2021r. – czyli już na zasadach szczególnych - wynikało wyprost, że prawo to przysługuje nie dłużej niż do ostatniego dnia miesiąca, w którym wydane zostanie kolejne ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności. Skarżąca nie mogła zatem pozostawać w uzasadnionym przekonaniu, że wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności syna nie ma wpływu na kwestię przyznania jej świadczenia i nie podlega obowiązkowi informacyjnemu. Przeciwnie, zwlekając z poinformowaniem organu o tym, że wydane zostało ostateczne orzeczenie w przedmiocie niepełnosprawności dziecka – orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu z 13 lutego 2024r., o którym informację przekazano organowi dopiero 17 stycznia 2025r. tj. po dacie uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego oddalającego odwołanie Skarżącej od orzeczenia Zespołu – musiała mieć świadomość naruszenia obowiązku informowania o każdej zmianie, mającej wpływ na przyznanie jej prawa do świadczeń. Z akt sprawy wynika również, że Skarżąca od 20 lutego 2024 r. jest reprezentowana w przedmiotowej sprawie przez fachowego pełnomocnika - nie można zatem uznać, że pozostawała w usprawiedliwionej okolicznościami nieświadomości, co do znaczenia kierowanych do niej pouczeń czy też obowiązujących przepisów prawa. Z akt sprawy wynika, że decyzją z SKO z 26 marca 2024r. przyznało Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 listopada 2023 r. do 30 września 2024r., a następnie decyzją organu I instancji z 23 października 2024 r. wydłużono okres przyznania tego świadczenia do ostatniego dnia miesiąca, w którym wydane zostanie ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności, nie dłużej niż do 31 marca 2025 r. Skarżąca pobierała zatem świadczenie pielęgnacyjne od marca do grudnia 2024 r. Okoliczność ta nie jest kwestionowana. W sprawie jest bezsporne, że 13 lutego 2024 r. wydane zostało orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu z o utrzymaniu w mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu z 22 listopada 2023 r.- mocą którego stwierdzono, że syn Skarżącej nie wymaga już stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Odwołanie Skarżącej od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu zostało oddalone wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 18 grudnia 2024 r. Orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu weszło do obrotu prawnego wobec doręczenia go Skarżącemu i jest ostateczne. Pojęcie ostateczności należy odróżnić od pojęcia prawomocności. Ostatecznym orzeczeniem o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności jest orzeczenie, od którego nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji (art. 16 § 1 K.p.a. stosowany odpowiednio). Orzeczenie prawomocne to orzeczenie ostateczne, którego nie można zaskarżyć do sądu (art. 16 § 3 K.p.a. stosowany odpowiednio). Wobec tego orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności może być ostateczne, ale jeszcze nieprawomocne. Od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu nie służy żaden środek zaskarżenia w toku postępowania administracyjnego, a zatem jest ono ostateczne. Nie ma jednak waloru prawomocności, jeśli strona odwoła się od niego do sądu powszechnego. W przedmiotowej sprawie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane zostało Skarżącej do końca miesiąca, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne. Utrata prawa do ww. świadczenia została zatem powiązana z ostatecznością, a nie prawomocnością orzeczenia o niepełnosprawności. Skoro w stosunku do syna Skarżącej wydano nowe ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności, to zaistniała okoliczność powoduje ustanie prawa Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. Fakt, że orzeczenie to nie było prawomocne nie ma znaczenia w sprawie. Orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu stało się ostatecznie z dniem jego wydania tj. 13 lutego 2024r. Wobec tego od 1 marca 2024r. ustało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Treść zawartego w decyzji rozstrzygnięcia, co do okresu, na który przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne, jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. O uzyskaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności Skarżąca nie zawiadomiła organu I instancji. Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego została zatem dokonana, pomimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do tego świadczenia. Analiza akt sprawy wskazuje, że Skarżąca została prawidłowo poinformowana o obowiązku zawiadamiania właściwego organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia, w tym o fakcie uzyskania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności, a od 20 lutego 2024r. jest reprezentowana w przedmiotowej sprawie przez fachowego pełnomocnika, który zawiadomił organ o zapadłych orzeczeniach w styczniu 2025r. tj. po uprawomocnieniu się wyroku. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak było zatem podstaw do uznania, że Skarżąca nie była w stanie prawidłowo odczytać i zrozumieć treści skierowanych do niej rozstrzygnięć i pouczeń. Przyjąć zatem należy, że Skarżąca miała świadomość, że uzyskanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności powoduje ustanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a okoliczność ta powinna zostać we właściwym terminie zgłoszona organowi. Wobec powyższego należy uznać, że organy obu instancji nie dopuściły się zarzuconych im w treści skargi naruszeń zarówno jeśli chodzi o naruszenie przepisów prawa materialnego jak i przepisów o postępowaniu w sprawach administracyjnych. Wychodząc naprzeciw, podniesionym w treści skargi, argumentom pełnomocnika Skarżącej, zmierzającym do obrony prawa Skarżącej do pozostawania w sytuacji prawnej ukształtowanej wyrokiem sądu w przedmiocie niepełnosprawności dziecka, należy podkreślić że interes Skarżącej i jej prawo do sądu są chronione na mocy regulacji zawartej art. 24 ust. 2a u.ś.r. Mechanizm prawny jest jednak inny, aniżeli sugerowany przez pełnomocnika, w treści skargi. Z mocy art. 24 ust. 2a u.ś.r., Skarżąca - w razie uzyskania korzystnego wyroku sądu w przedmiocie niepełnosprawności dziecka - byłaby uprawniona do ubiegania się o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, za okres wsteczny, na warunkach określonych w przepisie. Zatem również w przypadku gdy o niepełnosprawności dziecka orzeknie dopiero sąd powszechny (za datę orzeczenia należy rozumieć dzień uprawomocnienia się orzeczenia sądu), prawo strony do wywodzenia z tej okoliczności dalszych skutków prawnych jest chronione. Nie zmienia to jednak faktu, że mający zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepis szczególny art. 1 specustawy, – pozwalający wyjątkowo, z uwagi na problemy wywołane pandemią, na zachowanie ważności i wywodzenie skutków prawnych z orzeczenia o niepełnosprawności, którego pierwotny czas obowiązywania upłynął (tutaj orzeczenia Powiatowego Zespołu z 11 października 2021r.) – powiązał końcowy moment przedłużonej ważności orzeczenia o niepełnosprawności z datą ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności - a nie z datą prawomocnego rozstrzygnięcia sądu powszechnego w tym przedmiocie. Stosownie to tych uregulowań, decyzje wydane w sprawie powiązały datę końcową przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego z datą ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności - a nie z datą prawomocnego rozstrzygnięcia sądu powszechnego w tym przedmiocie. Dlatego też z datą wydania ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności w sprawie Skarżąca utraciła prawo do uprzednio przyznanego jej świadczenia pielęgnacyjnego. Niedopełnienie obowiązku informacyjnego, o którym Skarżąca była prawidłowo pouczona, pozwala na obciążenie Skarżącej obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Wbrew zarzutom skargi, zasady postępowania administracyjnego nie zostały w sprawie naruszone, nie istnieją wątpliwości prawne, które należałoby tłumaczyć na korzyść Skarżącej a materiał dowody zebrany w sprawie został rozpatrzony wystarczająco wnikliwie. Organy nie naruszyły zasady bezstronności, proporcjonalności i równego traktowania uczestników postępowania. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło