II SA/Rz 1282/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2018 r. roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku L. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi L. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - postanawia - I. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego L. T. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Podała, że do wspólnego z nią gospodarstwa domowego wchodzą mąż i dzieci: córka (25 lat) i syn (21 lat). Wymienieni mieszkają w domu stanowiącym własność męża wnioskodawczyni. Jest on także właścicielem nieruchomości o pow. 0,16 ha i nieruchomości z zabudowaniami o pow. 0,29 ha. Mąż strony uzyskuje z tytułu umowy o pracę wynagrodzenie w wysokości 1900 zł, natomiast córka z tytułu odbywania stażu dochód w kwocie 800 – 900 zł. Wydatki rodziny są następujące: energia elektryczna – 200 zł, gaz – 200 zł, Internet – 50 zł, podatek – 130 zł, wywóz śmieci – 36 zł, woda – 100 zł, kanalizacja – 100 zł, lekarstwa – 100 zł, utrzymanie syna na studiach – 600 zł. Pozostała część środków przeznaczana jest na żywność. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Sprawa dotycząca odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego mieści się w zakresie przedmiotowym art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Dlatego też postępowanie w zakresie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie art. 249a P.p.s.a., bowiem rozpoznanie wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. Przechodząc do żądania strony ustanowienia radcy prawnego należy wskazać, że mieści się ono w częściowym prawie pomocy, a to z mocy art. 245 § 3 P.p.s.a. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przesłanką jego przyznania jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma przy tym przekonać rozpoznającego jej wniosek, że znajduje się właśnie w takiej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej kosztów postępowania. Dlatego też, w myśl art. 252 § 1 P.p.s.a. winna przedstawić w sposób rzetelny wszelkie istotne z punktu widzenia prawa pomocy okoliczności, a zatem te, które dotyczą jej stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów. Na tej podstawie rozpoznający wniosek ocenia, czy w granicach możliwości płatniczych strony znajduje się poniesienie kosztów postępowania sądowego. Dokonując takiej analizy w odniesieniu do strony skarżącej uznano, że nie wykazała ona w sposób dostateczny, że zasadne jest udzielenie jej wsparcia w ramach prawa pomocy. Należy bowiem podkreślić, że wprawdzie sama wnioskodawczyni nie uzyskuje dochodu, jednak dochód taki pobiera jej mąż i dorosła córka. Podkreślenia wymaga także fakt, iż oprócz domu, w którym rodzina mieszka, mąż skarżącej ma jeszcze majątek w postaci nieruchomości o pow. 0,16 ha i 0,29 ha. Zwrócenia uwagi wymagają nadto gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. W myśl pierwszego z przepisów, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada zatem wnikliwie sprawę bez względu na treść skargi strony. Wedle zaś drugiego z unormowań, sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na powyższe zwrócono uwagę w orzecznictwie sądowym, gdzie zajęto stanowisko, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi zaś w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na wskazane wyżej gwarancje procesowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20.06.2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów orzeczono o odmowie ustanowienia na rzecz skarżącej radcy prawnego. Prawo pomocy to bowiem odstępstwo od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady, że to strony postępowania sądowego ponoszą związane z nim koszty. Zatem tylko wyjątkowo dopuszczalne jest udzielenie stronie dofinansowania ze środków publicznych. Dotyczyć to winno osób ubogich, tj. takich, które bądź nie mają jakichkolwiek dochodów bądź też ich wielkość jest na tyle ograniczona, że samodzielne sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym wiązałoby się z powstaniem u nich uszczerbku w zakresie koniecznego utrzymania. Zdaniem rozpoznającej wniosek, skarżąca do grupy takiej nie należy. Rodzina ma bowiem zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, dochody, które pozwalają na utrzymanie oraz określony majątek nieruchomy. Podstawę rozstrzygnięcia z pkt II niniejszego orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.