II SA/Rz 1296/21
WyrokWSA w Rzeszowie2021-12-01
Skład orzekający: Piotr Godlewski, Maciej Kobak, Karina Gniewek - Berezowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawną matką, która w momencie składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne była związana umową zlecenia, spełnia przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia, wymaganą do przyznania tego świadczenia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie spełniła podstawowego warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jakim jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Skarżąca była związana umową zlecenia w momencie składania wniosku, co wyklucza uznanie, że faktycznie zrezygnowała z aktywności zawodowej z powodu konieczności sprawowania opieki.Stan faktyczny
Skarżąca K. Ó. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki dotyczącej momentu powstania niepełnosprawności oraz na brak stałej i systematycznej opieki uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia. Dodatkowo organ wskazał, że skarżąca w momencie składania wniosku była związana umową zlecenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. Ó. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala -
II SA/Rz 1296/21
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi K.O. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2021 r. nr [...] dotycząca świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji i akt administracyjnych sprawy, Burmistrz Miasta [...] decyzją z [...] listopada 2020 r. - po rozpoznaniu wniosku K.O. z [...] października 2020 r. - odmówił przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką A.L. z uwagi na brak spełnienia przesłanki o jakiej mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.) dot. okresu powstania niepełnosprawności; decyzja ta na skutek odwołania wnioskodawczyni została uchylona decyzją SKO z [...] grudnia 2020 r. ze wskazaniem na potrzebę ustalenia, czy po stronie dzieci A.L. zachodzą obiektywne i niezależne od nich przyczyny uniemożliwiające im sprawowanie opieki, do jakiej zobowiązani są na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] Burmistrz ponownie odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie kryterium z art. 17 ust. 1b u.ś.r. (tj. z uwagi na fakt, że niepełnosprawność podopiecznej nie powstała przed 18 rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia) oraz z uwagi na brak sprawowania stałej i systematycznej opieki która uniemożliwiałaby podjęcie zatrudnienia. Odnośnie tej drugiej przesłanki organ wskazał, że nie kwestionuje faktu sprawowania przez K.O. opieki nad matką, jednak nie ma podstaw do uznania, iż jest to opieka stała i systematyczna. W uznaniu organu, czynności jakie wnioskodawczym wykonuje to czynności podstawowe (sprzątanie, pranie, gotowanie, robienie zakupów, realizacja recept itp.), które wykonują np. osoby wychowujące małe dzieci i pracujące na pełny etat. Czynności wykonywane stricte przy matce, np. pomoc w czynnościach higienicznych, podawanie leków czy posiłków należą do czynności które nie kolidują z ewentualnym podjęciem przez wnioskodawczynię zatrudnienia. Ponadto w dniu złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne K.O. była związana umową zlecenia na okres od [...] 2020 r., czyli nie spełniała podstawowego warunku do przyznania świadczenia, jakim jest rezygnacja z zatrudnienia.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji K.O. zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osoba legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielniej egzystencji.
Kolegium opisaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2021 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a i 1b pkt 1 i 2 oraz art. 23 ust. 4aa u.ś.r. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z [...] marca 2021 r.
W uzasadnieniu wyjaśniło, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. uzależnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom uprawnionym od niepodjęcia lub rezygnacji przez nich z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Wskazało, że pojęcie opieki o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. utożsamiane jest w orzecznictwie z koniecznością sprawowania stałej troski nad osobą podopiecznego i pomaganie mu w czynnościach dnia codziennego w mniej lub bardziej zaawansowany sposób. Stałość tej opieki wyraża się m.in. we wspólnym zamieszkiwaniu i prowadzeniu jednego gospodarstwa domowego. Istotą tej opieki jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić.
Podstawową przesłanką jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W odróżnieniu od innych świadczeń opiekuńczych, świadczenie pielęgnacyjne jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny czynią to w tak dużym (a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby którą się opiekują) zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia w znaczeniu art. 17 ust. 1 należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.
