II SA/Rz 131/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych -skargę oddala- W pismach z dnia 25 listopada 2013 r. i 3 stycznia 2014 r. Wójt Gminy [.] wezwał JM do stawienia się w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [.] w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Wobec niewywiązania się z tego obowiązku decyzją z dnia [.] marca 2014 r. nr [.], Wójt uznał JM za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uznając, że ziściły się przesłanki określone w art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm.) dalej zwanej: "Ualim". Pomimo bowiem dwukrotnego wezwania strona nie stawiła się w wyznaczonym terminie w celu złożenia oświadczenia majątkowego i przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, a w ostatnich 6 miesiącach JM nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego w kwocie nie niższej niż 50% ustalonych alimentów. W odwołaniu od powyższej decyzji JM nie zgodził się z uznaniem go za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Oświadczył, że nigdy nie odmówił złożenia oświadczenia majątkowego. M.in. złożył je w grudniu 2013 r., kiedy przeprowadzono również wywiad na temat jego sytuacji rodzinno-życiowej. Jego trudna sytuacja jest znana organowi, jak też innym instytucjom. Nie godzi się jednak na to, aby wezwania w sprawie składania kolejnych oświadczeń kierowano do niego z taką częstotliwością. Decyzją z dnia [.] listopada 2014 r. nr [.], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] (dalej: SKO w [.] lub Kolegium) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy podzielając w całości ustalenia i ich ocenę dokonaną przez organ I instancji. Organ odwoławczy podał, że strna nie wywiązuje się z ciążącego obowiązku alimentacyjnego. Pomimo skierowania dwukrotnego wezwania nie odpowiedział na nie i nie złożył oświadczenia majątkowego i nie przeprowadzono wobec tego wywiadu alimentacyjnego. Uprawniało to zatem organ I instancji do wydania decyzji uznającej go za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem JM wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której wyjaśnił, że każdego roku ubiega się o umorzenie wypłacanych z funduszu świadczeń alimentacyjnych i wówczas składa bardzo dokładne wyjaśnienia w sprawie swojej sytuacji majątkowej. Jest również "prześwietlany" przez prokuraturę, urząd skarbowy i komornika. Nie uchyla się od płacenia alimentów, niczego nie ukrywa, ale składanie oświadczeń i przeprowadzanie wywiadów co dwa tygodnie niczego w jego sytuacji nie zmieni. W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (zob. art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana: "Ppsa", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa). W myśl art. 145 Ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Kontroli Sądu poddano decyzje w sprawie uznania JM, będącego w rozumieniu art. 2 pkt 3 Ualim dłużnikiem alimentacyjnym (tj. osobą zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna), za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W ocenie organów strona nie wywiązała się z ciążących na niej obowiązków w zakresie zgłoszenia się na wezwanie w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, przez co ziściły się określone w art. 5 ust. 3 Ualim przesłanki do wydania rzeczonej decyzji. Dłużnik nie wywiązywał się też z obowiązku alimentacyjnego w wysokości określonej w art. 5 ust. 3a Ualim. Skarżący jest natomiast zdania, że składanie kolejnego oświadczenia było zbędne i niepotrzebne, ponieważ organy są dobrze zorientowane w jego sytuacji rodzinnej i materialnej. Oświadczenie takie składał bowiem w grudniu 2013 r. Nie jest w sprawie sporne, że JM jest dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu cyt. ustawy, ponieważ ciąży na nim obowiązek alimentacyjny, z którego się nie wywiązuje (okoliczność ta znana jest Sądowi również z innych spraw dotyczących umorzenia długu alimentacyjnego, m.in. o sygn. II SA/Rz 941/13, II SA/Rz 795/13, II SA/Rz 1010/12). Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy [.] dwukrotnie kierował do strony wezwania do stawienia się w ośrodku pomocy społecznej w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, a to pisma z dnia 25 listopada 2013 r. i 3 stycznia 2014 r., które wydano dorosłemu domownikowi SM. Na wezwania te nie postąpił zgodnie z ich treścią. Wobec tego w piśmie z dnia 31 stycznia 2014 r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z przepisów Ualim wynika, że w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów możliwe jest podjęcie określonych działań wobec dłużnika alimentacyjnego. M.in. do obowiązków organu właściwego dłużnika należy przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej. Działania takie organ właściwy dłużnika podejmuje na wniosek organu właściwego wierzyciela (art. 3 ust. 5 Ualim), co miało miejsce w niniejszej sprawie. Oświadczenie majątkowe składane jest przez zobowiązanego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 4 ust. 1 i 2). Dane te są niezbędne do uskutecznienia prowadzenia egzekucji należnych osobie uprawnionej alimentów. Natomiast w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Biorąc pod uwagę imperatywny charakter przepisu art. 5 ust. 3 Ualim organ właściwy dłużnika nie może zaniechać wszczęcia i przeprowadzenia takiego postępowania, choć jego zakończenie wcale nie musi nastąpić decyzją uznającą dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Dłużnik może bowiem np. wywiązać się z ciążących na nim obowiązków w toku takiego postępowania. Konieczne jest również ustalenie, że przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Nie ulega wątpliwości, że JM nie stawił się na wezwanie Wójta Gmin [.] w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, a zatem zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego, a także wydania rozstrzygnięć o kontrolowanej treści. Jeszcze w toku postępowania administracyjnego w piśmie z dnia [.] lutego 2014 r. nr [.] in fine organ I instancji poinformował skarżącego, że w przypadku zgłoszenia się w terminie w celu uzupełnienia wywiadu alimentacyjnego poprzez złożenie oświadczenia majątkowego postępowanie w sprawie zostanie umorzone. Pomimo tego skarżący nie złożył takiego oświadczenia. Prowadzona egzekucja jest zaś bezskuteczna. Skarżący nie może natomiast skutecznie kwestionować działań organów podejmowanych na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, ponieważ mają one m.in. na celu realizację obowiązku państwa udzielenia pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Dlatego też obowiązkiem JM było stawienie się na wezwanie organu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego pomimo, że jak twierdzi, organy posiadają wiedzę na temat jego sytuacji materialno-bytowej. Złożenie oświadczenia w piśmie z dnia 12 lutego 2014 r. nie było wystarczające do uznania za wywiązanie się z tego obowiązku. Pomimo, że o konieczności i powodach uzasadniających przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego poinformowano go po raz kolejny w toku postępowania w piśmie z dnia 18 lutego 2014 r., gdzie wskazano, że zachodzi konieczność jego uzupełnienia, ale też złożenia oświadczenia majątkowego, które jak wynika z powołanych wyżej przepisów składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej, zobowiązany nie zastosował się do tego obowiązku. Zaistniały zatem przesłanki do wydania decyzji uznającej go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z podanych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, skargę oddalono jako niezasadną. Na marginesie odnieść należy się do złożonych przez skarżącego na rozprawie kopii kwestionariusza wywiadu alimentacyjnego, oświadczenia majątkowego dłużnika alimentacyjnego oraz decyzji SKO w [.] z dnia [.] maja 2015 r. Dokumenty te nie mogły mieć wpływu na wynik przeprowadzonej kontroli sądowoadministracyjnej, ponieważ powstały już po zakończeniu postępowania administracyjnego i dotyczyły innego postępowania związanego z kolejnym okresem wypłacania osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego – innej sprawy, wbrew stanowisku skarżącego. W niniejszej sprawie istotne znaczenie dla Sądu miał natomiast stan faktyczny i prawny z daty wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., co wynika z istoty kontrolnej jedynie funkcji sądu administracyjnego. Ponadto w myśl art. 133 § 1 Ppsa Sąd wydaje wyrok "na podstawie akt", a przeprowadzenie postępowania dowodowego przed Sądem ma bardzo ograniczony zakres regulowany w przepisie art. 106 § 3 Ppsa i nie znajdował on w tej sprawie zastosowania. Przedłożone dokumenty związane są bowiem, jak wynika z uzasadnienia decyzji Kolegium z dnia [.] maja 2015 r., z wezwaniem strony do przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego z dnia 14 listopada 2014 r., podczas gdy postępowanie administracyjne w kontrolowanej sprawie związane było z wezwaniami z dnia 25 listopada 2013 r. i 3 stycznia 2014 r. i zakończyło się ostateczną decyzją Kolegium z dnia [.] listopada 2014 r.