W ocenie organu I instancji, opieka sprawowana przez odwołującą takich przesłanek nie spełniała, biorąc pod uwagę informacje zawarte w ustaleniach wywiadu środowiskowego sporządzonego na okoliczność wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz w zebranym materiale dowodowym. Obowiązki wnioskodawczyni związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego i pomocy matce nie wykluczają podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. K.O. w złożonym oświadczeniu z [...] lutego 2021 r. podała, iż pomaga mamie w przygotowaniu odzieży, mierzeniu ciśnienia i poziomu cukru, dozowaniu i podawaniu lekarstw, higienie i kąpieli, przygotowuje posiłki oraz zajmuje się czynnościami domowymi takimi jak pranie, sprzątanie, zakupy, zapewnienie opału i palenie w piecu, opłacanie rachunków, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych, czynności ogrodnicze. Zdaniem organu odwoławczego, powyższe czynności mogą być wykonywane w dowolnym czasie, gdyż czynności związane w większości z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie wykraczają poza podstawowe obowiązki domowe które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym przez osoby pracujące nawet w pełnym wymiarze czasu pracy, tym bardziej, że wraz z mamą wnioskodawczym zamieszkuje brat K.O. W związku z tym Kolegium podkreśliło, że rezygnacja z pracy zarobkowej (lub jej niepodejmowanie) musi być spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Tymczasem K.O. w dniu składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego była zatrudniona na umowę zlecenie, z czego można wywnioskować, że zakres sprawowanej opieki nad mamą w żaden sposób nie pozbawia jej możliwości podjęcia pracy zarobkowej, choćby na część etatu. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że w kontrolowanej sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
W odniesieniu do przesłanki czasu powstania niepełnosprawności Kolegium podzieliło stanowisko zawarte w utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, zgodnie z którą dokonana przez organ I instancji interpretacja przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. stoi w oczywistej sprzeczności z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być przez ustawodawcę traktowani jako podmioty należące do tej samej kategorii (w stanie prawnym sprzed wydania wyroku Trybunału zróżnicowanie ich sytuacji było powiązane z określeniem momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co prowadziło jednak do arbitralnego zróżnicowania w obrębie tej samej grupy podmiotów podobnych).
Ponieważ o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego decyduje spełnienie przesłanek ustawowych, brak spełnienia którejkolwiek z nich obliguje organ do wydania decyzji odmownej. Z tego względu bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje zarzut nieprawidłowego zastosowania przez organ I instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r. w sytuacji braku podstaw do uznania, iż odwołująca pozbawiona jest możliwości podjęcia zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad mamą.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze na decyzję SKO z [...] czerwca 2021 r. K.O. (reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata) zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i przyjęcie, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji
Wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Przytaczając treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazała, że z dyspozycji tego przepisu wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeśli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem koniczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przywołanej normy wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej i ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matka, co uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).
W ocenie Sądu, skarga jawi się jako nieuzasadniona, a argumenty w niej podniesione nie zasługują na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jest odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.
Materialnoprawną podstawę tych decyzji stanowiły przepisy art. 17 u.ś.r.; zgodnie z jego ust. 1, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie do powyższego nie budzi wątpliwości, że skarżąca i jej matka w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spełniały przesłanki o jakich mowa w ust. 1 pkt 4 tego artykułu, tj. na wnioskodawczyni jako córce A.L. ciążył obowiązek alimentacyjny.
Orzekające w sprawie jako organ odwoławczy SKO trafnie zweryfikowało stanowisko organu I instancji że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. – w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. K 38/13 (wszedł on w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, tj. 23 października 2014 r.) - nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia (zgodnie z jego literalnym brzmieniem, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia). TK we wskazanym wyroku stwierdził, że w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, a zatem nie wywołuje wprost skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji prawnej. Powoduje jednak konieczność zrekonstruowania normy prawnej w oparciu o stanowione przepisy prawa, które pozostają zgodne z Konstytucją RP przy wykorzystaniu reguł wykładni prawa tak, aby wynik tej rekonstrukcji nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Stosując więc taki sposób wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis ten – jako zgodny z Konstytucją – powinien znaleźć zastosowanie. Natomiast w stosunku do opiekunów osób których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W rezultacie nie jest więc dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
W tej sytuacji Burmistrz Miasta [...] dokonał wadliwej interpretacji skutków tego wyroku dla stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., błędnie wywodząc, że skoro mimo wyroku TK sporny przepis nie został z ustawy usunięty ani ustawodawca nie dokonał jego zmiany, to nadal obowiązuje mimo że jest niezgodny z Konstytucją.
Niezależnie jednak od tego, Sąd w pełni akceptuje stanowisko tego organu i korelujące z nim stanowisko Kolegium, iż z uwagi na związanie skarżącej w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (tj. [...] października 2020 r.) umową zlecenia (zawartą na okres od [...] października do [...] listopada 2020 r.), nie został spełniony jeden z podstawowych warunków o jakich mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. umożliwiających pozytywne rozpatrzenie wniosku, a mianowicie niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Co istotne, skarżąca nie zrezygnowała z wykonywania pracy na podstawie tej umowy przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest udzielenie materialnego wsparcia osobom które nie podejmują lub rezygnują z aktywności zawodowej, co z kolei wynika z konieczności sprawowania osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której zmuszona jest zrezygnować osoba pielęgnująca. Dla spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. decydujące znaczenie ma zatem faktyczna rezygnacja bądź niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, które to warunki determinują rzeczywiste sprawowanie opieki w kontekście jej stałości (długotrwałości) i wymogu jej osobistego świadczenia. Ponieważ istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, jej sprawowanie musi stanowić bezwzględną przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej w jakiejkolwiek formie (świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną – w niniejszej sprawie nad matką, gdyż ta wynika z obowiązku alimentacyjnego o którym mowa w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
W tej sytuacji organy prawidłowo uznały, że sprawowanie przez skarżącą opieki nad matką wyklucza uznanie, iż zrezygnowała ona całkowicie ze świadczenia pracy, co tym samym stoi na przeszkodzie do pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku. Bez znaczenia pozostaje, że sposób wykonywania przez skarżącą zawartej umowy zlecenia polegał na pracy zdalnej i nie stanowił w jej ocenie przeszkody do należytego sprawowania opieki nad matką.
Niezależnie od braku spełnienia przez wnioskodawczynię warunku rezygnacji /niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, orzekające w sprawie organy jako dodatkową przeszkodę w przyznaniu jej świadczenia wskazały, że rodzaj czynności wykonywanych w ramach sprawowanej opieki nie koliduje z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia, gdyż są to czynności powszechnie wykonywane przez osoby pracujące.
Art. 17 u.ś.r. normujący instytucję świadczenia pielęgnacyjnego nie zawiera definicji opieki ani nie określa sposobu jej sprawowania. Ust. 1 tego artykułu w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości wiąże jednak niepodejmowanie lub rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę wnioskującą o to świadczenie z celem sprawowania tej opieki, jakim jest konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dla uznania opieki za spełniającą te kryteria istotny jest jej charakter, niezbędność oraz adekwatność do stanu zdrowia i niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (jako warunkujące jej egzystowanie w warunkach godności człowieka), które to z uwagi na swą intensywność wykluczają podjęcie przez opiekuna zajęcia zarobkowego (bądź zmuszają go do rezygnacji z niego).
Sąd nie kwestionuje dotychczasowych ustaleń organów – i nie podważa ich także skarżąca - co do sposobu świadczenia przez nią opieki nad matką i rodzaju wykonywanych w jej ramach czynności. Jednocześnie zauważa jednak, że ustalenia w tym zakresie są niepełne, gdyż w związku z oświadczeniem skarżącej iż tylko ona opiekuje się matką (przy ich zamieszkiwaniu w odrębnych budynkach mieszkalnych – co oczywiście samo w sobie nie stoi na przeszkodzie przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego), w kontekście obowiązku alimentacyjnego ciążącego na dzieciach względem rodziców nie została praktycznie w ogóle wyjaśniona rola jej brata J.L. (zamieszkującego razem z matką). W tym względzie udzielone przez skarżącą informacje co do tego, że boryka się on z poważnymi problemami zdrowotnymi ([...]) utrudniającymi mu normalne funkcjonowanie i w związku z tym nie jest w stanie pomóc w opiece nad matką nie zostały chociażby w żaden sposób potwierdzone (np. stosowną dokumentacją medyczną). Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że żadne z jej rodzeństwa nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności.
Ponieważ jednak w dniu złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne K.O. była związana umową zlecenia i nie spełniała podstawowego warunku do przyznania świadczenia jakim jest rezygnacja /niepodejmowanie zatrudnienia, wskazane uchybienia nie mają jakiegokolwiek wpływu na prawidłowość wydanych w tym zakresie decyzji odmownych.
W związku z powyższym skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło